III SO/Kr 8/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 14 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. J. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 czerwca 2016 r. w sprawie z wniosku J. J. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia – postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt III SAB/Kr 30/14 postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 czerwca 2016 r. Wnioskodawca J. J. złożył w dniu 9 maja 2016 r. wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, tj. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 maja 2014 r., w sprawie o sygn. akt III SAB/Kr 30/14. W toku postępowania przed Sądem, wezwano wnioskodawcę o wypełnienie i podpisania przesyłanego urzędowego formularza wniosku PPF zgodnego z aktualnie obowiązującym wzorem. Wnioskodawca złożył w zakreślonym terminie na obowiązującym wzorze formularza PPF wniosek o prawo pomocy. Jednocześnie opisując swoją sytuację zadeklarował brak osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym oraz stwierdził, że nie posiada żadnego majątku. Skarżący podał, że utrzymuje się z żebrania u osób życzliwych. Skarżący podał też, że utrzymuje się z pomocy społecznej i nie ma żadnego dochodu. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek J. J. Jako podstawę rozstrzygnięcia referendarz sądowy wskazał art. 243 § 1 oraz art. 252 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718) – dalej: "P.p.s.a.". Od powyższego postanowienia wnioskodawca wniósł skutecznie sprzeciw. Zarządzeniem Sędziego z dnia 2 września 2016 r. skarżący został wezwany w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., Nr 718) do uzupełnienia wniosku o udzielenie prawa pomocy poprzez: oświadczenie czy wnioskodawca posiada konto bankowe, a jeżeli tak to przedłożenie wyciągu z konta bankowego obrazującego historię operacji za ostatnie 3 miesiące; podanie dokładnej wysokości i źródła miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę (min. wynagrodzenie za pracę, zasiłki z pomocy społecznej, świadczenia z urzędu pracy, świadczenia z ZUS, wszelkie inne dochody); podanie jakie są miesięczne koszty utrzymania skarżącego (żywność, odzież, środki czystości, czynsz, opłaty za media i inne stałe wydatki związane z utrzymaniem), w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem negatywnych skutków procesowych. W piśmie z dnia 26 września 2016 r. stanowiącym odpowiedź skarżącego na ww. wezwanie, skarżący nie podał żądanych informacji wskazując jedynie, że cierpi na chorobę wibracyjną oraz obustronny, trwały ubytek słuchu. Dodał również, że żyje na granicy ubóstwa, a ostatni zasiłek celowy otrzymał w ramach pomocy społecznej w 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W ocenie Sądu sprzeciw wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie, a zatem postanowienie referendarza sądowego z dnia 14 czerwca 2016 r. należało utrzymać w mocy. Zgodnie z 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy wskazać, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy może dotyczyć zatem wyłącznie osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt II OZ 725/13; LEX nr 1437287). Co równie istotne, to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie Sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy zależy od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 43/15; LEX nr 1640593). Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wnioskodawca nie przedstawił w wystarczający sposób swojej sytuacji materialnej, pomimo tego że był wzywany o wyjaśnienie szczegółowo wskazanych kwestii. Pomimo tego, że wnioskodawca w odpowiedzi na wezwanie Sądu przedłożył pismo z dnia 26 września 2016 r., to jednak ani w jego obszernej treści, ani w sprzeciwie nie znalazły się informacje, które obrazowałyby położenie finansowe wnioskodawcy. Wnioskodawca nie wskazał jakie są jego miesięczne dochody, wydatki, czy ewentualne zadłużenia. Wiadomo jedynie, że skarżący korzystał ze świadczeń pomocy społecznej i nie posiada żadnego majątku jednakże w ocenie Sądu dane te nie są wystarczające aby ocenić, czy skarżącemu przysługuje prawo pomocy w żądanym zakresie. Reasumując stwierdzić należy, że wobec braku przedstawienia przez skarżącego informacji lub dokumentów, które mogłyby zobrazować rzeczywistą sytuację finansową wnioskodawcy, brak było możliwości oceny zdolności finansowych wnioskodawcy. Wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wobec powyższego przyjąć należało, że referendarz sądowy zasadnie orzekł o oddaleniu wniosku o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym, w związku z czym Sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a., utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 14 czerwca 2016 r.