I SA/Łd 1145/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Sędziowie Sędzia WSA Joanna Tarno Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk – Drozda /spr./ Protokolant Asystent sędziego Jarosław Szkudlarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2010 r. sprawy ze skargi B. L. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącego podatku dochodowego od osób fizycznych bez rozpoznania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz B. L. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z 23 kwietnia 2008 r. B. L. wystąpiła o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych. We wniosku wskazała, że w 2007 r. zakończyło się postępowanie sądowe, w wyniku którego otrzymała odszkodowanie za bezumowne korzystanie przez posiadacza zależnego w złej wierze z części budynku użytkowego i mieszkalnego, za okres 10 lat. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia sąd powołał art. 224 § 2 w zw. z art. 225 i 230 Kodeksu cywilnego. W związku z tak przedstawionym stanem faktycznym wnioskodawczyni zwróciła się z pytaniem, czy uzyskanie ww. odszkodowania rodzi po jej stronie obowiązek uiszczenia podatku dochodowego. Powołując się na art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14 poz. 174 ze zmianami; dalej "p.d.f.") wskazała, że w jej ocenie ww. odszkodowanie było zwolnione od opodatkowania. W interpretacji indywidualnej z [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. działając w imieniu Ministra Finansów uznał stanowisko B. L. za nieprawidłowe. W uzasadnieniu organ podatkowy stwierdził, że w myśl art. 224 § 2 k.c. odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości obejmuje spodziewane korzyści z tytułu umowy najmu lub dzierżawy, która zostałaby zawarta, gdyby nieruchomość nie była zajęta. W świetle zaś przepisu art. 21 ust 1 pkt 3b p.d.f. odszkodowania dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono, podlegają opodatkowaniu. W konsekwencji organ podatkowy przyjął, że otrzymane odszkodowanie stanowi przychód z innych źródeł, o których mowa w art. 20 ust. 1 p.d.f., podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym oraz, że przychód ten należy wykazać w zeznaniu rocznym za rok podatkowy, w którym został uzyskany. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Dyrektor Izby Skarbowej pismem z 30 września 2008 r. stwierdził brak podstaw do zmiany swego stanowiska. Na powyższą interpretację B. L. wniosła skargę do sądu administracyjnego. Wyrokiem z [...] r. w sprawie [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. uchylił interpretację Dyrektora Izby Skarbowej. W uzasadnieniu sąd wskazał m.in., że na mocy art. 21 ust. 1 pkt 3b p.d.f. z kategorii zwolnień podatkowych zostały wyłączone odszkodowania dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Sąd wskazał następnie, że stosownie do treści art. 224 § 2 k.c. (w uzasadnieniu omyłkowo powołano art. 22 § 4 k.c.; z kontekstu wypowiedzi sądu wynika jednak jasno, że dalsze rozważania dotyczyły art. 224 § 2 k.c.) samoistny posiadacz jest zobowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za korzystanie z rzeczy oraz za jej zużycie, pogorszenie lub utratę. Biorąc zatem pod uwagę normę tego przepisu brak było – zdaniem sądu – podstaw do przyjęcia, że otrzymane przez wnioskodawczynię odszkodowanie dotyczyło jedynie wyrównania utraconych korzyści, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b p.d.f. W przedmiotowej sprawie nie zachodziła zatem przesłanka wyłączająca w całości ze zwolnienia od opodatkowania odszkodowanie uzyskane przez skarżącą. W końcowej części uzasadnienia sąd wskazał, że "bez ustalenia stanu faktycznego nie można przesądzić, czy całe lub część odszkodowania podlega, czy też jest zwolnione z opodatkowania". W toku ponownego postępowania Dyrektor Izby Skarbowej pismem z dnia [...] r. wezwał pełnomocnika strony do uzupełnienia wniosku o udzielenie interpretacji przez jednoznaczne wskazanie w jakiej wysokości otrzymane odszkodowanie dotyczyło jedynie wyrównania utraconych korzyści, które strona mogłaby osiągnąć, gdyby szkody nie wyrządzono, a w jakiej dotyczyło naprawienia zaistniałej szkody. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik strony złożył pismo, w którym wyjaśnił, że zarówno wysokość odszkodowania, jak i podstawę (prawną) wyrokowania zawiera wyrok sądu, w którym zasądzono przedmiotowe odszkodowanie. Do pisma pełnomocnik załączył kopie wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z [...] r. ([...]) oraz wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł. z [...] r. ([...]) wydanego po rozpatrzeniu apelacji stron od wyroku Sądu Okręgowego, wraz z uzasadnieniem. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. działając z upoważnienia Ministra Finansów pozostawił wniosek B. L. bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał, że organ podatkowy rozpatrując wniosek o wydanie interpretacji nie prowadzi postępowania podatkowego, w którym mógłby gromadzić i analizować dowody. Przesłane przez pełnomocnika strony uzupełnienie wniosku nie spełniało wymogów formalnych, ponieważ strona jednoznacznie nie wyjaśniła zaistniałego stanu faktycznego stanowiącego podstawę wniosku. Stąd też w oparciu m.in. o art. 14g § 1 i 3 w zw. z art. 14f § 1 oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8 poz. 60 ze zmianami, dalej "o.p.") organ podatkowy wydał wskazane wyżej rozstrzygnięcie. Po rozpatrzeniu zażalenia na to postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...]r. utrzymał je w mocy. W skardze na postanowienie z dnia [...]r. pełnomocnik strony wnosząc o jego uchylenie, podniósł zarzut naruszenia art. 14b, a także art. 120 i art. 121 § 1 o.p. W uzasadnieniu podniósł, że stan faktyczny sprawy został przedstawiony w sposób prawidłowy, a wyjaśnienie złożone po wezwaniu organu było jednoznaczne i pełne. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje. Skarga ma uzasadnione podstawy. Przede wszystkim na aprobatę zasługuje stanowisko pełnomocnika strony skarżącej, który podnosi, że w sposób prawidłowy wypełnił wezwanie organu podatkowego sformułowane w piśmie z dnia 1 września 2009 r. Przypomnieć wypada, że w wezwaniu tym Dyrektor Izby Skarbowej zażądał od strony by jednoznacznie wskazała w jakiej wysokości odszkodowanie, zasądzone przez sąd cywilny, dotyczyło wyrównania utraconych korzyści, które strona mogłaby osiągnąć, gdyby szkody nie wyrządzono, a w jakiej dotyczyło naprawienia zaistniałej szkody. Wezwanie dotyczyło zatem wprost treści orzeczenia sądu. Trudno w takiej sytuacji uznać, że przedstawienie przez stronę kopii tego orzeczenia wraz z jego uzasadnieniem nie wyjaśnia ostatecznie wątpliwości organu. Jak słusznie zauważa pełnomocnik strony wyrok sądu, w którym przyznano odszkodowanie, w sposób jednoznaczny, precyzyjny i wyczerpujący określa stan faktyczny objęty wnioskiem o wydanie interpretacji. Strona w istocie nie mogła przedstawić bardziej syntetycznego i precyzyjnego uzasadnienia swojego żądania. W tej sytuacji pełnomocnik strony słusznie przyjął, że nie było celowe kopiowanie ustaleń faktycznych przyjętych przez sąd cywilny, a także zaprezentowanych przez ten sąd ocen prawnych oraz że wystarczające było powołanie się wprost na treść wyroku i jego uzasadnienie. W zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Skarbowej przyjął założenie, że skoro organ wydający interpretacje podatkowe nie prowadzi postępowania podatkowego to nie może dokonywać analizy załączonych przez stronę dokumentów. Zgodnie bowiem z art. 14b § 3 o.p. składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Stanowisko to nie jest trafne. Zdaniem sądu wspomniany przepis nie sprzeciwia się temu, by strona – precyzując stan faktyczny, którego dotyczy