III SO/Kr 8/07

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Ż. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w przedmiocie przyznanie prawa pomocy postanawia: I. zwolnić wnioskodawczynię od kosztów sądowych, II. ustanowić dla wnioskodawczyni adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Wnioskodawczyni domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i stanowienie radcy prawnego lub adwokata w sporządzonym na urzędowym formularzu wniosku oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Uwidoczniła, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z dwiema dorosłymi córkami, zięciem oraz pełnoletnim synem. Objaśniając stan swojego majątku podała, że należy do niej dom o powierzchni 80 m2 oraz nieruchomość rolna o areale 0,69 ha. Prócz tego majątku nie ma jednak żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wysokość dochodów swego gospodarstwa domowego określiła na kwotę 685,53 zł otrzymywanej renty wyjaśniając, że pozostali członkowie rodziny bądź to są osobami bezrobotnymi bądź też kontynuują naukę w gimnazjum co w szczególności dotyczy jej syna. Uzasadniając swoje starania podniosła, że rodzina ma bardzo ciężkie warunki materialne i finansowe. Córki są bezrobotne i nie mają prawa do zasiłku. Dokumentują to także przedłożone zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy. Wnioskodawczyni pobiera niewielką rentę po zmarłym mężu (dowód: kopia odcinka z listopada 2007), która w zasadzie jest wydawana na opłaty związane z utrzymaniem domu. W efekcie nieraz brakuje na leki. Posiadany kawałek ziemi ornej rodzina wykorzystuje gospodarczo żywiąc się z niego. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 1 ppsa osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile - poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (art. 252 ppsa) a owa dokładność stopniowana jest przekonaniem sądu i referendarza, że strona podnoszone przez siebie okoliczności "wykazała". Zgodnie bowiem z art. 255 ppsa jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych względni wzbudzi wątpliwości można zażądać od strony dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych. Zestawienie tych przepisów pozwala dojrzeć przyjętą przez ustawodawcę konstrukcję prawną, która opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się co do tego, czy stać ją będzie na uiszczenie wymaganych kosztów i oświadczenie to nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości względnie tyczą one nieistotnych składników stanu majątkowego strony lub jej sytuacji rodzinnej to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony o składanie dodatkowych oświadczeń i przedkładanie dokumentów źródłowych. Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że wymagane koszty pozostają w takiej dysproporcji z deklarowanym przez nią stanem majątkowym, że strony najzwyczajniej albo nie będzie stać na pokrycie wymaganych opłat (art. 246 § pkt. 1 ppsa) albo odbędzie się to kosztem istotnego uszczuplenia jej majątku (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa) (por. także orz. SN z 9 marca 1936 r., C III 869/35, Zb.Urz. 1936, poz. 465 także orz. SN z 3 listopada 1936 r., C II 1435/36, PPiA 1937, nr 2, s. 185) to może wydać rozstrzygniecie w przedmiocie zwolnienia bez konieczności prowadzenia jakiegokolwiek dochodzenia, bo jak to wyjaśnił swego czasu Sąd Najwyższy dochodzenie takie sąd ma obowiązek zarządzić w wypadku, gdy ma wątpliwości, czy starający się o prawo ubogich pomimo przedstawionego zaświadczenia jest ubogim (orz. SN z 25 stycznia 1937 r., C II 2301/36, PPiA 37/2/104). W realiach niniejszej sprawy wnioskodawczyni złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to jest wystarczające do oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Twierdzenia wnioskodawczyni odnośnie wysokości i źródeł dochodu a także dotykającego rodzinę bezrobocia znajdują potwierdzenie w kopiach i dokumentach źródłowych, które należy ocenić jako wiarygodne świadectwo przedstawionych w nich danych. Natomiast jej tłumaczenia, że posiadany kawałek ziemi ornej rodzina wykorzystuje gospodarczo żywiąc się z niego odpowiada wskazaniom doświadczenia życiowego. Oświadczenie to obrazuje zarazem, że wnioskodawczyni i jej rodzina generalnie rzecz ujmując - są osobami niezamożnymi. Tak bowiem należy postrzegać rodzinę w której dochód na osobę nie przekracza ustalonego przepisami ustawy o pomocy społecznej progu ubóstwa. Oczywistym pozostaje, że przy takim poziomie dochodów wnioskodawczyni nie była w stanie poczynić stosownych oszczędności (por. także postanowienie SN z 24 września 1984 r., II CZ 104/84, Monitor Prawniczy - Zestawienie Tez 2000/7 s. 455). Trudno zaś od niej wymagać aby obciążała dom w którym zamieszkuje z rodziną lub ziemię na której gospodarzy nawet jeśli majątek ten posiada pewną wartość sprzedażną względnie podkładową. Rozporządzenia tego rodzaju godziłyby bowiem w podstawy bytowania tej rodziny. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 1 ppsa w związku z art. 245 §2 ppsa.