I SA/Łd 1021/09
WyrokWSA w Łodzi2010-03-18
Skład orzekający: sędzia WSA Cezary Koziński, sędzia NSA Teresa Porczyńska (spr.), sędzia WSA Paweł Kowalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo ustaliły koszty uzyskania przychodów ze sprzedaży działek, pomijając wydatki na uporządkowanie terenu, uzbrojenie czy podział nieruchomości, a także czy prawidłowo wyłączyły z kosztów uzyskania przychodów odpisy amortyzacyjne od składników majątku, które nie były fizycznie używane w danym okresie, mimo kontynuowania działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Organy podatkowe błędnie przyjęły, że koszty uzyskania przychodów ze sprzedaży działek należy ustalić w oparciu o kryteria ustawy o rachunkowości, zamiast ogólnej zasady z art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, która obejmuje wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodu. Sąd uznał, że organy naruszyły przepisy postępowania podatkowego, nie przeprowadzając wszystkich wnioskowanych dowodów dotyczących poniesienia wydatków na uporządkowanie terenu, uzbrojenie czy podział nieruchomości. Ponadto, organy nieprawidłowo wyłączyły z kosztów uzyskania przychodów odpisy amortyzacyjne od składników majątku, które nie były fizycznie używane w danym okresie, mimo kontynuowania działalności gospodarczej, co narusza art. 22c pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok. Organy podatkowe zakwestionowały sposób ustalenia przychodu z tytułu nieodpłatnego udostępnienia lokalu użytkowego oraz koszty uzyskania przychodów ze sprzedaży działek i odpisy amortyzacyjne. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nieprzeprowadzenie wszystkich wnioskowanych dowodów.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. i orzeczono, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 18 marca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Cezary Koziński Sędziowie sędzia NSA Teresa Porczyńska (spr.) sędzia WSA Paweł Kowalski Protokolant asystent sędziego Adrian Król po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2010 roku sprawy ze skargi H. U. i B. K.-U. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 5254 (pięć tysięcy dwieście pięćdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I SA/Łd 1021/09
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., po rozpatrzeniu odwołania H. U. i B. K. – U. od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...], określającej podatnikom zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. w kwocie 186.578,00 zł oraz określającej podatniczce stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2003 r. w wysokości 108.666,82 zł, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Postanowieniem z 22.10.2008 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. wszczął wobec podatników postępowanie kontrolne w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r.
W toku postępowania ustalono, że działając w ramach Firmy Inżynieryjnej "A" H. U. z siedzibą w Ł., podatnik zawarł w dniu 15.06.1999 r. z B S.A. z siedzibą w Ł. ul. C 96 umowę najmu lokalu (100 m kw. powierzchni biurowych), stanowiącego własność podatnika i związanego z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Wysokość czynszu określono w kwocie 1 zł za m kw. Aneksem z dnia 27.04 2001 r. strony dokonały zmiany umowy w części dotyczącej opłaty czynszowej. Zgodnie z aneksem do umowy podatnik oddał przedmiot najmu do bezpłatnego używania. W analizowanym roku podatkowym najemca korzystał z wynajętej powierzchni lokalu bezpłatnie.
Organ podatkowy I instancji stwierdził, że zgodnie z art.16 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (j. t. Dz.U. z 2000 r. nr.14, poz.176 ze zm.; dalej "ustawa pdf"), podatnik odstępujący nieruchomość bezpłatnie w całości lub w części do używania innym osobom fizycznym i prawnym oraz jednostkom organizacyjnym nie mającym osobowości prawnej jest zobowiązany do określenia wartości czynszowej, stanowiącej równowartość czynszu, jaki przysługiwałby od tych osób w razie zawarcia umowy najmu lub dzierżawy nieruchomości i zaliczenia jej do przychodów z nieruchomości, o których mowa w tym przepisie. Organ ustalił, że w 2003 r. obowiązywały stawki czynszu dla najmu lokali użytkowych na obszarze, na którym znajdował się wynajmowany lokal (strefa III) w wysokości 19,50 zł za m kw. Stawki wynikały z zarządzenia Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] w sprawie podziału miasta na strefy oraz ustalania stawek czynszu najmu lokali użytkowych. W związku z powyższym za najem 100 m kw. stawka czynszu wynosiła miesięcznie 1.950,00 zł, a w stosunku rocznym 23.400,00 zł. Podatnik zaliczył do przychodów jedynie kwotę 1.200,00 zł. Organ stwierdził więc zaniżenie przychodu z tytułu nieodpłatnego odstąpienia lokalu o kwotę 22.200,00 zł i naruszenie tym samym art.24 ust.1 w zw. z art.16 ust.1 ustawy pdf.