wniosek o udzielenie interpretacji – mogła posłużyć się dokumentem, w sytuacji gdy dokument ten stanowi w istocie źródło wątpliwości strony. W stanie faktycznym jaki ma miejsce w niniejszej sprawie, tj. gdy wniosek o interpretację dotyczy opodatkowania świadczenia wynikającego ze ściśle określonego orzeczenia sądu, przedłożenie kopii takiego orzeczenia uznać należy wręcz za pożądane. Przyjęcie zaś przez stronę jego treści jako integralnej części wyjaśnień jest w pełni zrozumiałe i logiczne. Sąd w niniejszym składzie podziela przytoczony w wyroku WSA w W. z 15 lutego 2007 r. (III SA/Wa 4172/06) pogląd, że "w sprawach interpretacji przy których nie prowadzi się postępowania dowodowego celem dokonania ustaleń faktycznych organ winien odpowiedzieć jedynie na postawione pytanie. Dopiero wówczas gdy organ nie może udzielić odpowiedzi z braku danych istotnych dla interpretowanego przepisu, wzywa stronę w trybie art. 169 § 1 Ordynacji o uzupełnienie wniosku. Powinny być to jednak sytuacje wyjątkowe, bowiem celem przepisów było usprawnienie obrotu gospodarczo-finansowego, a zasadą – pytanie z interpretacją – odpowiedź potwierdzająca lub przecząca." W niniejszej sprawie wniosek o udzielenie interpretacji zawiera syntetycznie przedstawiony stan faktyczny (przyznane przez sąd odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości na podstawie art. 224 § 2 w zw. z art. 225 i 230 k.c.), pytanie prawne (kwestia opodatkowania takiego odszkodowania), jak i stanowisko strony wraz ze wskazaniem znajdującego zastosowanie przepisu prawa materialnego (art. 21 ust. 1 pkt 3 p.d.f., który zdaniem strony zwalnia ww. odszkodowanie z podatku dochodowego). Jedyna wątpliwość jaka mogła zrodzić się w tej sytuacji, a której wyjaśnienie należało do obowiązków organu podatkowego – w myśl zaleceń zawartych w wyroku WSA z 28 kwietnia 2009 r. w sprawie [...] – polegała na ustaleniu czy i w jakiej części przyznane odszkodowanie stanowiło wyrównanie utraconych korzyści, a w jakiej – naprawienie zaistniałej szkody. Powinność wypowiedzenia się w tej kwestii należała wyłącznie do organu podatkowego, a najbardziej miarodajnym źródłem, z którego organ mógł skorzystać, była treść wspomnianego już wyżej wyroku Sądu Okręgowego. Żądanie by strona wypowiadała się co do charakteru prawnego odszkodowania objętego wspomnianym wyrokiem stanowiło niedopuszczalną próbę przerzucenia na nią ciężaru oceny stanu faktycznego przedstawionego pod rozwagę organu. Na zakończenie zwrócić wypada uwagę na pewną niespójność w rozumowaniu organu podatkowego. Z jednej strony bowiem organ nie kwestionuje, że wyłącznym źródłem wątpliwości strony wnioskującej jest prawnopodatkowa ocena skutków konkretnego wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z [...] r., z drugiej jednak –uznaje, że przestawienie pełnej treści tego wyroku nie jest wystarczające dla uznania, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Tymczasem skoro podatkowe skutki wyroku sądu cywilnego są przedmiotem wniosku o interpretację, to niedopuszczalne jest żądanie od strony by – pod pozorem doprecyzowania stanu faktycznego sprawy – przedstawiła dodatkowe wyjaśnienia, wykraczające poza treść tego wyroku. Reasumując, po przedstawieniu przez pełnomocnika strony skarżącej treści wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] r., którego dotyczy wniosek o udzielenie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, nie ma już faktycznych przeszkód do zajęcia przez Dyrektora Izby Skarbowej merytorycznego stanowiska w przedmiocie tego wniosku. Uchylanie się od wydania ostatecznego rozstrzygnięcia stanowi naruszenie wskazanego w skardze art. 14b o.p., a także zasad wyrażonych w art. 120 i art. 121 § 1 o.p. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200 oraz art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami), orzekł jak w sentencji. Sz.Ch.