I SA/Łd 112/03

WyrokWSA w Łodzi2004-04-16

Skład orzekający: P. Kiss, A. Cudak, W. Jarzębowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy posiadanie faktury zakupu towarów jest wystarczające do odliczenia podatku naliczonego, jeśli transakcja sprzedaży nie miała faktycznie miejsca, a organy podatkowe opierają swoje stanowisko na ustaleniach dotyczących wcześniejszych etapów obrotu?
Ratio decidendi
Sąd podzielił stanowisko organów, że samo posiadanie faktury nie uprawnia do odliczenia podatku naliczonego, jeśli czynność sprzedaży nie miała miejsca. Jednakże organy nie wykazały w sposób dostatecznie uzasadniony, że transakcje zakupu przez skarżącą spółkę towarów udokumentowane zakwestionowanymi fakturami nie zostały faktycznie przeprowadzone. Brak było jednoznacznych dowodów na to, że transakcje te nie zostały dokonane, zwłaszcza w kontekście wykazania sprzedaży przez zbywcę i uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w podobnej sprawie dotyczącej tego samego zbywcy. W związku z tym, prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony nie zostało wystarczająco uzasadnione.
Stan faktyczny
Spółka A złożyła skargę na decyzję Izby Skarbowej w Ł., która utrzymała w mocy decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej określającą zobowiązanie podatkowe w VAT za okres maj-grudzień 1999 r. Organ kontroli skarbowej zakwestionował odliczenie podatku naliczonego z trzech faktur zakupu tkanin, uznając je za "puste" faktury, które nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji. Spółka twierdziła, że transakcje miały miejsce, towar został odebrany i odsprzedany, a zbywca wykazał sprzedaż i zapłacił podatek. Izba Skarbowa podtrzymała stanowisko organu pierwszej instancji, powołując się na ustalenia kontroli skarbowej i materiał dowodowy z postępowania karnego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej w Ł. i zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA P. Kiss (spr.), Sędziowie NSA A. Cudak, W. Jarzębowski, Protokolant A. Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2004 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 1999 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w okresie do uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 2.135,90 (dwa tysiące sto trzydzieści pięć 90/100)zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w Ł. decyzją z dn. [...] nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy m.in. art. art. 21 par. 1 i 3, art. 53 par. 1-2 i 4-5 ustawy z dn. 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm./ oraz art. 2 ust. 1, art. 10 ust. 2, art. 18 ust. 1 i art. 27 ust. 6 ust.1 ustawy z dn.8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm./ określił dla A spółki z o.o. w Ł. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od maja do grudnia 1999r., kwoty zaległości podatkowej z powyższego tytułu za miesiące od sierpnia do grudnia 1999r.wraz z określeniem odsetek za zwłokę, a także ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe za miesiące maj, lipiec i wrzesień 1999r. W motywach wydanej decyzji organ orzekający powołując się na ustalenia przeprowadzonej kontroli skarbowej podał, że spółka w miesiącach maj, lipiec i wrzesień 1999r. dokonała odliczenia podatku naliczonego zawartego w trzech wskazanych fakturach zakupu towarów /tkaniny/, które to faktury według organu nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji. Organ stwierdził, że przedmiotowy towar we wcześniejszych fazach obrotu był przedmiotem faktur wystawionych kolejno przez firmy B w W., C w Ł. i firmę D w S., które to faktury nie odzwierciedlały faktycznych transakcji i były tzw. "pustymi" fakturami. W odwołaniu od powyższej decyzji spółka wnosząc o stwierdzenie jej nieważności podniosła, że została ona wydana z rażącym naruszeniem wskazanych szeregu przepisów Ordynacji podatkowej oraz art. 10 ust.2 ustawy o podatku od towarów i usług. Strona stwierdziła, że organ kontroli skarbowej powołując się na informacje uzyskane podczas kontroli w innych firmach bezpodstawnie przyjął, iż przedmiotowe transakcje nabycia przez spółkę A towarów nie miały miejsca. Według spółki towary oznaczone w spornych fakturach zakupu, wystawionych przez firmę D zostały przez nią faktycznie odebrane oraz były przedmiotem dalszej odsprzedaży. Strona podniosła również, że według posiadanych przez nią informacji zbywca towarów wykazał sprzedaż w swojej dokumentacji podatkowej oraz naliczył należny podatek od towarów i usług od tych sprzedaży, w związku z czym pozbawienie spółki przewidzianego w art.19 ust.1 ustawy o podatku od towarów i usług prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z otrzymanych faktur zakupu nie znajduje żadnego uzasadnienia. Spółka zakwestionowała również prawo Inspektora Kontroli Skarbowej do wydania decyzji określającej inną wysokość podatku od towarów i usług niż ta, którą podatnik wykazał w złożonych deklaracjach podatkowych. Po rozpatrzeniu odwołania spółki Izba Skarbowa w Ł. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję uznając, że stanowisko organu pierwszej instancji jest prawidłowe. Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z ustaleniami kontroli skarbowej przedmiotowe towary handlowe /tkanina/ były wcześniej wyszczególnione w fakturach sprzedaży, wystawionych przez firmy B i C, które były "pustymi" fakturami. W powyższym zakresie organ powołał się również na zebrany przez organy ścigania w toku postępowania karnego materiał dowodowy, dotyczący fikcyjnych faktur wystawianych w imieniu firmy B oraz przez J.K., prowadzącego firmę C, z którego to materiału wynika w sposób niewątpliwy, iż wystawionym przez te firmy fakturom sprzedaży tkaniny nie towarzyszyło przekazanie towaru, objętego tymi fakturami. Organ stwierdził także, że stanowisko spółki negujące prawo Inspektora Kontroli Skarbowej do wydania decyzji jest całkowicie bezpodstawne, albowiem zgodnie z powołanym w zaskarżonej decyzji art.24 ust.2 pkt 1 ustawy z dn.28.09.1991r. o kontroli skarbowej /t.j. Dz.U. z 1999r. nr 54, poz. 572 ze zm./, organ kontroli skarbowej po zakończeniu prowadzonej kontroli wydaje decyzję, gdy ustalenia dotyczą podatków i innych należności budżetowych, których określanie lub ustalanie należy do właściwości urzędów skarbowych. W złożonej do Sądu skardze spółka A wnosząc o uchylenie w całości decyzji Izby Skarbowej zarzuciła, iż została ona wydana z z naruszeniem w szczególności art.19 ust.1-2 ustawy o podatku od towarów i usług poprzez niezasadne przyjęcie, że podatnik faktycznie nie dysponował towarem handlowym i tym samym nie nabył prawa do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony oraz z naruszeniem art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy, a zwłaszcza niedokonanie ustaleń w zakresie obrotu tkaninami nabytymi na podstawie zakwestionowanych faktur VAT. Strona skarżąca podniosła, że decyzje organów skarbowych zostały oparte wyłącznie na zeznaniach właścicieli wcześniej kontrolowanych firm, z którymi strona nie miała żadnego kontaktu i których podpisy nie widniały na żadnych dokumentach przekazanych do dyspozycji strony w ramach dokonywanych transakcji. Stwierdzono, że skarżąca spółka nie miała żadnego wpływu na transakcji firm wskazanych przez organy orzekające i nie może ponosić konsekwencji nawet w sytuacji, gdy inny podmiot dokonał obrotu fakturami bez pokrycia towarowego. Podniesiono, że przedmiotowe transakcje zostały prawidłowo zaewidencjonowane zarówno u sprzedawcy jak i u nabywcy, a ponadto organy orzekające nie uwzględniły faktu, iż nabyty towar został przeznaczony do dalszej sprzedaży i dalsi nabywcy dokonali odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez skarżącą spółkę, które to odliczenie nie było kwestionowane przez właściwe organy podatkowe. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w Ł. wniosła o jej oddalenie i podtrzymała w całości swoje stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji uznając, że podniesione w skardze zarzuty są nieuzasadnione. Organ ponownie powołał się na ustalenia z kontroli skarbowej wskazujące, że wcześniejszym fakturom dotyczącym przedmiotowego towaru nie towarzyszyło faktyczne przekazanie towaru, a więc również faktury nabycia towaru przez skarżącą spółkę nie mogą stanowić podstawy od odliczenia wynikającego z nich podatku naliczonego. W toku postępowania sądowego strona skarżąca przedstawiła dodatkowo m.in. odpis decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dn. [...] nr [...], którą w wyniku rozpatrzenia odwołania B.S., prowadzącego firmę D w S. uchylono w całości decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za wskazane miesiące 1999r., a także odpisy faktur dotyczących dalszej odsprzedaży towarów otrzymanych na podstawie zakwestionowanych przez organy orzekające trzech faktur nabycia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, stając się na podstawie art. 97 par.1 ustawy z dn.30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U nr 153, poz.1271/ właściwym do rozpatrzenia niniejszej skargi, zważył, co następuje; Skarga w zakresie żądania uchylenia zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej w Ł. zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy stwierdzić, że Sąd orzekający co do zasady podziela wyrażone w niniejszej sprawie stanowisko organów skarbowych, iż do odliczenia podatku naliczonego nie wystarczy posiadanie przez nabywcę jedynie samej faktury nabycia towarów, jeżeli czynność sprzedaży towaru objęta taką fakturą faktycznie nie miała