Z ustaleń organu wynika, że podatnik zawyżył koszty uzyskania przychodu o kwotę 400.452,88 zł z tytułu sprzedaży działek przy ul. D 21 w Ł. na skutek błędnego określenia kosztu wytworzenia tych gruntów. Podatnicy nabyli nieruchomość o pow. 13 ha 2 arów i 47 m kw. w dniu 6.01.1999 r. za kwotę 2.600.000,00 zł z przeznaczeniem pod budownictwo jednorodzinne. Po powiększeniu o koszty nabycia w wysokości 95.896,68 zł podatnik wprowadził nieruchomość w dniu 6.01.1999 r. na stan firmy "A". W dniu 31.12.1999 r. przekazał nieruchomość na potrzeby własne, a następnie 21.09.2000 r. nieruchomość ponownie wprowadzona została na stan majątku przedsiębiorstwa jako towar handlowy ([...] [...]), ale już o wartości 9.117.290,00 zł (70 zł za m kw.). Organ podatkowy nie uznał wartości po jakiej nieruchomość ujęta została w ewidencji (ceny rynkowe), wyjaśniając że zgodnie z art.28 ust.1 pkt.6 ustawy o rachunkowości, rzeczowe składniki aktywów obrotowych wykazuje się w księgach według cen nabycia. Organ wyliczył, że faktyczny koszt nabycia 1 m kw. wynosił 20,85 zł i przyjął, że koszt sprzedaży 7.929,76 m kw. to kwota 165.335,50 zł, a nie kwota przyjęta przez podatnika w wysokości 565.788,38 zł. Stąd różnica w kwocie 400.452,88 zł nie stanowi kosztu uzyskania przychodu. Zawyżając koszty uzyskania przychodu o wskazaną kwotę podatnik naruszył w ocenie organu art.22 ust.1 i art.24 ust.1 ustawy pdf w zw. z art.28 ust.1 pkt.6 ustawy z 29.09.1994 r. o rachunkowości (Dz.U. nr 121, poz.591 ze zm.).
W tej sytuacji wynik finansowy z działalności firmy "A" określono przy uwzględnieniu powyższych ustaleń. Przychód określono w wysokości 2.414.938,58 zł, koszty w wysokości 996.462,29 zł i dochód w wysokości 1.418.476,29 zł.
W zakresie działalności s.c. "E" organ stwierdził nieprawidłowości w zakresie księgowania kosztów uzyskania przychodów, skutkiem czego było zawyżenie kosztów uzyskania przychodów o kwotę 404.493,43 zł oraz zaniżenie kosztów o kwotę 131.237,03 zł.
Stwierdzono, że spółka nieprawidłowo ustaliła kwotę odpisów amortyzacyjnych za lipiec 2003 r. zawyżając koszt uzyskania przychodów o kwotę 365.483,52 zł. Spółka wydzierżawiła zorganizowaną część przedsiębiorstwa – F innym podmiotom. Z dniem 30.06.2003 r. spółka rozwiązała umowy dzierżawy podejmując decyzję o wniesieniu dzierżawionego majątku tytułem aportu do dwóch spółek z o.o. W miesiącu lipcu 2003 r. spółka nie odnotowała żadnego przychodu z tytułu dzierżawy F. Ponosiła koszty związane z utrzymaniem w rozruchu linii produkcyjne, które ujęła w kosztach działalności. Jednocześnie w koszty zaliczyła także odpisy amortyzacyjne za ten miesiąc przez co naruszyła zdaniem organów przepis art.22 c pkt.5 ustawy pdf, który wyłącza z amortyzacji składniki majątku, które nie są używane na skutek zaprzestania działalności, w której te składniki były używane.
W tej sytuacji organ wyłączył z kosztów uzyskania przychodów kwotę amortyzacji w wysokości 365.483,52 zł.
