I SA/Łd 1344/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA B. Klimowicz, Sędziowie NSA P. Janicki (spr.), W. Jarzębowski, Protokolant D. Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi F.G. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącej kwotę 22.80 (dwadzieścia dwa zł i 80/100) tytułem zwrotu wpisu sądowego. 3. nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa na rzecz adw. M.W. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) zł tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Urząd Skarbowy w K. określił p. F.G. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2002 w kwocie 818, 90 zł. Decyzją wydaną na skutek odwołania Izba Skarbowa w Ł. w dniu [...] utrzymała powyższą decyzję w mocy. Organy podatkowe ustaliły, że skarżąca w dniu 24 kwietnia 2003r. złożyła korektę zeznania podatkowego za rok 2002, dokonując odliczenia od podstawy opodatkowania wydatku na cele rehabilitacyjne w kwocie 2280 zł. Ustalono, że orzeczeniem z dnia [...] Komisja Lekarska do spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w K., zaliczyła skarżącą do I grupy inwalidzkiej, ze względu na stan narządu ruchu. Stwierdzono, że możliwość odliczenia wydatków na cele rehabilitacyjne przysługuje osobie z niesprawnością narządu ruchu, zaliczonej do I grupy inwalidzkiej, która faktycznie poniosła przedmiotowy wydatek. Do odliczenia wydatków nie jest konieczne posiadanie dowodów potwierdzających ich poniesienie. Organ podatkowy nie może żądać dowodów poniesienia wydatków od osób z niesprawnością ruchu tj. faktur, rachunków, umów. Może natomiast, na podstawie art. 199 ustawy Ordynacja podatkowa przeprowadzić dowód z przesłuchania świadka lub strony. Stwierdzono, że skarżąca odmówiła podania nazwisk osób przewodników, którzy świadczyli jej pomoc, a tym samym nie udowodniła, że faktycznie poniosła wydatek. Zatem skarżąca nie może skorzystać z ulgi na cele rehabilitacyjne. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Łodzi z dnia 9 września 2003r. skarżąca podniosła, że decyzja Izby Skarbowej została wydana z naruszeniem przepisu art. 26 ust. 7c ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zdaniem skarżącej, brzmienie tego przepisu wyklucza w drodze wyjątku żądanie wskazania jakiegokolwiek dowodu poniesionego wydatku, także z zeznań strony oraz zeznań świadków. Prawo do odliczenia nie jest uzależnione od przedstawienia dowodu poniesienia wydatku. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, argumentują jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, aczkolwiek z przyczyn odmiennych od podniesionych w skardze. Tytułem wstępu godzi się przypomnieć, że przepisy proceduralne regulują sposób postępowania zmierzający do właściwego (zgodnego z prawem) zastosowania prawa materialnego. Powyższa zasada, której przesłanie wydaje się oczywiste i powszechnie znane jest o tyle istotna, że organy podatkowe w rozpoznawanej sprawie prowadziły postępowanie podatkowe w celu odmiennym od wskazanego powyżej. Zgodnie bowiem z art. 26 ust.7a i 7c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podstawą do odliczenia wydatków między innymi na opłacenie przewodników osób z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonych do I grupy inwalidztwa a więc skarżącej nie jest posiadanie dowodu poniesienia tych wydatków, lecz ich rzeczywiste poniesienie. Oznacza to między innymi, że organy podatkowe nie mają uprawnień do żądania od podatnika dowodu poniesienia tych wydatków. Tymczasem w sprawie organy podatkowe zażądały tego rodzaju danych (k. 3 akt administracyjnych - wezwanie do przedstawienia dokumentów potwierdzających dokonane odliczenia). Żądanie takie wykracza poza granice przepisu prawa. Żądając, zatem takich dowodów organy podatkowe naruszyły zasadę działania na podstawie przepisów prawa wyrażoną w art. 120 Ordynacji podatkowej jak również zasadę zaufania do organów administracji zawartą w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Kolejnym istotnym uchybieniem organów podatkowych w niniejszej sprawie było pozostawienie poza nawiasem własnych ustaleń i rozważań, a w istocie całego postępowania podatkowego wyjaśnień skarżącej jak i jej inicjatyw oraz aktywności dowodowej, którym dała wyraz w piśmie z 8 lipca 2003r. (k. 11 akt administracyjnych). Jeśli bowiem skarżąca (będąca osobą z niepełnosprawnością ruchu zaliczoną w związku z tym do I grupy inwalidztwa) w cytowanym piśmie deklaruje, że odpowie na pytania, jakie zostaną jej zadane w toku postępowania oraz, że prześle dokumentację, jakiej zażąda organ, to pominięcie tych oświadczeń oznacza, że organy zaniechały respektowania zasady prawdy obiektywnej, w myśl której winny dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 122 Ordynacji podatkowej). Wskazane w niniejszych rozważaniach uchybienia procesowe mogły mieć zasadniczy wpływ na treść rozstrzygnięcia. Powyższa okoliczność zobowiązuje sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 par.1 pkt 1 litera c ustawy z dn. 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270). Jednocześnie jednak sąd nie podziela stanowiska zawartego w skardze i w odwołaniu od decyzji organu I instancji, iż wobec treści art. 26 ust.7c cytowanej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych organy podatkowe nie mają podstaw prawnych do ustalania, czy wydatek został poniesiony. Sąd prezentuje pogląd, że organy te nie mają uprawnień do żądania od podatnika dowodu poniesienia przedmiotowych wydatków. Jednak żaden przepis obowiązującego prawa nie zabrania organom, zaś art. 180 par.1 o.p. wręcz nakazuje ustalenie, czy dany wydatek został poniesiony. Właśnie, bowiem od poniesienia określonego wydatku została ustawowo uzależniona możliwość odliczenia tego wydatku od dochodu w trybie art. 26 ust.1 cytowanej ustawy. Mając na uwadze wszystkie okoliczności należało orzec jak w sentencji.