miejsca. Tzw. "puste" faktury, którym nie towarzyszy rzeczywiste przekazanie towaru nie dokumentują bowiem czynności sprzedaży w rozumieniu art.2 ust.1 ustawy z dn.8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm./, a także w rozumieniu art. 533 kodeksu cywilnego. Jednakże na podstawie oceny całości przedstawionego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego należy uznać, że skarbowe organy orzekające nie wykazały w sposób dostatecznie uzasadniony, iż transakcje zakupu przez skarżącą spółkę towarów, udokumentowane zakwestionowanymi trzema fakturami nie zostały faktycznie przeprowadzone. Swoje stanowisko o braku zaistnienia rzeczywistych transakcji kupna-sprzedaży towarów pomiędzy skarżącą spółką a firmą D z siedzibą w S. /wojew. [...]/ organy skarbowe oparły wyłącznie na ustaleniach z kontroli skarbowej /a także z postępowania karnego/, iż faktury sprzedaży dotyczące tego rodzaju towarów /tkanin/, wystawione przez podmioty występujące we wcześniejszych fazach obrotu tj. przez firmy B z W. i C z Ł. były fakturami "pustymi", którym nie towarzyszyło jednoczesne przekazanie towarów, a prawdopodobnym ich celem było stworzenie pozoru legalnego pochodzenia towaru wprowadzonego do rzeczywistego obrotu na którymś szczeblu utworzonego "łańcuszka powiązań firm". Z zebranego i przedstawionego materiału dowodowego wynika w sposób niewątpliwy, iż wymienione wyżej firmy B i C wystawiały puste faktury sprzedaży, co w szczególności wynika z protokółów zeznań J.K., właściciela firmy C. Jednakże odnośnie transakcji kupna-sprzedaży zawartych pomiędzy skarżącą spółką a firmą D brak jest jednoznacznych i przekonywujących ustaleń, iż powyższe transakcje, dokumentowane zakwestionowanymi w skarżącej spółce trzema fakturami nabycia tkanin nie zostały faktycznie dokonane. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że zbywca tych towarów ujął przedmiotowe sprzedaże w swojej dokumentacji podatkowej oraz zapłacił od sprzedaży należny podatek od towarów i usług. Również z przedłożonego na rozprawie przed Sądem odpisu decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dn. [...] wynika, że wymieniony organ podatkowy drugiej instancji po rozpatrzeniu odwołania właściciela firmy D uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji /Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W./ w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za wskazane miesiące 1999r. uznając, że brak jest jednoznacznych dowodów potwierdzających, iż transakcje dokonane przez firmę D nie zostały faktycznie przeprowadzone. Skarżąca spółka A w toku całego niniejszego postępowania administracyjnego oraz sądowego konsekwentnie zaprzeczała, iż zakwestionowane u niej faktury zakupu towarów od firmy D nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji nabycia. W piśmie z dn.08.04.204r., stanowiącym głos do protokółu z rozprawy skarżąca spółka dodatkowo wyjaśniła, że dokonane transakcje zakupu tkanin od firmy D wynikały z realizacji trójstronnej umowy zawartej w dn.22.03.1999r. z udziałem firmy factoringowej E S.A., do której to okoliczności organy orzekające w ogóle się nie odniosły mimo zawiadomienia o tym fakcie organu kontroli skarbowej w toku kontroli skarbowej. Skarżąca spółka załączyła do akt sądowych także odpisy faktur dotyczących dalszej odsprzedaży tkanin zakupionych na podstawie zakwestionowanych faktur, stwierdzając, iż od tych sprzedaży naliczyła podatek należny, a nabywcy, będący podatnikami podatku VAT na terenie działania Izby Skarbowej w Ł. dokonali odliczenia wynikającego z nich podatku naliczonego, czego organy podatkowe nie zakwestionowały. W tych warunkach należy uznać, że zajęte w zaskarżonej decyzji stanowisko Izby Skarbowej w Ł. kwestionujące przewidziane w art.19 ust.1 ustawy o podatku od towarów i usług prawo skarżącej spółki do obniżenia podatku należnego o kwoty podatku naliczonego wynikającego z trzech zakwestionowanych faktur nabycia towarów od firmy D, nie znajduje wystarczającego uzasadnienia. W toku ponownego rozpatrywania sprawy organy podatkowe powinny w powyższym zakresie przeprowadzić uzupełniające postępowanie wyjaśniające w szczególności na okoliczność, czy zakwestionowanym fakturom nabycia przez skarżącą spółkę towarów towarzyszyło jednoczesne przekazanie tkanin, wyjaśnienia pochodzenia tych tkanin, przy wykorzystaniu informacji wynikających z pisma skarżącej spółki z dn.08.04.2004r., a także z załączonego do akt sądowych odpisu decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dn. [...]. Z tych wszystkich względów należało na podstawie art. 145 par. 1 pkt.1 lit. a i c oraz art. 200 ustawy z dn. 30.08.2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1270/ orzec, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło