I SA/Łd 1140/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA A. Cudak, Sędzia NSA B. Lubiński (spr.), Sędzia WSA P. Kowalski, Protokolant A. Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2006 r. sprawy ze skargi T. F., Cz. K. i M. Sz. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżących kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W dniu 13 lipca 2004 r. T. F., Cz. K. i M. Sz. współwłaścicielki 8 działek położonych w Z. przy ul. A, B i C (wespół z D. S., J. S. i L. S. –J.) opodatkowanych podatkiem od nieruchomości oraz podatkiem rolnym (1 z nich zaklasyfikowana do V i VI klasy), wystąpiły do Prezydenta Miasta Z. z podaniem w sprawie umorzenia części zaległej I i II raty podatku od nieruchomości za swoje udziały w w/w działkach. Organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania podatkowego w dniu 10 września 2004 r. wydał decyzję odmawiającą umorzenia części zaległej I i II raty podatku od nieruchomości za 2004 r. Od powyższej decyzji skarżące w dniu 29 września 2004 r. złożyły odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., które decyzją z dnia [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości, w związku z faktem wydania jej przed upływem 7 dni wyznaczonych T. F. do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W dniu [...] Prezydent Miasta Z. wydał decyzję, w której ponownie odmówił umorzenia zaległej I i II raty podatku od nieruchomości położonych w Z. przy ul. B, A i C za 2004 r. Od powyższej decyzji skarżące w dniu 22 stycznia 2005 r. wniosły odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...] ponownie uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, z uwagi na konieczność wyjaśnienia faktu, czy podatniczki domagają się wzruszenia decyzji ostatecznej ustalającej zobowiązanie podatkowe za pierwsze półrocze 2004 r., czy udzielenia ulgi podatkowej, jako okoliczności mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, której ustalenie spowoduje, że wydana decyzja nie będzie miała charakteru rozstrzygnięcia dowolnego. W dniu 9 maja 2005 r. organ I instancji po wyjaśnieniu okoliczności wskazanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wydał decyzję, w której odmówił umorzenia części zaległej I i II raty podatku od w/w nieruchomości za 2004 r. Od powyższej decyzji skarżące wniosły odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w dniu 2 czerwca 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 22 lipca 2005 r. wezwało skarżące do wskazania zarzutów przeciw decyzji, określenia istoty i zakresu żądania będącego przedmiotem odwołania oraz dowodów uzasadniających to żądanie, ze względu na to, że organ I instancji w wydanej decyzji nie pouczył skarżące o warunkach wynikających z art. 222 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U.05.8.60 z późn. zm.) W odpowiedzi na wezwanie skarżące ponownie powtórzyły argumenty zawarte w uzasadnieniu wniosku o udzielenie ulgi. W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w dniu [...] działając na podstawie art. 228 § 1 pkt. 3 cyt. ustawy postanowiło o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. 19 września 2005 r. skarżące wniosły skargę na w/w postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., zarzucając mu naruszenie art. 120 i 123 ( w uzasadnieniu skargi zamiast art. 123 powołany został art.122) Ordynacji przez to, że organ administracji przerzucił ciężar wyjaśnienia sprawy i udowodnienia faktów, stanowiących podstawę żądania na stronę (podatnika) oraz art. 7 ust. 1 pkt. 10 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz. U. z 2002 r., Nr 9, poz. 84 z późn. zm.) przez to, że organ nie dokonał właściwego ustalenia przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości za rok 2003, 2004 i 2005, uznając nieruchomość jako "grunty pozostałe", i wniosły o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wniosło o oddalenie skargi wniesionej przez skarżące oraz o uznanie zaskarżonego postanowienia, jako integralnej części odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Rozważania w niniejszej sprawie należy rozpocząć od interpretacji art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, oceniając jednocześnie żądania skarżących zawarte we wniosku o przyznanie ulgi podatkowej i innych składanych pismach oraz mając na uwadze treść decyzji organów podatkowych odmawiających jej przyznania. Stosownie do treści art. 67 § 1 ustawy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Ze względu na konstrukcję tego przepisu użyte w nim zwroty "ważny interes podatnika" i "interes publiczny", odnoszą