Dalej stwierdzono, że do kosztów działalności spółka bezpodstawnie zaliczyła kwotę 19.504,96 zł stanowiącą podatek VAT od wierzytelności w kwocie 271.570,14 zl odpisanych jako nieściągalne. Organ wskazał, że zgodnie z art.23 ust.1 pkt.20 ustawy pdf nie uważa się za koszty uzyskania przychodów takich wierzytelności, z wyjątkiem tych, które uprzednio zostały zarachowane na podstawie art.14 jako przychody należne i których nieściągalność została uprawdopodobniona. Przychody, o których mowa w art.14 są pomniejszane o podatek VAT. Zatem wierzytelności odpisane w kwocie brutto mogą stanowić koszt uzyskania przychodu tylko w kwocie netto, bowiem w tej kwocie zostały wcześniej zarachowane jako przychody należne.
Organ wskazał także na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] dotyczącą określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. Dyrektor dokonał tu korekty wydatków inwestycyjnych stanowiących podstawę ustalania odpisów amortyzacyjnych w kolejnych latach podatkowych i tak :
zwiększono wartość początkową placów i dróg wewnętrznych w s.c. "E" o kwotę 2.584.240,69 zł i licząc od tej wartości zwiększono kwotę odpisów amortyzacyjnych za kontrolowany okres o 129.212,03 zł, która stanowi koszt uzyskania przychodu 2003 r.;
zwiększono wartość początkową środka trwałego (F) o wydatki na instalację TV przemysłowej, co skutkowało zwiększeniem wartości kosztów uzyskania przychodu w 2003 r. o podwyższoną o 2.025,00 zł kwotę odpisów amortyzacyjnych;
zmniejszono wartość początkową hali produkcyjnej spółki (F) o kwotę 1.600.000,00 zł, co skutkowało zmniejszeniem w analizowanym roku kwoty odpisów amortyzacyjnych a tym samym zmniejszeniem kosztów uzyskania przychodów o kwotę 20.000,00 zł.
Uwzględniając powyższe organ podatkowy skorygował podatnikom wysokość kosztów uzyskania przychodów in plus i in minus stosownie do wysokości ich udziałów w spółce i określił podatnikom zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. w kwocie 186.578,00 zł oraz podatniczce stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2003 r. w wysokości 108.666,82 zł.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona zarzuciła naruszenie :
art.22 ust.1 oraz art.23 ust.1 lit.c ustawy pdf poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu i pominięcie faktu poniesienia wydatku na zakup gruntu, który następnie musiał być przekazany na utworzenie pasa drogowego, co stanowiło warunek uzyskania przychodu ze sprzedaży działek,
art.22 ust 1 ustawy pdf w zakresie w jakim organy kwestionują wydatki na zakup działki, choć wydatki te zostały poniesione a ich cel nie budzi wątpliwości,
art.16 ustawy pdf poprzez przyjęcie do wyliczenia przychodu jakiego należałoby oczekiwać z tytułu najmu powierzchnię 100 m kw. mimo, że ta powierzchnia obejmuje także klatki schodowe i korytarze. Najemca korzystał tylko z jednego pomieszczenia biurowego do przechowywania ksiąg. Z tych pomieszczeń mogły też korzystać inne osoby. Stawka 19,50 zł za m kw. jest więc wygórowana,
art.22 c pkt.5 w zw. z art.22 ust.8 ustawy pdf poprzez niewłaściwe przyjęcie, że amortyzowane składniki majątku nie były wykorzystywane w prowadzonej działalności gospodarczej, a tym samym odpisy amortyzacyjne nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodu,
naruszenie przepisów postępowania to jest art.121 § 1, art.122, art.124, art. 180, art.187, art.188, art.191, art.194 §1, art.197, art.200, art.210 § 4 oraz art.224a ustawy Ordynacja podatkowa a więc: uchylenie się od wszechstronnego działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie zebranie pelnego materiału dowodowego, naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa, przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów, brak uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji, naruszenie zasady przekonywania i zasady szybkości postępowania.
Zdaniem strony nie ustalono w toku postępowania częstotliwości z jaką wykorzystywano wynajmowane pomieszczenia i stanu technicznego pomieszczeń oraz nie ustalono czy lokal mógł być wynajmowany w celach komercyjnych po cenie przyjętej przez organ. Odrzucono wyjaśnienia i dowody uzasadniające wprowadzenie w 2000 r. do ewidencji środków trwałych nieruchomości przy ul. D według wartości rynkowej. Nie uwzględniono w kosztach sprzedaży nieruchomości przy ul. D wydatków na nieruchomość przeznaczoną na poszerzenie pasa drogi publicznej, które zostały poniesione i mają niewątpliwy związek z uzyskaniem przychodu ze sprzedaży nieruchomości, a którą jak wyjaśnia organ podatnik miał przekazać nieodpłatnie na rzecz Gminy Ł. Wyłączono z kosztów uzyskania przychodów odpis amortyzacyjny za miesiąc lipiec 2003 r dotyczący F.
