I SA/Łd 1058/07

Dnia 16 listopada 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka (spr.), Sędzia NSA Paweł Janicki, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant Marcin Stańczyk, po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2007 roku na rozprawie przy udziale sprawy ze skargi "A" S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie właściwości organu egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz "A" S.A. z siedzibą w W. kwotę 117 (sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; I SA/Łd 1058/07 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Ł. znak [...] z dnia [...] uznające za nieuzasadnione zarzuty dłużnika w sprawie właściwości organu egzekucyjnego ze względu na siedzibę dłużnika. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w związku z postępowaniem egzekucyjnym wszczętym na wniosek wierzyciela - Burmistrza Ł. w stosunku do A Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. przy ul. A z tytułu zaległości spółki w podatku od nieruchomości, prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...]. W dniu 19 lutego 2007 r. spółka wniosła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, kwestionując właściwość organu egzekucyjnego-Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego W-Ś. W jej opinii organem właściwym w sprawie jest organ właściwy miejscowo ze względu na siedzibę dłużnika - Naczelnik Pierwszego M. Urzędu Skarbowego. Spółka zarzuciła naruszenie art. 33 pkt 9 w związku z art. 22 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.) i art. 5 ust. 6, 9a i 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz.U. z 2004r. Nr 121, poz. 1267 ze zm.). Uzasadniając swoje stanowisko zobowiązany wskazał, iż do 31 grudnia 2003r. organem egzekucyjnym właściwym dla niego był zgodnie z art. 22 § 2 i 3 ustawy u.p.e.a. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego W – Ś, będący jednocześnie organem egzekucyjnym wskazanym w zał. Nr 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib urzędów skarbowych i izb skarbowych (Dz.U. z 2002r., nr 237 poz. 2002). Jego właściwość przejął obecnie Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego W. - Ś. Natomiast od 1 stycznia 2004r., w związku z nowelizacją ustawy z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych wprowadzającą m.in. zmiany we właściwości terytorialnej urzędów skarbowych dla tzw. dużych podatników, zaczęło obowiązywać rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. z 2003r. nr 209 poz. 2027 ze zm.). Zdaniem spółki, z treści zał. Nr 1 do tego aktu prawnego wynika, iż Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego W - Ś został wymieniony jako organ właściwy w stosunku do podmiotów nie spełniających wymogów określonych w art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych. Natomiast właściwość miejscowa naczelników urzędów skarbowych w stosunku do podmiotów spełniających wyżej określone kryteria została określona w załączniku Nr 2 do tego rozporządzenia. Wobec powyższego dla skarżącej spółki, jako podmiotu spełniającego kryteria określone w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, organem właściwym do prowadzenia egzekucji jest Naczelnik Pierwszego M. Urzędu Skarbowego w W., a w konsekwencji wszczęcie i prowadzenie przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego W. – Ś. postępowania egzekucyjnego oraz dokonywane w jego ramach czynności egzekucyjnych nie ma zdaniem spółki podstawy prawnej. Organ egzekucyjny przekazał zarzuty wierzycielowi, zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. Postanowieniem z dnia [...] r. Burmistrz Ł., powołując się na art. 34 u.p.e.a., uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione podtrzymując stanowisko, iż w przedmiotowej sprawie organem właściwym do prowadzenia egzekucji jest Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego W - Ś. W zażaleniu na to postanowienie spółka zarzuciła organowi naruszenie art. 33 pkt 9 w związku z art. 22 § 2 u.p.e.a, art. 5 ust. 5, ust. 6, 9a i 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz § 1, § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izby skarbowych, powtarzając argumentację zawartą w zarzutach. Po rozpatrzeniu zażalenia, opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [...]r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Burmistrza Ł. uznające za bezzasadne zarzuty dłużnika w sprawie właściwości organu egzekucyjnego dla egzekucji ze względu na siedzibę dłużnika. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ stwierdził, że ogólną właściwość naczelników urzędów skarbowych do prowadzenia egzekucji administracyjnej ustala przepis art. 5 ust. 6 pkt 7 ustawy o urzędach i izbach skarbowych stanowiący, że do zakresu działania naczelników urzędów skarbowych należy wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Powołał się przy tym na przepis art. 5 ust. 9 ustawy o urzędach i izbach skarbowych stanowiący, iż właściwość miejscową naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych określa się według terytorialnego zasięgu działania odpowiednio urzędu skarbowego i izby skarbowej, z uwzględnieniem ust. 9a, a także z uwzględnieniem zadań i terytorialnego zasięgu działania tych organów określonych w programach pilotażowych, o których mowa w ust. 1a i 1b, Wskazał, iż zgodnie z ust. 9a tego przepisu terytorialny zasięg działania określonego urzędu skarbowego wyłącznie w zakresie: 1) niektórych kategorii podatników. 2) wykonywania niektórych zadań określonych w ust. 6 - może obejmować terytorialny zasięg działania innych urzędów skarbowych. Zgodnie z regulacją art. 5 ust. 9a pkt 2 tej ustawy terytorialny zasięg działania określonego urzędu skarbowego wyłącznie w zakresie wykonywania niektórych zadań określonych w ust. 6 może obejmować terytorialny zasięg działania innych urzędów skarbowych. Zdaniem organu wykonywanie niektórych zadań określonych w ust. 6 oznacza, że nie wszystkie zadania wymienione w art. 5 ust. 6 tej ustawy przechodzą do zakresu kompetencji tzw. dużych urzędów skarbowych. Natomiast wobec faktu, iż ustawodawca nie wskazał, które z tych zadań należą do właściwości dużych urzędów skarbowych, należy mieć na uwadze przepisy innych ustaw, do stosowania których zobowiązane są organy podatkowe, w tym art. 22 § 2 u.p.e.a., określający właściwość miejscową organu egzekucyjnego. Ponadto organ poniósł, iż stosownie do przepisu art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych wyznaczenie terytorialnego zasięgu działania określonego urzędu skarbowego zgodnie z ust. 9a następuje w przepisach określonych na podstawie ust. 9c, zawierającego delegację dla Ministra Finansów do wydania w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej rozporządzenia w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedziby naczelników urzędów i dyrektorów izb skarbowych, uwzględniającego zasady określone w ust. 9a i 9b oraz potrzeby właściwego zorganizowania wykonywania zadań, zwłaszcza z zakresu poboru podatków oraz sprawnej obsługi podatnika. W załączniku Nr 2 do wydanego z powyższej delegacji rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. ustalono siedziby i zasięg terytorialny działania naczelników urzędów skarbowych, właściwych wyłącznie w zakresie podatników określonych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Strona jest podatnikiem, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie. Z jego treści wynika, że celem powołania dużych urzędów skarbowych był sprawny pobór podatków od podatników spełniających kryteria w nim wskazane i sprawna ich obsługa. Duże urzędy skarbowe właściwe są w zakresie poboru podatków do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a na rzecz obcych wierzycieli w przypadku zbiegu egzekucji. Według organu nie można bowiem uznać, że celem ustawodawcy tworzącego duże urzędy skarbowe było ich obciążenie obowiązkiem prowadzenia również postępowań egzekucyjnych na rzecz obcych wierzycieli. W tym stanie sprawy mając na uwadze przepis art. 22 § 2 u.p.e.a. w związku z art. 5 ust.9a pkt 2 oraz kryterium siedziby strony (Warszawa-Ochota), organ uznał, że organem egzekucyjnym terytorialnie właściwym w sprawie jest Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego W.- Ś. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2007r. spółka powtórnie zarzuciła organom administracji naruszenie art. 33 pkt 9 u.p.e.a. w związku z art. 22 § 2 tej ustawy poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie oraz art. 5 ust. 6, 9a i 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, a także § 1, § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych uzasadniając zarzuty argumentacją tożsamą z prezentowaną w postępowaniu administracyjnym. Strona skarżąca podtrzymała stanowisko, iż właściwość miejscowa naczelników urzędów skarbowych w stosunku do podmiotów spełniających wymogi określone w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych określona jest wyłącznie w załączniku Nr 2 do w/w rozporządzenia i dotyczy ona całego zakresu kompetencji wymienionych w art. 5 ust. 6 ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Wniosła w związku z tym o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Burmistrza Ł. i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację prezentowaną w toku dotychczasowego postępowania. Podniosło, że uzasadniając swoje stanowisko opierało się na wykładni przepisów ustawy o urzędach i izbach skarbowych dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 grudnia 2006r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2830/06. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, zaskarżone postanowienie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy . Stan faktyczny sprawy jest niesporny. Strony są zgodne co do tego, iż skarżąca spełnia kryteria, o których mowa w art. 5 ust. 9 b ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Istotą sporu oraz przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest kwestia ustalenia organu terytorialnie właściwego do jego prowadzenia. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z przepisem art. 19 § 1 , z zastrzeżeniem § 2-8 u.p.e.a. organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych jest naczelnik urzędu skarbowego. Kwestię jego właściwości miejscowej reguluje art. 22 u.p.e.a. Zgodnie z art. 22 § 2 u.p.e.a. w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się ją według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Jeżeli znany przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub większa jego część nie znajduje się na terenie działania organu egzekucyjnego ustalonego zgodnie z § 2, właściwość miejscową ustala się według miejsca położenia składników tego majątku( art. 22 § 3 u.p.e.a.). U.p.e.a., wskazując podmioty pełniące rolę organów egzekucyjnych oraz ich właściwość nie precyzuje jednak terytorialnego zasięgu działania konkretnego organu egzekucyjnego. Odwołać się zatem należy w tej kwestii do przepisów regulujących terytorialny zasięg działania organów, które są wskazane jako organy egzekucyjne w u.p.e.a. W odniesieniu do naczelników urzędów skarbowych regulacja taka jest zawarta w ustawie o urzędach i izbach skarbowych. Art. 5 ust. 6 tej ustawy określa właściwość rzeczową naczelników urzędów skarbowych, wymieniając wśród powierzonych im zadań wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych ( art. 5 ust. 6 pkt 7 u.p.e.a.). Art. 9a ustawy odnosi się do właściwości miejscowej i dozwala na pokrywanie się terytorialnego zasięgu działania urzędów skarbowych wyłącznie w zakresie 1)niektórych kategorii podatników, 2) wykonywania niektórych zadań określonych w ust. 6. Konkretny urząd może być zatem właściwy wyłącznie dla określonej kategorii podatników i wykonywać wszystkie zadania bądź być wyłącznie właściwy do wykonywania tylko niektórych zadań, bądź wyłącznie być właściwy dla niektórych grup podatników i jednocześnie tylko do niektórych działań. Wyznaczenie terytorialnego zasięgu działania określonego urzędu skarbowego zgodnie z ust.9 a u.p.e.a. ustawodawca powierzył w drodze upoważnienia ministrowi właściwemu do spraw publicznych ( art. 9 b i 9 c u.p.e.a.) Minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej określić winien w drodze rozporządzenia, terytorialny zasięg działania oraz siedziby naczelników urzędów i dyrektorów izb skarbowych, uwzględniając zasady określone w ust. 9a i 9b u.p.e.a. oraz potrzeby właściwego zorganizowania wykonywania zadań, zwłaszcza z zakresu poboru podatków oraz sprawnej obsługi podatnika ( art. 9 c u.p.e.a.). W dniu 19 listopada 2003r. Minister Finansów, korzystając z upoważnienia ustawowego wydał rozporządzenie w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych, w którym określił siedziby i terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych (w zał. Nr 1), siedziby i terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych właściwych wyłącznie w zakresie podatników określonych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych (zał. Nr 2, tzw. dużych urzędów skarbowych) oraz siedziby i terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych właściwych do wykonywania niektórych zadań określonych w art. 5 ust. 6 tej ustawy, z wyłączeniem właściwości w zakresie