I SA/Łd 1003/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I Sędzia NSA Bogusław Klimowicz po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W toku postępowania sądowego skarżący już raz składał wniosek o przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie. Prawomocnym postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2008 r. referendarz sądowy odmówił mu przyznania tego prawa. Wyrokiem z dnia 8 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A.N. W dniu 16 stycznia 2009 r. do sądu wpłynął ponowny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wyjaśnił, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, przy czym oboje otrzymują świadczenia emerytalne w łącznej wysokości ok. 5,5 tys. zł brutto miesięcznie. Po odliczeniu niezbędnych wydatków – do których zaliczył m.in. raty kredytów zaciągniętych na budowę domu – na utrzymanie pozostaje im ok. 1 tys. zł. Skarżący wskazał, że jest właścicielem domu o powierzchni około 100 m2, samochodu osobowego marki seat z 1996 r. oraz nieużytków rolnych (łąki) o pow. około 1 ha. Skarżący podkreślił, że jest osobą bardzo schorowaną. Oświadczył, że ze względu na swój stan materialny nie jest w stanie ponieść kosztów procesowych oraz kosztów adwokackich. Postanowieniem z dnia 4 lutego 2009 r. referendarz sądowy odmówił A.N. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie przyjmując, że w swoim wniosku powołał te same okoliczności, które zostały już raz ocenione przy wydaniu postanowienia z dnia 21 sierpnia 2008 r. Zdaniem referendarza skoro skarżący nie wykazał, aby nastąpiła zmiana jego sytuacji materialnej, brak było podstaw do przyznania mu prawa pomocy. Na to postanowienie A.N. złożył sprzeciw, w którym prócz okoliczności wskazanych już we wniosku o przyznanie prawa pomocy, powołał się na to, że jest osobą schorowaną, niezdolną do samodzielnej egzystencji i uzależnioną od pomocy osób trzecich. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie należy podnieść, że kwestia przyznania A.N. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika procesowego była już raz badana przez sąd. Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2008 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania tego prawa. Dokonując oceny sytuacji majątkowej i osobistej strony referendarz uznał, że wnioskodawca jest w stanie samodzielnie ponieść pełne koszty postępowania bez spowodowania uszczerbku w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym już po wydaniu w sprawie wyroku oddalającego skargę, A.N. nie wskazał żadnych nowych argumentów przemawiających za przyznaniem mu tego prawa. Skarżący ponownie opisał swój stan zdrowia, ogromne trudności w poruszaniu się i prowadzeniu własnych spraw. Ten stan rzeczy miał jednak miejsce już w chwili wszczęcia postępowania sądowego. Nie zmienił się również jego stan majątkowy i osobisty. Skoro zaś stan rodzinny, majątkowy i finansowy skarżącego nie uległ zmianie w stosunku do tego, który był już raz przedmiotem oceny sądu, nie może być odmiennie oceniany w toku rozpoznania kolejnego wniosku o przyznaniu prawa pomocy. Sąd podziela wyrażony w orzecznictwie pogląd, iż jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (post. NSA z 25 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 654/08, niepubl.). Skoro więc skarżący nie wykazał, aby nastąpiła taka zmiana jego sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy, jego kolejny wniosek o przyznanie tego prawa nie może zostać uwzględniony. Na marginesie wskazać należy, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym, stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami, powoływanej dalej jako p.p.s.a.), zasadą jest ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych z jej udziałem w sprawie. Odstępstwem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy, która – z racji tego, że stanowi wyjątek od zasady – może dotyczyć wyłącznie osób, które znajdują się w tak trudnej sytuacji materialnej, iż albo w ogóle nie są w stanie ponieść kosztów postępowania albo też mogą ponieść wyłącznie z uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W niniejszej sprawie A.N. nie wykazał, że znajduje się w takiej (wyjątkowej) sytuacji, która uniemożliwia mu poniesienie potencjalnych kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę, że zaskarżone postanowienie dotyczy kwestii proceduralnej powstałej w toku postępowania (przywrócenie terminu do złożenia odwołania), a zasadniczym przedmiotem żądania skarżącego jest umorzenie kwoty 612,20 zł, koszty wpisu od skargi kasacyjnej oraz ustanowienia adwokata nie mogą przekraczać możliwości finansowych strony. Skarżący wraz żoną posiada dochody (miesięcznie ok. 5,5 tys. zł brutto), które pozwalają na pokrycie tych kosztów bez narażania go na uszczerbek dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Ponadto skarżący nie może domagać się by sąd pokrywał koszty ustanowienia pełnomocnika z urzędu oraz rezygnował z wpisu w sytuacji, gdy sam co miesiąc pokrywa ze swoich dochodów większe wydatki na spłatę własnych zobowiązań kredytowych. Z powyższych względów sąd, na podstawie art. 245 § 1-2 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami) orzeczono, jak w sentencji. P.Pij.