W kwestii ustaleń dotyczących s.c. "E" strona nie wnosiła zastrzeżeń.
Dyrektor Izby Skarbowej nie uwzględnił zarzutów dotyczących naruszenia zasad postępowania i uznał ich zgłoszenie za przejaw niezadowolenia strony z dokonanych w sprawie rozstrzygnięć.
Dyrektor podzielił stanowisko organu I instancji co do zasadności zastosowania art.16 ust.1 ustawy pdf i zarządzenia Prezydenta Miasta Ł. i określenia wysokości przychodu w związku z odstąpieniem bezpłatnie najemcy części nieruchomości przy ul C 96 w Ł. Zarówno umowa jak i aneks nr 1 do niej z 2001 r. nie zawierają żadnych ograniczeń co do zmiany warunków korzystania z pomieszczeń. Nie zawierają także uregulowań co do wykorzystywania całej umownej powierzchni w sytuacji korzystania z niej przez inne podmioty. Dyrektor uważa, ze skoro umowa nie zawierała zastrzeżeń co do okresu, sposobu i charakteru wykorzystywania pomieszczeń, ich stanu technicznego, a także możliwości negocjacji warunków umowy, brak jest możliwości kwestionowania przyjętych w niej zapisów.
W zakresie kosztu wytworzenia gruntów przy ul D w Ł. organ odwoławczy także podzielił pogląd organu I instancji, że ta prywatna nieruchomość podatników wprowadzona została na stan firmy "A" jako towar handlowy. Wynika to z polecenia księgowania [...] z [...] na którym anulowano (storno) zapis o zaksięgowaniu gruntów do środków trwałych i zaksięgowano je do towarów handlowych. Zasadnie zatem przyjęto, ze zgodnie z art.28 ust.1 pkt.6 ustawy o rachunkowości rzeczowe składniki aktywów obrotowych wykazuje się według cen nabycia. Cena zakupu gruntów wynika z aktu notarialnego i została powiększona o wydatki związane z jej nabyciem. Ustosunkowując się do zarzutu, że we wcześniejszych okresach podatkowych nie kwestionowano ustalenia wartości początkowej tej nieruchomości Dyrektor wyjaśnia, że w decyzji dotyczącej roku 2000 nie ma w tym zakresie żadnych rozstrzygnięć, bowiem w tym roku nie sprzedano żadnej działki budowlanej i nie wystąpił z tego tytułu koszt własny sprzedaży działek. Nadto okresem rozliczeniowym jest w analizowanym przypadku okres roku i każdy okres podlega oddzielnej weryfikacji. Ustalenia dokonane w jednym roku nie stanowią podstawy do uznania, że w innych latach rozstrzygnięcia będą takie same w podobnych stanach faktycznych.
Dyrektor nie uwzględnił także wyjaśnień strony, że poczyniła ona prywatne nakłady na uporządkowanie terenów przy ul. D, o czym świadczyć miałby fakt przelania w styczniu 2000 r. z konta podatnika na rachunek G S.A. kwoty 856.000,00 zł. W ocenie Dyrektora brak jest wiarygodnych dokumentów potwierdzających, że wydatki te podatnik poniósł dla celów prywatnych.
Wydatki na nieruchomość przeznaczoną na poszerzenie pasa drogi publicznej pozostają w ocenie Dyrektora bez wpływu na wyliczenie kosztów sprzedaży nieruchomości przy ul. D. Nieruchomość tą podatnik musiał, zgodnie z twierdzeniem pełnomocnika przekazać nieodpłatnie na rzecz Gminy Ł. w związku z budową osiedla mieszkaniowego. Organ odwoławczy wyjaśniła natomiast, że w księgach podatkowych nie ma żadnego zapisu dotyczącego nieodpłatnego przekazania nieruchomości, nie przedstawiono żadnego dokumentu potwierdzającego przekazanie, a w decyzji Prezydenta Miasta Ł. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie osiedla domów jednorodzinnych na tym terenie nie ma żadnych warunków czy nakazów przekazania części gruntu na rzecz Gminy z powyższego tytułu. Skoro we wskazanym zakresie podatnik nie zbył na rzecz Gminy żadnej nieruchomości to nie poniósł żadnych dodatkowych kosztów sprzedaży nieruchomości przy ul. D.