wykonywania egzekucji administracyjnej należności pieniężnych (zał. Nr 3). Z § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych w zw. z art. 9 a ustawy o urzędach i izbach skarbowych wynika zatem, iż właściwość rzeczowa naczelników urzędów skarbowych właściwych wyłącznie w zakresie podatników określonych w art. 5 ust. 9 b ustawy o urzędach i izbach skarbowych obejmuje cały zakres zadań wskazanych w art. 5 ust. 6 tej ustawy, a więc również wykonywanie egzekucji należności pieniężnych w zakresie określonym w art. 19 § 1 u.p.e.a.. Naczelników tych urzędów nie wymieniono bowiem w załączniku 3 do rozporządzenia, Wskazane wyżej znaczenie przepisów dotyczących właściwości miejscowej i rzeczowej naczelników tzw. dużych urzędów skarbowych zgodne jest z wykładnią dokonaną w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 czerwca 2005r., sygn. akt K/04( opubl. w OTK-A z 2005, nr 6,poz. 64). Zauważyć należy, iż z uwagi na autorytet Trybunału Konstytucyjnego jako organu powołanego specjalnie do dokonywania oceny norm prawnych z Konstytucją dokonywana przez Trybunał wykładnia postanowień Konstytucji i ustaw stanowi istotną wskazówkę dla sądów administracyjnych i powszechnych przy interpretacji przepisów prawa ( por. J. Repel- Zasady orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego RP i ich znaczenie w procesie stosowania norm konstytucyjnych w: Prawo i kontrola jego zgodności z Konstytucją –Warszawa 1997,s.161-162). Trybunał, uznając art. 15 pkt 1 lit. j ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz.U. Nr 137,poz. 1302 ze zm.) zmieniający art. 5 ustawy o urzędach i izbach skarbowych poprzez dodanie w nim ust. 9a-9c za zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji stwierdził, iż znowelizowane przepisy dają możliwość określenia terytorialnego zasięgu działania urzędu skarbowego wyłącznie w zakresie niektórych podatników lub wykonywania niektórych zadań, przy czym terytorialny zasięg działania określonego urzędu może obejmować zasięg działania innych urzędów skarbowych (art. 5 ust. 9a i 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych). Trybunał stwierdził ponadto, iż "wejście w życie znowelizowanych przepisów ustawy o urzędach i izbach skarbowych pozwala utworzyć wyspecjalizowane urzędy skarbowe właściwe do obsługi tylko niektórych kategorii podatników oraz urzędy skarbowe niewypełniające wszystkich zadań, a jedynie niektóre z wymienionych w art. 5 ust. 6 ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Przepis art. 5 ust. 9b ustawy określa krąg podatników objętych właściwością takiego urzędu skarbowego (...).Sytuacja prawna podatników nie mogła ulec zmianie, bo wyznaczenie naczelnika urzędu skarbowego właściwego wyłącznie w zakresie określonych kategorii podatników nie oznacza zmiany kompetencji tego organu, ani odmiennego zakresu działania urzędu skarbowego. Są to równorzędne z innymi urzędy, obejmujące swym działaniem wskazane w ustawie podmioty." Ze wskazanych wyżej motywów Sąd nie podzielił więc poglądu organu oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyrażonego w wyroku z dnia 5 grudnia 2006r. wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2830/06, iż zgodnie z art. 9 a pkt 2 ustawy o urzędach i izbach skarbowych tzw. duże urzędy skarbowe nie wykonują wszystkich zadań, wskazanych w art. 5 ust. 6 tej ustawy. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje kwestia spełnienia przez skarżącą kryteriów, o których mowa w art. 9 b ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Właściwym dla niej organem egzekucyjnym winien zatem być właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego wymienionego w zał. 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z 19 listopada 2003 r. Z tych względów, wobec naruszenia art. 22 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 5 ust. 6, 9a ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz § 1, § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izby skarbowych, które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżone postanowienie. Uznał jednocześnie, nie będąc związany wnioskami skargi ( art. 134 § 1 p.p.s.a.), iż dla końcowego załatwienia sprawy nie jest konieczne uchylenie również postanowienia Burmistrza Łowicza. O kosztach postępowania (składały się na nie wpis – 100 zł i wydatki na opłatę skarbową od pełnomocnictwa – 17 zł) orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. M.St.