się do hipotezy normy i wskazują sytuację faktyczną, w której można dokonać umorzenia zaległości podatkowych. Organ podatkowy dysponuje więc pewnym zakresem swobody w odniesieniu zarówno do wykładni tych pojęć, jak i oceny sytuacji faktycznej. Mówiąc o "ważnym interesie podatnika" należy mieć na uwadze, na co także wskazały organy podatkowe, a co też zostało utrwalone w orzecznictwie, jak i w doktrynie, przede wszystkim względy materialne tj. trwale istniejące trudności płatnika spowodowane zdarzeniami losowymi, utratę możliwości zarobkowych, konieczność ponoszenia wydatków związanych np. z kosztami leczenia etc. Natomiast przy wykładni pojęcia "interesu publicznego" należy uwzględnić respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. "Publiczny" jak to wynika ze słownika języka polskiego, pod red. M. Szymczaka, W-wa 1979 r., t. II, str. 1074, dotyczy ogółu ludności i służy ogółowi, dostępny dla wszystkich, związany z jakimś urzędem, z jakąś instytucją. Użyta w art. 67 § 1 pojęcie "interesu publicznego" ma charakter nieokreślony, co wymaga każdorazowego dokonywania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, jakie mogą się kryć pod tym pojęciem (por. wyrok NSA z 28.01.2000 r., III S.A. 181/99 niepubl.). Zatem orzekając o umorzeniu zaległości podatkowych, organ podatkowy za podstawę rozstrzygnięcia może mieć albo przesłankę ważnego interesu podatnika, albo przesłankę interesu publicznego. Obie te przesłanki mają charakter równorzędny i mogą być rozpatrywane łącznie, co wynika z użytego przez ustawodawcę spójnika "lub". Trzeba zwrócić uwagę, że w podaniu o przyznaniu ulgi podatkowej, podatnicy w jego motywach wskazują na wykorzystywanie gruntu będącego ich współwłasnością przez wszystkich "mieszkańców z okolicznych domów w drodze do kościoła". Podobna argumentacja znalazła się w składanych odwołaniach, jak również w piśmie z dnia 1 kwietnia 2005 r., będącego odpowiedzią na wezwanie Prezydenta Miasta Z. wydane m.in. na podstawie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie ulega także wątpliwości, iż organy podatkowe rozpatrując wniosek podatników skupiły się wyłącznie na ich sytuacji materialnej, co wynika z akt sprawy ( np. ocena oświadczeń majątkowych) oraz z uzasadnień decyzji wydawanych w trakcie postępowania. Stosownie do treści art. 222 Ordynacji podatkowej odwołanie od decyzji organu podatkowego powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące tego artykułu wyraźnie zmierza do ograniczenia nadmiernego formalizmu tego przepisu (por. wyrok NSA z 16.XII.1998 r., Sygn. akt: I SA/Gd 152/97, ONSA 1999, Nr 4, poz.127) w którym Sąd uznał, że jeśli z odwołania można wyczytać zarzuty stawiane decyzji oraz żądania wnoszącego odwołanie, środkowi zaskarżenia nie można przypisać braków formalnych. Podobne stanowisko zostało zawarte w wyrokach z dnia 22.III.2000 r., Sygn. akt. I S.A./Łd 1729/98, MON. Pod. 2000, nr 11 s. L. Również w wyroku z dnia 4.I.2000 r., Sygn. akt III S.A. 8293/98 (lex nr 40713) Sąd stwierdził, że wystarczy aby podatnik w odwołaniu zakwestionował rozstrzygnięcie, zwłaszcza gdy odwołanie wskazuje na istnienie innego stanu faktycznego niż to wynika z zaskarżonej decyzji. Z kolei twierdzenia o istnieniu odmiennego stanu faktycznego mogą służyć zarzutom o sprzeczności ustaleń z treścią zebranego materiału i zarzutom o błędnym zastosowaniu przepisów prawa materialnego. Tego rodzaju sytuacja zmusza organ odwoławczy do przyjęcia, iż strona domaga się powtórnego merytorycznego załatwienia sprawy. Jak wynika z treści pisma z dnia 4 sierpnia 2005 r. podatnicy ponownie podnoszą, iż od dnia zwrotu nieruchomości, nie może ona być zagospodarowana, bowiem położona jest w kompleksie nieruchomości wywłaszczonych, a następnie przekazanych przez Gminę M. Z. do Spółdzielni Mieszkaniowej, które od 40-tu lat są niezagospodarowane, są gruntami zdewastowanymi i w konsekwencji nie można taką nieruchomością "zadysponować tak jak właściciel", co zostało zaakcentowane w treści odwołania z dnia 2 czerwca 2005 r. Powyższe wywody wskazują, że organy podatkowe przy rozpatrywaniu żądania podatników nie oceniły całego materiału dowodowego do czego zobowiązuje je m.in. art. 180, 187 § 1, 191 Ordynacji podatkowej, przez co i konsekwencji został naruszony art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. A zatem nie przesądzając o ostatecznym rozstrzygnieciu bowiem sprawa będzie ponownie przedmiotem oceny przed organami podatkowymi, na podstawie art. 145 § 1 pkt c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm) Sąd orzekł jak w sentencji.