I SA/Łd 1145/11

Dnia 3 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Paweł Janicki po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi U. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok p o s t a n a w i a: przyznać skarżącej U. G. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu [...] roku U. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku określającą skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 1.308 zł skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach wskazała, iż jedyny posiadany przez nią majątek w postaci nieruchomości rolnej o powierzchni 3,46 ha został zajęty przez urząd skarbowy w związku z toczącymi się wobec skarżącej postępowaniami podatkowymi. Działania organów podatkowych doprowadziły do likwidacji firmy skarżącej A, która stanowiła jej jedyne źródło utrzymania. Skarżąca pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej z mężem. Jej jedynym źródłem utrzymania jest emerytura, która po potraceniu zajęć komorniczych wynosi 842 zł miesięcznie i wystarcza jedynie na zakup żywności, ubrań oraz leków. Wnioskodawczyni wskazała, iż zamieszkuje w domu stanowiącym własność jej dzieci dzięki ich życzliwości. Zarządzeniem z dnia [...] roku skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie odpisów zeznań podatkowych swojego oraz męża za rok 2010, wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych skarżącej oraz męża za ostatnie 2 miesiące, udokumentowanie wysokości otrzymywanego świadczenia emerytalnego, wskazanie źródła oraz wysokości miesięcznych dochodów męża skarżącej, wskazanie czy skarżąca ponosi koszty eksploatacyjne związane z zamieszkiwaniem u dzieci ewentualne udokumentowanie ich wysokości, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi, podatniczka przedstawiła wyciągi z jej rachunku bankowego, na który wpływa jej świadczenie emerytalne i brak jest na nim innych wpływów. Skarżąca nadesłała także kopię zeznania podatkowego za 2010 rok, z którego wynika, że jej jedynym źródłem dochodu było świadczenie emerytalne a jej dochód z tego tytułu wyniósł 15.437 zł. Postanowieniem z dnia [...] roku Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Od ww. postanowienia sprzeciw wniosła skarżąca. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazała, iż nie była w stanie przedłożyć wszystkich wymaganych dokumentów, odnoszących się do źródeł utrzymania i sytuacji majątkowej jej męża, z uwagi na trudności w porozumieniu się z mężem w tym zakresie. W ocenie skarżącej przedłożone dokumenty stanowią wystarczający materiał do oceny jej sytuacji majątkowej, tym bardziej, że nie prowadzi z mężem wspólnego gospodarstwa domowego. Do sprzeciwu skarżąca dołączyła kopię decyzji o waloryzacji emerytury T. G.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Wniosek jest zasadny. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. We wniosku o przyznanie prawa pomocy U. G. wskazała, że aktualnie jej jedynym źródłem utrzymania są dochody z emerytury w wysokości 842 zł netto miesięcznie. Działania organów skarbowych zmusiły ją do zlikwidowania prowadzonej działalności gospodarczej oraz pozbawiły całego majątku, który został zajęty. Na rachunek bankowy skarżącej wpływa jedynie dochód z jej emerytury. Wnioskodawczyni mieszka w domu będącym własnością jej dzieci nie ponosząc z tego tytułu żadnych opłat. Podatniczka nie udzieliła żadnych informacji dotyczących dochodów męża, wskazując, że w 2009 roku zawarła umowę majątkową małżeńską. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W szczególności Sąd uznał za wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącej, przedstawione przez skarżącą dokumenty. Wynika z nich, iż skarżąca ma niewątpliwe trudną sytuację finansową. Jak bowiem wskazano, skarżąca utrzymuje się z emerytury w wysokości 842 zł netto miesięcznie. Skarżąca, jak podniosła we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie pozostaje ze swoim mężem we wspólnym gospodarstwie domowym, a zatem uznać należy, że jest to jej jedyny dochód. Powyższe okoliczności wskazują, że skarżąca nie jest w stanie partycypować w kosztach sądowych w całości. Sąd podzielił jednocześnie argumentację zawartą w sprzeciwie, a sprowadzającą się do tego, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można abstrahować od sytuacji jaka istnieje pomiędzy wnioskodawcą, a jej małżonkiem, zwłaszcza gdy ten ostatni uniemożliwia swoim zachowaniem uzyskanie stosownych dokumentów odnoszących się do jego sytuacji majątkowej. Jak słusznie bowiem wskazano w przywołanym w sprzeciwie orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2011 roku (sygn. akt II FZ 349/11) takie zachowanie małżonka jest zachowaniem osoby trzeciej, która nie jest uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego i za którą wnioskodawca nie ponosi odpowiedzialności. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., postanowił uwzględnić wniosek skarżącej i zwolnić ją od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. P.Z-C.