Dyrektor Izby Skarbowej zgodził się także z oceną prawną i w konsekwencji rozstrzygnięciem organu I instancji co do wyłączenia z kosztów uzyskania przychodu amortyzacji F za lipiec 2003 r.
W skardze na powyższą decyzję strona wniosła o jej uchylenie podnosząc zarzuty prezentowane już w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Strona kwestionuje ustalenia organu co do wyłączenia z kosztów odpisów amortyzacyjnych z uwagi na zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. Strona wywodzi, że amortyzacji podlegają między innymi maszyny i urządzenia wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Sformułowanie "wykorzystywanie" wiąże się z koncepcją przeznaczenia danego składnika na potrzeby prowadzonej działalności i jest w związku z tym niejako oderwane od fizycznego używania tego składnika.
W kwestii ustalenia kosztu wytworzenia nieruchomości gruntowej przy ul. D w Ł. strona kwestionuje strona kwestionuje pominięcie przez organy podatkowe art.28 ust.2 ustawy o rachunkowości. Nie zgadza się z odmową zaliczenia do tych kosztów wydatków na uporządkowanie nieruchomości. Powołuje się na stanowisko prezentowane w wyroku WSA w Lodzi z 22.07.2009 r. sygn. akt I S.A./Łd 364/09 dotyczącym zobowiązania strony w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r., gdzie sąd wskazał na konieczność ustalenia takich wydatków w oparciu o możliwe środki dowodowe. Twierdzi także, że ustalenie wartości początkowej nieruchomości gruntowej według wartości rynkowej było uzasadnione. Wartość ta nie była wcześniej kwestionowana przez organy podatkowe. Za nieuzasadnione uznaje strona pominięcie wydatków na nieruchomość przeznaczoną na poszerzenie pasa drogi publicznej, która musiała zostać przekazana nieodpłatnie na rzecz Gminy Ł.
Strona twierdzi także, że organy nie przeprowadziły postępowania dowodowego umożliwiającego ocenę prawidłowości przypisania przychodu na podstawie art.16 ustawy pdf. Zdaniem strony stawka czynszu najmu w wysokości 19,50 zł za m kw. jest nieadekwatna do sytuacji i do dyspozycji powołanego przepisu, to jest do przychodu jaki mógłby osiągnąć skarżący z wynajmu nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyposażony został w funkcje kontrolne, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, Sąd ogranicza się do zbadania zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./). Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd zważył co następuje.
Organy podatkowe prawidłowo określiły wartość przychodu podatnika z nieodpłatnie udostępnionego lokalu użytkowego. Podnoszone przez stronę okoliczności nie mogły mieć wpływu na wysokość przychodu. Powierzchnia udostępnionego lokalu jest określona w sposób jednoznaczny w umowie. Kwestionowanie jej na etapie postępowania nie może wywierać skutków prawnych. Zgodnie z umową najemca B miał określone uprawnienia. Nierealizowanie ich w pełni przez sporadyczne korzystanie z lokalu czy też sposób korzystania z tego lokalu jak również sytuacja prawna najemcy (stan likwidacji), nie ma w sprawie znaczenia. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut naruszenia art.16 ustawy pdf w brzmieniu obowiązującym w 2003 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu wartości przychodu skarżących z nieodpłatnego udostępnienia lokalu do używania. Przychód taki jest przychodem wirtualnym. Sposób określenia wielkości hipotetycznego czynszu, który przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu nie budzi wątpliwości. Organy odwołały się do przeciętnej wysokości czynszów stosowanych w Ł. przy najmie lokali użytkowych przeznaczonych do wynajmu przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą. Brak w tej sytuacji podstaw do uznania za wygórowany, czynszu w wysokości przyjętej przez organy do wyliczenia przychodu.
