I SA/Łd 1118/07

Dnia 16 stycznia 2009 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc luty 2005 r. p o s t a n a w i a: odmówić J. M. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. odrzucił skargę J.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. Ośrodek zamiejscowy w P. T. z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc luty 2005 roku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia uzupełniającego wpisu od skargi kasacyjnej do sądu wpłynęło pismo skarżącego z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym z uwagi na trudną sytuację życiową i materialną wnioskodawcy. W złożonym na wezwanie sądu na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach J.M. wskazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trojgiem dzieci w wieku szkolnym, jest rencistą i nie posiada innego źródła dochodów. Jego świadczenie rentowe wynosi 594 zł, jednak na skutek potrąceń komorniczych skarżącemu wypłacana jest kwota 394 zł, która nie pozwala na uiszczenie kosztów sądowych w sprawie. Wskazał, iż pozostaje na utrzymaniu żony, z którą pozostaje w małżeńskiej rozdzielności majątkowej. Skarżący nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności, jego żona jest właścicielką domu oraz samochodu osobowego z 2005 roku. Zarządzeniem z dnia 10 października 2008 roku skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości swojego oraz żony dochodu za lata 2006 i 2007 ze wskazaniem źródeł osiągnięcia przychodów, wyciągów z posiadanych przez małżonków kont i lokat bankowych (osobistych i firmowych) za ostatnie 3 miesiące, udzielnie informacji dotyczących sytuacji majątkowej żony (wskazanie składników majątku z podaniem ich wartości), w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Powyższe zarządzenie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 23 października 2008 roku. Terminy do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy upłynęły bezskutecznie. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. We wniosku o przyznanie prawa pomocy J.M. wskazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trojgiem dzieci, jest niepracującym rencistą którego świadczenie do wypłaty wynosi 394 zł, skarżący pozostaje na utrzymaniu żony, której dochodów nie wskazał podnosząc, iż małżonkowie mają zawartą umowę małżeńską rozdzielności majątkowej. Skarżący nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności, jego żona jest właścicielką domu oraz samochodu. Wskazać należy, iż stosownie do przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i alimentacji (art. 23k.r.o.). Powyższy obowiązek obejmuje także obowiązek w zakresie ponoszenia kosztów sądowych. Stąd też na żonie skarżącego spoczywa obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania skarżącego oraz wspólnego gospodarstwa domowego, a także pomocy w zakresie ponoszenia kosztów sądowych. W tym miejscu należy wskazać, iż w sytuacji, w której oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącego okaże się niewystarczające dla oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych bądź wzbudza wątpliwości strona jest obowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe. Skarżący nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków w złożonym oświadczeniu nie wykazał w ogóle dochodów małżonki, ani wartości posiadanego przez nią majątku zasłaniając się zawartą umową majątkową małżeńską, nie odpowiedział także na skierowane do niego wezwanie dotyczące sprecyzowania sytuacji materialnej rodziny. W tej sytuacji brak jest możliwości przeprowadzenia całościowej oceny sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego w celu ustalenia czy rzeczywiście obiektywnie odpowiada ona przesłankom uzasadniającym przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, iż obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami nie jest uzależniony od ustroju majątkowego małżeńskiego. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się do stosunków majątkowych małżonków nie zaś do ich wzajemnych obowiązków względem siebie. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoim majątkiem. Skoro skarżący twierdz, iż pozostaje na utrzymaniu żony, a obecnie potrzebuje pomocy państwa w zakresie realizacji swoich praw to koniecznym jest ocena czy dochody rodziny skarżącego i pomoc jego żony jest wystarczająca dla pokrycia kosztów sądowych w przedmiotowym postępowaniu. Skarżący nie udzielił informacji dotyczących sytuacji materialnej rodziny, co w zestawieniu z lakonicznością informacji dotyczących sytuacji materialnej skarżącego zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie pozwala na ocenę czy jego sytuacja majątkowa odpowiada przesłankom określonym w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Wskazać należy, iż w interesie skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych i na nim spoczywa ciężar dowodu, obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialne jest rzeczywiście na tyle trudna, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że J.M. nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Skarżący nie udzielił informacji na temat swoich oraz żony dochodów w ostatnich latach, stanu majątkowego żony, nie wykazał też kosztów utrzymania rodziny, wobec powyższego uczynił niemożliwym weryfikację twierdzeń o trudnej sytuacji materialnej i braku jakichkolwiek środków finansowych, z których mogłyby zostać pokryte należności sądowe. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. M.K.