I SA/Łd 104/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Koziński Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2021 r. sprawy ze skargi Z. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia jako nieuzasadnionej skargi na czynność egzekucyjną 1. oddala skargę, 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu M. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych plus należny podatek od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Pismem z 10 listopada 2020 r. Z. N. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji w sprawie oddalenia jako nieuzasadnionej skargi na czynność egzekucyjną. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w W., prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Z. N. na podstawie tytułów wykonawczych: * z 09.09.2019 r. o numerach od [...] do [...]. 723.1309.2019, obejmujących należności podatkowe w związku z przeniesieniem odpowiedzialności podatkowej zobowiązanego, jako byłego Prezesa Przedsiębiorstwa Wielobranżowego A Sp. z o.o., * z 09.10.2018 r. nr [...], z 10.12.2018 r. nr [...], z 12.02.2019 r. nr [...], z 26.07.2019 r. nr [...], z 08.11.2019 r. nr [...], z 30.12.2019 r. nr [...], obejmujących należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. doręczył podatnikowi odpisy tytułów wykonawczych: * o numerach od [...] do [...] r., * o numerach [..] r., * nr [...] w dniu 19.07.2019 r., * nr [...] w dniu 27.08.2019 r., * nr [...] w dniu 27.11.2019 r. wraz z kierowanymi na ich podstawie zawiadomieniami o zajęciu praw majątkowych zobowiązanego. Zawiadomieniem z [...] r., obejmującym tytuły wykonawcze o numerach: od [...] do [...] oraz o numerach: [...], [...], [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. dokonał próby zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego w firmie T. N., mieszczącej się w L. przy ul. B 58. Powyższe zawiadomienie zostało odebrane przez zobowiązanego 04.11.2019 r. Dłużnikowi zajętej wierzytelności również zostało doręczone 04.11.2019 r. w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego. Pismem z 14.11.2019 r., skierowanym do Urzędu Skarbowego w W., zobowiązany złożył skargę na powyższe zawiadomienie. Postanowieniem z [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę dokonaną na podstawie zawiadomienia z 17.10.2019 r. Następnie zawiadomieniem z 07.01.2020 r., obejmującym tytuły wykonawcze o numerach: od [...] do [...] oraz o numerach [...] , [...], [...], [...], [...], [...], organ egzekucyjny ponownie dokonał próby zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego w firmie T. N. z siedzibą w L. przy ul. B 58. Pismem z 19.02.2020 r. T. N. poinformował organ egzekucyjny, iż Z. N. pracował u niego od 12.08.2019 r., zaś umowa o pracę wygasła 31.11.2019 r. W dniu 06.02.2020 r. do Urzędu Skarbowego w W. wpłynęła skarga Z. N. "na zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę datowanego na dzień 07.01.2020 r. nr Zawiadomienia [...]". W powyższym wystąpieniu zobowiązany wskazał, iż "w ślad za skargą z dnia 14.11.2019 r." powtórnie wzywa do uchylenia w całości ww. zajęcia i umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz przeprowadzenie wymienionych w piśmie dowodów. Postanowieniem z [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W., na podstawie art. 54 § 1 i § 5 w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") oddalił wniesioną przez zobowiązanego skargę jako nieuzasadnioną. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że iż zgodnie z treścią art. 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika konieczność zastosowania takiego środka lub środków, które umożliwią pokrycie powstałych zaległości. Zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. pod pojęciem czynności egzekucyjnej rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego, wobec uprzedniego braku spełnienia obowiązku pieniężnego przez zobowiązanego, zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę. Ponadto organ wyjaśnił, że katalog środków egzekucyjnych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym został wymieniony w art. 1 a pkt 12a ww. ustawy, a jednym z takich środków, jest właśnie egzekucja z wynagrodzenia za pracę. Dlatego też nie może budzić żadnych wątpliwości legalność samego zajęcia wynagrodzenia za pracę. Odnosząc się natomiast do podnoszonych przez stronę kwestii związanych z nieistnieniem (wg zobowiązanego) zaległości egzekwowanych na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] z 30.12.2019 r., która to miałyby ulec przedawnieniu organ podkreślił, iż argumentacja ta wykracza poza zakres skargi na czynność egzekucyjną, a zatem nie może być rozpatrzona w prowadzonym postępowaniu. Organ wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie w/w tytułu wykonawczego, w związku z złożonymi zarzutami zostało zawieszone postanowieniem z 30.01.2020 r., a zarzuty zostały przesłane wierzycielowi celem zajęcia stanowiska. Ponadto wyjaśniono, że organ nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, zaś zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ bada z urzędu dopuszczalność egzekucji. Pismem z 5 marca 2020 r. Z. N. wniósł do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. za pośrednictwem organu I instancji pismo zatytułowane "zażalenie na postanowienie Urzędu Skarbowego (...) datowane na dzień 11.02.2020 r.", w którym podatnik wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie powołanych tytułów wykonawczych jako faktycznie bezskutecznego, a na podstawie tytułu nr [...] – bezpodstawnego. W związku z wątpliwościami co do charakteru prawnego ww. wystąpienia, pismem z 29.05.2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wezwał Z. N. do wskazania, czy przedmiotowe wystąpienie stanowi: - złożone na podstawie art. 54 § 5 u.p.e.a. zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z 12.02.2020 r. w przedmiocie oddalenia jako nieuzasadnionej skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę, dokonaną zawiadomieniem z dnia 07.01.2020 r. - wniosek o umorzenie ww. postępowania egzekucyjnego, złożony na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ww. ustawy, tj. z uwagi na przedawnienie dochodzonych należności. Wystosowane do podatnika wezwanie zawierało również pouczenie, iż w przypadku nieustosunkowania się w terminie 14 dni od dnia otrzymania powyższego wezwania, pismo z strony z 03.03.2020 r. zostanie rozpatrzone jako zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z 12.02.2020 r. w sprawie oddalenia jako nieuzasadnionej skargi z 03.02.2020 r. na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę, dokonaną zawiadomieniem z 07.01.2020 r. Podatnik nie udzielił odpowiedzi na wezwanie organu. W konsekwencji wskazanym na wstępie postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z [...] lutego 2020 r. oddalające jako nieuzasadnioną skargę Z. N. na czynność egzekucyjną. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ II instancji podkreślił, że w sprawie nie może budzić żadnych wątpliwości legalność działania organu egzekucyjnego polegająca na zajęciu wynagrodzenia za pracę, gdyż jest to środek egzekucyjny wyszczególniony w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. Ponadto, zastosowany przez organ egzekucyjny druk zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę odpowiadał wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 12.09.2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1804). Oceniając zatem zaskarżoną przez Z. N. czynność egzekucyjną Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. polegającą na skierowaniu zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę zobowiązanego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uznał, że została ona dokonana prawidłowo. Organ podkreślił ponadto, iż w piśmie z 19.02.2020 r., skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W., T. N. wskazał, że zobowiązany pracował w jego firmie do dnia 12.08.2019 r., a umowa o pracę wygasła "w dniu 31.11.2019 r.", a zatem czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu wynagrodzenia za pracę zawiadomieniem z 07.01.2020 r. okazała się nieskuteczna i nie rodziła żadnych skutków prawnych. Ponadto Dyrektor podzielił stanowisko organu I instancji, że argumentacja podatnika odnosząca się do kwestii umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych uznanych przez stronę za bezskuteczne i bezpodstawne wykracza poza zakres przedmiotowy skargi na czynność egzekucyjną. W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił: naruszenie prawa materialnego, poprzez pominięcie większości wnioskowanych dowodów; naruszenie przepisów prawa, poprzez uznanie tylko wybranych ustaleń organu pierwszej instancji bez uznania dowodów podnoszonych przez skarżącego. W związku z powyższym, Z. N. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz "zobowiązanie organu pierwszej instancji do przeprowadzenia i uwzględnienia wszystkich wnioskowanych dowodów przez skarżącego". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacją wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie procesowym z 29 kwietnia 2021 r. pełnomocnik skarżącego z urzędu podtrzymał argumenty skargi, a ponadto zarzucił postanowieniu z [...] września 2020 r. naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 54 § 1 u.p.e.a., poprzez jego błędne zastosowanie w postępowaniu, zwłaszcza w stosunku do środka zaskarżenia skarżącego skutkujące negatywnym rozpatrzeniem tego środka, w sytuacji gdy z uwagi na charakter sprawy oraz treść składanych przez skarżącego do organów obu instancji pism w przedmiotowej sprawie powinien mieć zastosowanie art. 33 § 1 u.p.e.a.; - art. 33 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie w postępowaniu, zwłaszcza w stosunku do środka zaskarżenia Skarżącego, co skutkowało negatywnym rozstrzygnięciem dla Skarżącego, w sytuacji gdy organ powinien był ustalić, że właśnie ten przepis był właściwą podstawą prawną dla rozstrzygania w sprawie; - - art. 7a § 1 w zw. z 7 § 3 u.p.e.a. poprzez brak podjęcia odpowiednich czynności celem wyjaśnienia czy postępowanie egzekucyjne jest dopuszczalne, a w ramach tego wyjaśnienia czy obowiązek stanowiący przedmiot egzekucji jeszcze istnieje, tj. czy nie został wykonany albo nie stał się bezprzedmiotowy; - art. 35 § 1 u.p.e.a. poprzez brak zastosowania polegający na prowadzeniu postępowania egzekucyjnego, mimo że jego dalsze prowadzenie było niedopuszczalne z uwagi na wniesienie przez Skarżącego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej; - art. 7 w zw. w z art. 7b k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich niezbędnych czynności, w tym zwłaszcza polegających na współdziałaniu z innymi organami administracji publicznej, zmierzających do prawidłowego przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji, w tym przede wszystkim prawidłowego ustalenia czy egzekwowany obowiązek jeszcze istnieje; - art. 9 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez brak ustalenia rzeczywistej woli Skarżącego, brak należytego poinformowania Skarżącego o skutkach złożonego przez niego środka zaskarżenia, brak poinformowania Skarżącego, że Skarżący ewentualnie powinien dokonać określonych czynności celem wywołania skutków, jakie chciał osiągnąć poprzez złożenie środka zaskarżenia, a o jakich pisał w tym środku, a w konsekwencji przez zaniechanie działania w sposób budzący zaufanie uczestnika postępowania do władzy publicznej; - art. 77 § 1 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. i art. 78 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez odmowę dopuszczenia zgłaszanych przez Skarżącego dowodów z dokumentów wskazywanych przez Skarżącego na okoliczność bezprzedmiotowości egzekucji administracyjnej, gdy tymczasem dokonanie w sposób prawidłowy subsumpcji prawa materialnego do stanu faktycznego i złożonego w sprawie środka zaskarżenia, a także dopuszczenie tych dowodów mogło doprowadzić do ustalenia, że egzekucja jest bezprzedmiotowa. Mając powyższe argumenty na uwadze pełnomocnik strony wniósł o uwzględnienie skargi oraz o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji, a także przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Nie ma racji strona skarżąca sugerując w piśmie procesowym z 29 kwietnia 2021 roku, iż skarżącego cechowała nieudolność w formułowaniu wniosków procesowych i bezradność w związku z koniecznością dokonywania wyboru między różnymi przysługującymi mu akcjami procesowymi w postępowaniu egzekucyjnym. Po pierwsze zauważyć należy, że pismem z 29 maja 2020r. organ odwoławczy, w związku z wątpliwościami co do charakteru prawnego reakcji skarżącego na postanowienie organu I instancji, powiadomił skarżącego jak może być potraktowany ów środek procesowy, wskazując możliwe akcje i informując, że w przypadku braku odpowiedzi pismo to będzie uznane za zażalenie na postanowienie organu instancji w przedmiocie skargi na czynność na zajęcie wynagrodzenia za pracę z 7 stycznia 2020r. Wprawdzie akta administracyjne przedstawione sądowi nie zawierają cytowanego pisma z 29 maja 2020r., jednak strona skarżąca nie kwestionowała doręczenia tego pisma, a w konsekwencji wyjaśnienia przez organ odwoławczy uprawnień procesowych skarżącego. W ocenie sądu w ten sposób organ uczynił zadość wymogom art. 7 i 9 kpa, informując skarżącego w wyczerpujący sposób o jego prawach. Po wtóre nie jest również tak, co także może wynikać z cytowanego pisma procesowego (uzupełnienia skargi), że uznając żądanie skarżącego za skargę na czynność egzekucyjną organ pozbawił skarżącego możliwości wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Otóż akta administracyjne przedstawione sądowi wraz ze skargą zawierają zarówno wniosek skarżącego z 27 stycznia 2020r. zawierający zarzut przedawnienia zobowiązania z powodu braku wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ostateczne stanowisko wierzyciela w zakresie wniesionego zarzutu (postanowienie z [...] lutego 