I SA/Łd 105/22

Dnia 27 kwietnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda, Asesor WSA Grzegorz Potiopa, , po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w W. na uchwałę Rady Gminy Galewice z dnia 27 maja 2020 r. nr XXV/137/20 w przedmiocie ustalenia ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 4. Rada Gminy w Galewicach w dniu 27 maja 2020 roku podjęła uchwałę nr XXV/137/20 w sprawie ustalenia ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno - wypoczynkowe. Przedmiotowa uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego w dniu 16 czerwca 2020 roku (Dz. U. Woj. Łódzkiego z 2020 r., poz. 3358). Uchwałę podjęto na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 08 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U z 2020 r., poz. 713) oraz art. 6j ust. 3b, art. 6k ust. 2, ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2010, zm.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1579, oraz z 2020 r., poz. 150, poz. 284 i poz. 875 – dalej u.u.c.p.g.). Na powyższą uchwałę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł Prokurator Rejonowy w W. W treści skargi Prokurator zaskarżył uchwałę w części, tj. w zakresie § 4, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w zaskarżonej części na podstawie art. 147 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zaskarżonej uchwale zarzucono, iż została wydana z istotnym naruszeniem prawa, tj. art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483 ze zm., dalej: Konstytucja RP) oraz art. 6j ust. 3b u.u.c.p.g., albowiem rada gminy - działając na podstawie ww. przepisu nie była uprawniona do wprowadzenia w trakcie roku kalendarzowego jakiejkolwiek stawki ryczałtowej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe odnoszącej się do roku, w którym uchwała została opublikowana z uwagi na roczny charakter tej opłaty. W odpowiedzi na skargę Gmina Galewice podtrzymała swoje stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazano, że nawet przyjmując, co do zasady, argumentację skarżącej, zwrócić uwagę należy na fakt, że zaskarżona uchwała dotyczy ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, i nawet zakładając, że uchwała ta w części dotyczy okresu przed podjęciem uchwały, nie oznacza jeszcze jej retroaktywnego działania. Sąd zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zaskarżona uchwała dotyczy ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomościach, na których znajdują się domki letniskowe lub innych nieruchomościach wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, wykorzystywanych jedynie przez część roku, położonych na terenie gminy. Zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego, stąd nie ma przeszkód, aby w razie stwierdzenia naruszenia prawa, zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 94 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 7135 ze zm.; dalej: u.s.g.) sąd mógł stwierdzić nieważność uchwały, pomimo że od daty podjęcia aktu upłynął rok. Należy wskazać, że zgodnie z art. 40 ust. 1 u.s.g., gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy, przy czym w myśl art. 18 ust. 2 pkt 8 tej ustawy podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat należy do wyłącznej właściwości rady gminy, lecz tylko w granicach określonych w odrębnych ustawach. W § 4 uchwały Nr XXV/137/20 Rada Gminy Galewice postanowiła, że wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego. Zdaniem sądu rację ma skarżący stwierdzając, że w zakresie § 4 zaskarżona uchwała jest sprzeczna z art. 6j ust. 3b u.u.c.p.g. Zgodnie z tym przepisem stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi ustala się za rok od nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy lub od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Zatem opłata ta ma charakter roczny niezależnie od długości okresu korzystania z nieruchomości. Wynika to również z art. 6i ust. 1 pkt 3 u.u.c.p.g., który stanowi, że obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, i innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe - za rok bez względu na długość okresu korzystania z nieruchomości. Opłata za gospodarowanie odpadami jest inną daniną publiczną o której mowa w art. 217 Konstytucji RP. Zagadnienie to było przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. akt K 17/12, który wskazał, że jest ona (opłata) daniną publiczną, która nie ma charakteru podatkowego. Jest bowiem świadczeniem pieniężnym, przymusowym, bezzwrotnym, jednostronnym, publicznoprawnym, ale odpłatnym i mającym realizować różne cele wynikające z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości. W tym kontekście Trybunał przypomniał pogląd sformułowany w wyroku o sygn. akt K 10/09, że zadaniem opłat publicznych w systemie dochodów publicznych nie jest wyłącznie zasilanie tego systemu. Uzasadnienia ich występowania szukać należy również w pochodnych funkcjach opłat publicznych (np. prohibicyjnej, prewencyjnej, represyjnej, kompensacyjno-odszkodowawczej). Rola i znaczenie tych funkcji nie są równorzędne, zależą od takich czynników, jak dostosowanie rodzaju i wysokości opłaty publicznej do jej przedmiotu i zamierzonego kierunku oraz natężenia oddziaływania, konstrukcja prawna opłaty publicznej, odczuwalność materialna i pozamaterialna jej ciężaru finansowego (...). Opłaty publiczne pobierane są zawsze w związku z określonym, konkretnym działaniem organów państwa (samorządu terytorialnego). Zdaniem sądu należy przyznać temu poglądowi rację, co jednak nie wpływa na konieczność wydania rozstrzygnięcia stwierdzającego częściową nieważność zaskarżonego aktu. Należy także zauważyć, że wspomniana opłata ma charakter lokalny, gdyż w całości stanowi dochód gminy zgodnie z art. 6r. ust. 1 u.u.c.p.g. Wszystkie wskazane powyżej rozważania wskazują, że charakter tej opłaty wprost wskazuje, że jest to danina publiczna wskazana w treści art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.). Jednocześnie zgodnie z utrwalonym poglądem, że nie jest dopuszczalne dokonywanie zmian obciążeń podatkowych w trakcie roku podatkowego (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 marca 1994 r. sygn. akt K 13/93), w kontekście powyższych rozważań należy stwierdzić, że zakaz dokonywania zmian prawnych w czasie trwania roku podatkowego dotyczy nie tylko zobowiązań podatkowych, lecz także innych danin publicznoprawnych, do których, jak wskazano, zalicza się opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Podzielając w całości powyższe stanowisko orzecznicze sąd I instancji podnosi, że zgodnie z § 4 zaskarżonej uchwały przepis wskazujący wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zaczął obowiązywać po upływie 14 dni od opublikowania uchwały, to jest od 1 lipca 2020 r. a więc w trakcie roku podatkowego (daninowego). W ocenie sądu taka regulacja jest nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawa, gdy chodzi o przepisy prawa miejscowego. Nie ulega wątpliwości, że § 4 kwestionowanej uchwały pozostaje w sprzeczności z powołanymi przepisami. W myśl art. 88 ust. 1 Konstytucji RP warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie. Zasady i tryb ogłaszania aktów normatywnych określa wspomniana ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych aktów prawnych. Z treści powołanego art. 88 ust. 1 Konstytucji wynika, że data ogłoszenia przepisu prawnego, w tym m.in. uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, jest datą początkową, od której może on wejść w życie. Powtórzeniem przepisu konstytucyjnego jest art. 42 u.s.g., zgodnie z którym zasady i tryb ogłaszania aktów prawa miejscowego określa przytaczana wyżej ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i innych aktów prawnych, a w szczególności treść cytowanego wyżej art. 4 ust. 1 wymienionej ustawy. Biorąc powyższe pod uwagę sąd podziela argumentację skargi, że treść § 4 kwestionowanej uchwały narusza cytowany wyżej art. 2 Konstytucji RP oraz art. 6j ust. 3b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W konsekwencji zaskarżoną regulację — jako sprzeczną z prawem — należy usunąć z obrotu prawnego. Z tych względów sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. lp