I SA/Łd 1108/08

Dnia 1 grudnia 2008 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. G. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 rok. p o s t a n a w i a: odmówić D. G. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 18 sierpnia 2008 roku Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę D. G. na swoją decyzję z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 rok. W skardze zawarty był wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach D. G. wskazał, iż obecnie pozostaje w bardzo trudnej sytuacji życiowej utrzymuje się z pomocy rodziny na swoim utrzymaniu posiada dwoje dzieci. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza generuje straty, skarżący nie poosiada dodatkowych źródeł dochodów, żadnego majątku ani oszczędności. Zarządzeniami z dnia 23 września oraz 10 października 2008 roku został on wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości swojego oraz żony dochodu za lata 2006 i 2007 ze wskazaniem źródeł osiągnięcia przychodów nadesłanie wyciągów z posiadanych przez małżonków kont i lokat bankowych (osobistych i firmowych), udzielnie informacji dotyczących sytuacji majątkowej (wskazanie składników majątku z podaniem ich wartości) oraz finansowej małżonki, wskazanie tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej jego adres zamieszkania oraz udokumentowania miesięcznych wydatków eksploatacyjnych. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego nadesłał zaświadczenie urzędu skarbowego, z którego wynika, iż w roku 2006 z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej skarżący osiągnął stratę w wysokości 86.475 zł zaś w roku 2007 strata z tej działalności wynosiła 15.330 zł , brak informacji o innych źródłach przychodu. Skarżący przedstawił wyciąg z rachunku firmowego należącej do niego firmy A. za okres od 30 czerwca do 30 sierpnia 2008 roku na którym znajdowała się kwota około 250 zł. oraz umowę majątkowa małżeńską wyłączającą z dniem 21 września 2000 roku wspólność ustawową i ustanawiającą ustrój rozdzielności majątkowej miedzy małżonkami G.. Oświadczył dodatkowo, iż nie jest właścicielem nieruchomości stanowiącej jego adres zamieszkania a jedynie biorącym w użyczenie i nie ponosi żadnych opłat eksploatacyjnych. Dodatkowo wskazał, iż żona odmówiła mu udostępnienia danych objętych wezwaniem, jednak wobec treści umowy majątkowej małżeńskiej sytuacja majątkowa żony skarżącego jest bez znaczenia dla oceny sytuacji majątkowej skarżącego. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. We wniosku o przyznanie prawa pomocy D. G. wskazał, iż na swoim utrzymaniu posiada dwoje dzieci wraz z nimi utrzymuje się z pomocy rodziny. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza generuje straty, skarżący nie poosiada dodatkowych źródeł dochodów, żadnego majątku ani oszczędności. Z nadesłanych informacji z urzędu skarbowego wynika, iż działalność gospodarcza skarżącego w roku 2006 przyniosła stratę w wysokości 86.475 zł zaś w roku 2007 strata z tej działalności wynosiła 15.330 zł. Skarżący przedstawił jedynie wyciąg z rachunku firmowego należącej do niego firmy A. za okres od 30 czerwca do 30 sierpnia 2008 roku na którym znajdowała się kwota około 250 zł, oraz umowę majątkowa małżeńską wyłączającą z dniem 21 września 2000 roku wspólność ustawową i ustanawiającą ustrój rozdzielności majątkowej miedzy małżonkami G.. Oświadczył, iż nie jest właścicielem nieruchomości stanowiącej jego adres zamieszkania, a jedynie biorącym w użyczenie i nie ponosi żadnych opłat eksploatacyjnych. Dodatkowo wskazał, iż żona odmówiła mu udostępnienia danych objętych wezwaniem. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać należy, iż w interesie skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych i na nim spoczywa ciężar dowodu, obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialne jest rzeczywiście na tyle trudna, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Skarżący jest osobą nie posiadającą żadnych dochodów utrzymującą się z pomocy rodziny, dlatego wskazać należy, iż stosownie do przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice i dzieci oraz małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i alimentacji (art. 23, art.. 27, art. 87 k.r.o.). Powyższy obowiązek obejmuje także obowiązek w zakresie ponoszenia kosztów sądowych. Stąd też na członkach rodziny skarżącego spoczywa obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania skarżącego oraz wspólnego gospodarstwa domowego a także obowiązek pomocy w zakresie ponoszenia kosztów sądowych. W tym miejscu należy wskazać, iż w sytuacji, w której oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącego okaże się niewystarczające dla oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych bądź wzbudza wątpliwości strona jest obowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe. Skarżący nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków w złożonym oświadczeniu w zakresie sytuacji rodzinnej w ogóle nie uwzględnił swojej małżonki, a następnie konsekwentnie uchylał się od wskazania jej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych, zasłaniając się zawartą w 2000 roku umową majątkową małżeńską. W tej sytuacji brak jest możliwości przeprowadzenia całościowej oceny sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego w celu ustalenia czy rzeczywiście obiektywnie odpowiada ona przesłankom uzasadniającym przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, iż obowiązek wzajemnej pomocy miedzy małżonkami nie jest uzależniony od ustroju majątkowego małżeńskiego. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się do stosunków majątkowych małżonków nie zaś do ich wzajemnych obowiązków względem siebie. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoim majątkiem. Skarżący błędnie przyjmuje natomiast, że rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jego żonę z obowiązku pomocy finansowej, a jemu samemu uniemożliwia uzyskanie informacji o sytuacji majątkowej żony. Skoro skarżący twierdz, iż jego źródłem utrzymania jest pomoc rodziny, a obecnie potrzebuje pomocy państwa w zakresie realizacji swoich praw to koniecznym jest ocena czy pomoc rodziny udzielana skarżącemu jest wystarczająca dla pokrycia kosztów sądowych w przedmiotowym postępowaniu. Dopiero ustalenie, że ani samodzielnie, ani przy pomoc rodziny nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania pozwalałaby rozstrzygnąć o możliwości pomocy z budżetu państwa. Trzeba także podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy następuje na wniosek strony zatem to w jej interesie leży całościowe przedstawienie swojej rzeczywistej sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości płatniczych. W przeciwnym razie musi się ona liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami. Skarżący nie udzieli natomiast w zasadzie żadnych informacji pozwalających ustalić koszty utrzymania jego i jego rodziny, nie wskazał źródeł pokrycia tych wydatków, wobec powyższego uczynił niemożliwym weryfikację jego twierdzeń o trudnej sytuacji materialnej i braku jakichkolwiek środków finansowych, z których mogłyby zostać pokryte należności sądowe. Nadto powyższe w zestawieniu z powszechnie znaną informacją, iż skarżący jest jednym ze współwłaścicieli i sponsorów Łódzkiego Klubu Sportowego czyni jego oświadczenia o braku środków na pokrycie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie niewiarygodnym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 P 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. M.K.