2020r.) oraz rozstrzygnięcie w przedmiocie zasadności zarzutu (k. 31). W ocenie sądu czyni to nieuzasadnioną argumentację strony skarżącej co do pozbawienia skarżącego możliwości dochodzenia swych praw poprzez wniesienie zarzutów. Przechodząc do oceny legalności zajęcia wynagrodzenia za pracę dokonanego zawiadomieniem z 7 stycznia 2020r. sąd stwierdza, że brak jest podstaw do kwestionowania jego zgodności z prawem. Zajęcie wynagrodzenia za pracę jest środkiem egzekucyjnym wymienionym w art. 1a punkt 12 litera a ustawy, zaś zawiadomienie o zajęciu zostało sporządzone na obowiązującym wzorze. Jedynie na marginesie podnieść należy, że zaskarżona czynność nie wywołała żadnych skutków dla skarżącego, gdyż w jej dacie nie był już pracownikiem T. N. w L.. Zauważyć przy tym należy, że skarga na czynności egzekucyjne ma charakter środka subsydiarnego i nie jest dopuszczalne jej wniesienie w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia, np. zarzut, zażalenie na postanowienie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego, albo w sytuacjach gdy istnieje możliwość wniesienia pozwu do sądu (wyrok NSA z 12.01.1999 r., III SA 4503/97, ONSA 2000/1, poz. 20; wyrok NSA z 17.04.2000 r., III SA 827/99, LEX nr 43032; wyrok WSA w Warszawie z 18.01.2007 r., III SA/Wa 3474/06, LEX nr 304097) – Piotr Marek Przybysz Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, wydanie IX. Zatem nie jest dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawę zarzutów wskazanych w art. 33 u.p.e.a. Z tego względu rozpatrywanie podniesionego zarzutu przedawnienia wykracza poza zakres rozpoznawanej sprawy, zaś zarzut naruszenia art. 33 § 1 uznać należy za niezasadny. Wskazać przy tym należy, że skarga na czynność egzekucyjną jest instytucją postępowania egzekucyjnego, celem którego jest przymusowe ściągnięcie wymagalnej należności obciążającej zobowiązanego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu środków egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają więc działania organu egzekucyjnego, który na zlecenie wierzyciela ma obowiązek egzekwować należność wskazaną przez niego w tytule wykonawczym. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynność egzekucyjną nie może więc dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny" (por. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 2007 r., III SA/Wa 1580/07, LEX nr 686505, dotyczący skargi na inne określenie odsetek w zawiadomieniu o zajęciu rachunku niż w tytule wykonawczym, oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2008 r., III SA/Wa 33/08, LEX nr 485741, dotyczący błędnego zawiadomienia o zajęciu prawa). Również w nowszym orzecznictwie wskazuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne mogą być podnoszone zarzuty dotyczące prawidłowości postępowania egzekucyjnego bądź egzekutora w świetle przepisów regulujących sposób i formę przeprowadzania czynności egzekucyjnych (wyrok NSA z dnia 10 lutego 2012 r., II FSK 1588/10, LEX nr 1137529). Podkreśla się także, że regulacja art. 54 § 1 nie ma charakteru materialnoprawnego, ponieważ zawarta w nim norma nie nakłada na jego adresatów określonych obowiązków lub uprawnień materialnoprawnych. Z tego względu zawarty w skardze zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego przez nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżącego jest nieuprawniony, gdyż wykracza poza ramy instytucji skargi na czynność egzekucyjną. Również jedynie na marginesie wypada podnieść w tym miejscu, że w aktach sprawy znajduje się postanowienie o umorzeniu egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych odnoszących się do należności wynikających z przeniesienia odpowiedzialności z podatnika na osobę skarżącego (k. 33 akt administracyjnych), zaś w przedmiocie egzekucji należności z mandatów karnych w obrocie prawnym pozostaje postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z [...] lutego 2020r. oraz postanowienie z dnia [...] czerwca 2020r. Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. szczegółowo wyjaśniające kwestię przedawnienia tychże należności. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie został naruszony art. 35 § 1 u.p.e.a., gdyż po zawieszeniu postępowania egzekucyjnego wierzyciel zgodnie z art. 35 § 1a wnosił o podjęcie zawieszonego postępowania uznając zarzuty za nieuzasadnione. Z opisanych wyżej względów sąd uznał także zarzuty naruszenia przepisów kpa za nieuzasadnione. Mając na uwadze powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) należało orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ( tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 68). P.C.