Przechodząc do kwestii kosztów uzyskania przychodów ze sprzedaży działek wydzielonych z nieruchomości gruntowej przy ul. D stwierdzić należy, że zbędne są tu rozważania dotyczące wprowadzenia nieruchomości do ewidencji środków trwałych bądź środków obrotowych. Organy podatkowe błędnie przyjęły, że koszty uzyskania przychodów ze sprzedaży działek należy ustalić w oparciu o kryteria zawarte w ustawie o rachunkowości. Ustawa ta określa zasady rachunkowości oraz tryb badania sprawozdań przez biegłych rewidentów (art.1). Nie znajduje natomiast zastosowania dla określenia zakresu zobowiązań podatkowych. Nie jest kwestionowane przez żadną ze stron, że podatnik dokonał sprzedaży działek w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, to jest obrotu nieruchomościami. Nieruchomości stanowiące przedmiot tego obrotu należało więc traktować jako środki obrotowe a nie trwałe. Ustalenie kosztów uzyskania przychodów ze zbycia takich środków następuje przy zastosowaniu ogólnej zasady wynikającej z art.22 ust.1 ustawy pdf, zgodnie z którą kosztami uzyskania przychodów są wszelkie koszty poniesione w celu ich osiągnięcia, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art.23 ustawy. Aby określony wydatek uznać za koszt, musi on być faktycznie poniesiony. Kosztem może być zatem cena nabycia, koszty związane z nabyciem, jak również wartość nakładów poniesiona na ulepszenie przedmiotu obrotu. Dla ustalenia wysokości kosztów nie ma natomiast znaczenia to jaka jest faktyczna wartość towaru w chwili sprzedaży. Kosztem sprzedaży działek wydzielonych z nieruchomości przy ul. D mogły być wyłącznie poniesione przez podatnika koszty nabycia tej nieruchomości. Do kosztów tych zaliczyć także należy poniesione przez podatnika wydatki związane z uporządkowaniem terenu, jego uzbrojeniem czy podziałem nieruchomości. Osobną kwestią jest sposób wykazania faktu poniesienia takich wydatków. W tym zakresie strona zasadnie zarzuca naruszenie przez organy przepisów postępowania podatkowego. Obowiązek podejmowania wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego obciąża organ zgodnie z art.122 Ordynacji podatkowej. Jeżeli zatem podatnik wskazuje dowody, które służyć mają wykazaniu faktu poniesienia wydatku, organ podatkowy co do zasady nie powinien odmówić przeprowadzenia takich dowodów. Z art.180 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ powinien więc przeprowadzić wnioskowane przez stronę dowody, także wtedy gdy podatnik chce udowodnić takimi dowodami tezę przeciwną do już przyjętej przez organy podatkowe.
Zasadnie natomiast organy nie uwzględniły przy ustalaniu kosztów uzyskania przychodów, wartości nieruchomości, którą podatnik zobowiązał się przenieść nieodpłatnie na rzecz Gminy Ł. Póki bowiem nieruchomość taka nie zostanie przekazana nie można mówić o poniesieniu przez stronę kosztu. Nadto podatnik nie wskazał jakiej wielkości teren został wyznaczony pod drogi publiczne. Nie sposób zatem ustalić nawet hipotetycznej wielkości kosztów.
Nie można też podzielić stanowiska organów podatkowych co do naruszenia przez spółkę "E" przepisu art.22 c pkt.5 ustawy pdf, który wyłącza z amortyzacji składniki majątku, które nie są używane na skutek zaprzestania działalności, w której te składniki były używane. Podkreślenia wymaga tu, że jedynie zaprzestanie wykonywania określonej działalności gospodarczej lub zmiana rodzaju tej działalności powoduje konsekwencje podatkowe w stosunku do środków trwałych, które w związku z powyższym przestały być używane. Jeżeli natomiast prowadzone przez podatnika działalność jest kontynuowana, to środki trwałe, które były używane przy tej działalności, nawet jeżeli aktualnie nie są używane lub wręcz utraciły swoją przydatność gospodarczą, podlegają dalszym odpisom amortyzacyjnym (tak np. J. Marciniuk Podatek Dochodowy od osób fizycznych rok 2005 Wyd. C.H.Beck W-wa 2005). Przenosząc te rozważania na grunt analizowanej sprawy stwierdzić należy, że spółka w maju 2003 r. była właścicielem F. Nie zaprzestała w tym miesiącu prowadzenia działalności polegającej na wydzierżawianiu maszyn i urządzeń. Fakt, że w stosunku do F rozwiązano umowę dzierżawy w czerwcu 2003 r. i park maszynowy F nie był chwilowo używany a "czekał" na zagospodarowanie nie oznacza wyłączenia składników majątku F należącego spółki z amortyzacji.
Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, że organy podatkowe naruszyły wymienione wyżej przepisy postępowania podatkowego zobowiązujące organ do podjęcia wszelkich działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, do zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W tej sytuacji Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art.145 par.1 pkt.1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.). Stosownie do art.152 tej ustawy Sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. Orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania wydane zostało na podstawie art. 200 w zw. z art.205 par.2 powołanej wyżej ustawy.
M.D.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło