I SA/Łd 1085/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA P. Kiss, Sędziowie NSA P. Janicki, A. Cudak (spr.), Protokolant A. Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2005 roku sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1999 r. oddala skargę. I SA/Łd 1085/04 UZASADNIENIE W dniu [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – Ś. wydał decyzję, nr [...], na mocy, której określił podatnikowi D. Z., za poszczególne miesiące 1999 r., nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc oraz zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług. Powyższa decyzja została wydana w oparciu o materiały z przeprowadzonej kontroli w zakresie podatku od towarów i usług za rok 1999 w wyniku, której stwierdzono, iż strona nie posiada żadnej dokumentacji podatkowej. Swym rozstrzygnięciem organ I instancji zakwestionował podatnikowi, określone w art. 19 ust. 1 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 8 stycznia 1993 roku o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. z 1993 roku, nr 11, poz. 50, z późn. zm.), prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony - z uwagi na brak stosownego udokumentowania w zakresie tegoż podatku. Według oświadczenia strony, dokumentacja została skonfiskowana przez osoby podające się za pracowników Urzędu Skarbowego Ł. – B. w 2001 roku. W powyższej sprawie toczyło się postępowanie w Prokuraturze Rejonowej Ł. – Ś. i jako dowód w sprawie podatnik przedstawił postanowienie Prokuratury z dnia [...] o podjęciu zawieszonego śledztwa oraz postanowienie z dnia [...] o umorzeniu śledztwa w sprawie przerobienia protokołu wobec nie popełnienia przez D. Z. zarzucanego mu czynu. Pismem z dnia 13 maja 2004 roku, nr [...], organ I instancji wezwał stronę do przedłożenia duplikatów faktur VAT, dokumentujących dokonanie transakcji zakupu za lata 1999 - 2000. W odpowiedzi na wyżej wymienione pismo podatnik w dniu 24 maja 2004 roku złożył oświadczenie, iż nie jest w stanie okazać duplikatów, ze względu na zbyt odległy czas, jaki upłynął od momentu wystawienia faktur. Od decyzji organu I instancji D. Z. wniósł w dniu 22 czerwca 2004 roku odwołanie do Izby Skarbowej w Ł., w którym zarzucił, iż nie został poinformowany przez organ podatkowy o konsekwencjach związanych z faktem nieposiadania dokumentacji, a także o możliwości jej odtworzenia. Brak tej informacji, jak i przedłużające się postępowanie uniemożliwiło zdaniem podatnika, zdobycie duplikatów faktur - z uwagi na odległy czas, jaki upłynął od wystawienia oryginałów. Decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpoznaniu odwołania podatnika, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy powyższą decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – Ś.. Organ odwoławczy w całości zaakceptował argumentację zawartą w rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł., podatnik D. Z. wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji. Skarżący podtrzymał swoje wszystkie argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podniósł, że przedłużające się postępowanie administracyjne uniemożliwiło mu skompletowanie duplikatów faktur. Ponadto żaden pracownik Urzędu Skarbowego nie poinformował go o takiej konieczności. Skarżący podkreślił, że ma gwarantowane prawa do rzetelnej, jawnej informacji, które umożliwiłyby mu podjęcie właściwych działań. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał bowiem, iż zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź prawa procesowego. Zasadą podatku od towarów i usług wyrażoną w art. 19 obowiązującej w 1999 roku ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, jest prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Należy jednak podkreślić, że uprawnienie wynikające z powyższego przepisu, nie jest bezwarunkowe. Skorzystanie z owego prawa jest uzależnione od spełnienia przez podatnika ściśle określonych przez ustawę warunków. Aby podatnik mógł zrealizować swe uprawnienie, powinien m.in. być zarejestrowany; mieć prawidłowy dokument uprawniający do odliczenia; podatek naliczony przy zakupie lub imporcie powinien być całkowicie lub częściowo związany z wykonywanymi przez podatnika czynnościami opodatkowanymi; podatnik powinien otrzymać towar i odliczyć podatek w określonym ustawowo terminie; nabycie towarów i usług powinno powodować uznanie poniesionych wydatków za koszt uzyskania przychodu (zob. uchwała NSA z dnia 22 czerwca 1998 r., FPS 9/97, ONSA 1998, nr 4, poz. 110). Okolicznością bezsporną, nie kwestionowaną przez skarżącego w skardze jest to, że podatnik nie posiadał oryginałów, bądź duplikatów faktur. Zgodnie z przepisem § 54 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. z 1997 roku, nr 156, poz. 1024 ze zm.), podstawą do obniżenia przez nabywcę kwoty podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego stanowią wyłącznie oryginały faktur lub faktur korygujących albo ich duplikaty, o których mowa w § 55. Podatnicy obowiązani są przechowywać oryginały i kopie faktur, faktur korygujących i not korygujących, a także duplikaty tych dokumentów w okresie 5 lat, licząc od końca roku, w którym wystawiono fakturę, fakturę korygującą lub notę (§ 56 ust. 1 cytowanego rozporządzenia). Z przywołanych przepisów wynika, że istotnym dla możliwości dokonania obniżenia podatku należnego jest faktyczne posiadanie tych dokumentów przez podatnika. Skoro bowiem obniżenie podatku należnego o podatek naliczony jest prawem podatnika - to ma on obowiązek wykazać przed organem podatkowym istnienie podstaw do skorzystania z tego prawa, przedstawiając stosowne dokumenty. W przypadku więc zaginięcia, czy też kradzieży dokumentacji podatkowej podatnik powinien sam zatroszczyć się o odtworzenie dokumentów natychmiast po ich utracie, nie czekając na wezwanie organu podatkowego. Chybiony jest zatem zarzut skarżącego, iż nie wywiązał się on z obowiązku uzyskania duplikatów z uwagi na brak rzetelnej informacji ze strony organów podatkowych. Podatnik, który nie odtworzy brakujących faktur zakupu (poprzez uzyskanie duplikatów od ich wystawców), naraża się na utratę prawa do odliczenia podatku naliczonego zawartego w tych fakturach. Nieposiadanie oryginałów, ani ich duplikatów prowadzi wprost do zakwestionowania, określonego w art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z utraconych faktur zakupu niepotwierdzonych duplikatami tychże faktur. Stosownie do art. 19 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy podatnik może bowiem obniżyć kwotę podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, tj. o sumę kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług. Skoro więc podatnik od dnia utraty dokumentów do dnia zakończenia postępowania podatkowego, mającego na celu wymiar podatku, nie podejmuje żadnych skutecznych działań zmierzających do wykazania za pomocą duplikatów faktur prawa do odliczenia podatku naliczonego, to orzekające organy podatkowe mają wszelkie podstawy faktyczne i prawne do zakwestionowania tego prawa. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że strona w trakcie kontroli nie przedstawiła żadnych dokumentów za okres objęty kontrolą. Nie przedstawiła również duplikatów zaginionych faktur oraz dowodów, że próbowała je odtworzyć. Skarżący w swym środku zaskarżenia zdaje się nie kwestionować prawidłowości zastosowanych przez organ podatkowy przepisów prawa materialnego. Podnosi jedynie, że brak rzetelnej informacji uniemożliwiło mu podjęcie właściwych działań. Tym samym skarżący podniósł zarzut naruszenia przepisu art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej, które to unormowanie określa zasadę obowiązku organów podatkowych udzielania informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego. Z twierdzeń autora skargi wynika, że jego zdaniem organ podatkowy powinien pouczyć o skutkach podatkowych braku oryginałów lub duplikatów faktur VAT. Jednakże podatnik prowadził działalność od szeregu lat, a zatem powinien wiedzieć, jakie dokumenty wymagane są dla prawidłowego dokonania odliczenia podatku naliczonego. Ponadto należy podkreślić, że naruszenie przepisu art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej miałoby miejsce, gdyby organ odmówił udzielenia informacji lub wyjaśnień pomimo wniosku podatnika, bądź też nienależycie udzielono informacji, czyli w sposób niejasny, błędny lub niewyczerpujący. Skoro więc skarżący nie zwracał się do organu podatkowego o informacje w powyższym zakresie, nie można zasadnie twierdzić, że naruszono przepis art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Skarżący podniósł w skardze również argument dotyczący przedłużającego się postępowania podatkowego, które uniemożliwiło mu skompletowanie faktur. Jak już wcześniej wskazano podatnik w razie utraty oryginałów faktur, obojętnie, z jakich przyczyn, kradzieży, spalenia, zagubienia, ma obowiązek bezzwłocznego odtworzenia dokumentacji poprzez uzyskanie duplikatów. Zresztą warto podkreślić, że organ podatkowy pierwszej instancji, pismem z dnia 12 maja 2004 r., wzywał stronę do złożenia duplikatów faktur VAT za okres objęty kontrolą. Podatnik w toku postępowania podatkowego nie przedstawił ani jednego duplikatu faktury VAT. Nie uczynił tego również w późniejszym terminie. Mając powyższe na uwadze, Sąd podzielił stanowisko organów podatkowych w niniejszej sprawie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.