I SA/Łd 1343/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. A. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 15 grudnia 2016 r. w sprawie ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 rok p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 5 kwietnia 2016 roku referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjny w Łodzi oddalił wniosek D. A. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] roku ustalającą skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 rok. W uzasadnieniu wskazano, że aktualnie źródłem utrzymania wnioskodawczyni jest świadczenie emerytalne, oraz prowadzona działalność gospodarcza, z której według twierdzeń skarżącej ponosi ona straty, jednak wysokości przychodów oraz strat z tych źródeł przychodów w żaden sposób nie udokumentowała. Skarżąca jest właścicielką nieruchomości o powierzchni 828 m2 z budynkiem w budowie w postaci pawilonu handlowo-usługowego, na który uzyskała zgodę na użytkowanie pierwszego piętra. Wnioskodawczyni nie udzielili żadnych informacji dotyczących aktualnych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej ani ponoszonych kosztów utrzymania mimo wystosowanego w tym zakresie wezwania w tej sytuacji brak jest praktycznie możliwości przeprowadzenia oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej w celu ustalenia czy rzeczywiście obiektywnie odpowiada ona przesłankom uzasadniającym przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie (161 zł) stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że D. A. nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Wyrokiem z 16 września 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę D.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] roku ustalającą skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 rok. W dniu 21 października 2016 roku, w związku z wezwaniem do uiszczenia opłaty za odpis wyroku z uzasadnieniem skarżąca ponownie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularz PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała ponownie, że źródłem jej utrzymania jest emerytura z której dochód określiła na kwotę 11.344 zł netto za okres 9 miesięcy oraz działalności gospodarcza, z której za dziesięć miesięcy b.r. odnotowała stratę w wysokości 28.352 zł. Skarżąca nie przedstawiła jednak dokumentów okoliczność tę potwierdzających. Oświadczyła, że zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości oraz koszty ubezpieczenia majątku dotyczą wyłącznie prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, są ujęte w kosztach uzyskania przychodu i ponoszone przez siostrę skarżącej, ponieważ ona sama nie posiada środków nawet na leczenie i przeprowadzenie niezbędnych badań. Zarządzeniem z 29 października 2016 roku skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez nadesłanie odpisu zeznania podatkowego skarżącej za 2014 rok i ewentualnie rok 2015 jeśli zostało złożone, odpisów deklaracji VAT-7 za trzy ostatnie okresy rozliczeniowe z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą, wskazanie wysokości dochodów uzyskiwanych z tytułu najmu lub dzierżawy pomieszczeń zlokalizowanych w będącym własnością skarżącej budynku handlowo-usługowym przy ul. A. 4 w Ł., udokumentowanie wysokości przychodów i kosztów związanych z prowadzoną przez wnioskodawczynię działalnością gospodarczą za 2016 rok (np.: kopia książki przychodów i rozchodów, bilans, rachunek zysków i strat itp.), udokumentowanie wysokości świadczenia emerytalnego skarżącej; wskazanie czy skarżąca w dalszym ciągu zamieszkuje w domu należącym do siostry oraz udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem ponoszonych przez skarżącą, a także nadesłanie wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych, w tym rachunku związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą za ostatnie 2 miesiące, w terminie 10 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Powyższe wezwanie zostało skarżącej doręczone w dniu 17 listopada 2016 r. Mimo upływu wyznaczonego terminu a i osobistej obecności oraz przeglądanie akt sprawy w Wydzielę Informacji Sądowej w dniu 13 grudnia 2016 roku strona nie udzieliła żadnej z żądanych informacji.. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu podkreślił, że oświadczenia nie zostały przez skarżąca w żaden sposób udowodnione, mimo, że to w jej interesie leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie jej rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych. Mało tego dane zawarte w formularzu PPF dotyczące wysokości świadczenia emerytalnego skarżącej nie pokrywały się z danymi wynikającym z załączonego zeznania podatkowego za rok 2015. Niezależnie do zasygnalizowanych wątpliwością wynikających z braku jakichkolwiek dokumentów potwierdzających dane wskazane w formularzu PPF referendarz wskazał, że w dalszym ciągu podstawowym źródłem utrzymania skarżącej pozostaje jej świadczenie emerytalne w zadeklarowanej przez stronę kwocie 1.260 zł netto, które w zestawieniu z wysokością obciążających ją w chwili obecnej kosztów sądowych w wysokości 100 zł opłaty za odpis wyroku z uzasadnieniem nie pozwala na przyjęcie tezy o utracie przez nią możliwości sfinansowania kosztów procesu zwłaszcza w sytuacji, w której większość koszty utrzymania wnioskodawczyni, ubezpieczenia jej majątku oraz opłat związanych z podatkiem od nieruchomości są pokrywane przez jej siostrę. Twierdzenia skarżącej wskazujące na pogorszenie jej sytuacji materialnej nie zostały poparte żadnymi dokumentami. Do wniosku o prawo pomocy skarżąca załączyła jedynie zaświadczenie dotyczące jej dochodów w okresie od 1999 roku do 2013 roku oraz zeznanie podatkowe za rok 2015 które nie obrazują poziomu dochodów z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej w bieżącym roku. W sprzeciwie skarżąca zarzuciła, że odmowa przyznania prawa pomocy spowodowana była brakiem rozeznania co do kosztów utrzymania budynku i bieżących opłat. Ponadto nadesłała dokumenty i oświadczenia dotyczące jej sytuacji majątkowej, w tym odpisy deklaracji VAT-7K za trzy kwartały 2016 roku, wydruki podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 11 miesięcy 2016 roku, kserokopię odcinka emerytury za styczeń 2017 roku. Oświadczyła przy tym, że nie posiada żadnych rachunków bankowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podzielił ocenę referendarza sądowego zwartą w zaskarżonym postanowieniu. Zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swych spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako P.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności udzielania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Z treści art. 243 § 1, art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy strona wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie pomocy. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, na które się powołuje. Referendarz sądowy trafnie zauważył, że aktualnie rozpoznawany wniosek jest ponownym wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że prawomocnym postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2016 roku referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec powyższego rozpoznanie kolejnego wniosku skarżącej winno nastąpić w kontekście art. 165 P.p.s.a., dającego prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych powołanej ustawy. W tym miejscu wskazać należy, że jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o jego przyznanie, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętych wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 P.p.s.a.). Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2008 roku sygn. akt II OZ 654/08). W ocenie Sądu referendarz sądowy w postanowieniu z 15 grudnia 2016 r. trafnie ocenił treść oświadczeń skarżącej zawartych w aktualnie złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawczyni wskazała na stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz brak środków na poniesienie kosztów leczenia. Powyższe oświadczenia nie zostały jednak przez skarżąca w żaden sposób udowodnione, mimo, że to w jej interesie leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie jej rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych. Z przedstawionego aktualnie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Uzyskuje świadczenie emerytalne w kwocie 1.260 zł netto (2.178 zł brutto), którego tytułem zajęcia komorniczego pobierana jest kwota 544 zł. Nadal zamieszkuje w domu należącym do jej siostry, która ponosi koszty jego utrzymania. Także w ramach posiadanego majątku skarżąca nie wykazała zmian sugerujących, iż jej sytuacja materialna w tym zakresie uległa istotnemu pogorszeniu. Nadal jej majątek stanowi działka o pow. 818 m2 wraz z budynkiem (w budowie) i oszczędności w kwocie 20 zł zgromadzone na książeczce PKO. Jednocześnie istotnego pogorszenia sytuacji skarżącej mającego wpływ na możliwości poniesienia kosztów sądowych w żądanym obecnie zakresie nie potwierdzają nadesłane przy sprzeciwie dokumenty dotyczące prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. W szczególności z nadesłanych wyciągów z księgi przychodów i rozchodów wynika, że prowadzona przez skarżącą działalność finansowo-księgowa do końca października 2016 roku przyniosła przychód w wysokości 10.307 zł, przy kosztach jego uzyskania wynoszących 36.288 zł, co skutkowało stratą w wysokości 25.981 zł. Jednakże na fakt ponoszenia straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca powoływała się także we wcześniej złożonych wnioskach o przyznanie prawa pomocy. Uwzględniając powyższe Sąd za właściwą uznał ocenę wyrażoną przez referendarza w kwestionowanym postanowieniu, że ponowny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy wraz z nadesłanymi dodatkowymi oświadczeniami i dokumentami nie wskazuje na istotną zmianę okoliczności faktycznych, ani też prawnych, które uzasadniałyby przyznanie skarżącej prawa pomocy na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Podkreślić przy tym należy, że skarżąca posiada stałe źródło dochodu w postaci emerytury w wysokości 1.260 zł netto, nie ponosi kosztów utrzymania ani wydatków na opłaty eksploatacyjne, co w zestawieniu z kwotą opłaty za odpis wyroku z uzasadnieniem (100 zł) i także wykazaną przez nią kwotą potrącenia komorniczego, potwierdza zasadność odmowy przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. AKE.