I SA/Łd 1359/14

Dnia 5 lutego 2015 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zobowiązanie podatkowe spółki z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za czerwiec, sierpień, październik-grudzień 2009 roku oraz kwiecień 2010 roku wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania – skarżącej W. K. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W. K., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zobowiązanie podatkowe spółki z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za czerwiec, sierpień, październik-grudzień 2009 roku oraz kwiecień 2010 roku wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego. Do skargi zostało załączone pisma zatytułowane wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wraz z dokumentacją medyczną skarżącej, jej męża i rodziny. W nadesłanym następnie, na wezwanie Przewodniczącego Wydziału, urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz mężem R. K.. Podkreśliła przy tym, że z mężem pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej. Jej majątek stanowi mieszkanie o pow. 52,80 m2, a ponadto posiada niewielką kwotę środków w gotówce i na rachunku w łącznej kwocie 140,74 zł. Jednocześnie skarżąca podała, że osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 2.114 zł brutto. Wskazała przy tym, że wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, opłatami i leczeniem stanowią kwotę rzędu 450-750 zł. Uzasadniając wniosek skarżąca w piśmie stanowiącym załącznik do wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała, że pochodzi z rodziny obciążonej genetycznie chorobą nowotworową ze strony jej matki. Przedstawiła szczegółowo swoją sytuację zdrowotną i możliwe zagrożenia chorobą nowotworową, przytaczając jednocześnie wskazania lekarskie z nimi związane, kładąc akcent na kosztowność zabiegów z zakresu rozrodu wspomaganego i brak stosownych środków na pokrycie wydatków z tego tytułu. Do pisma skarżąca załączyła obszerną dokumentację medyczną małżonków oraz jej matki i babci. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 19 stycznia 2015 roku wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie wyciągów z ewentualnie posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, wykazanie wszystkich składników majątku należącego do męża skarżącej (w tym nieruchomości i ruchomości, a także zasobów majątkowych, w sposób określony w rubryce 7 urzędowego formularza PPF) wraz z podaniem miesięcznej kwoty brutto jego wynagrodzenia, określenie kwoty partycypowania męża w wydatkach rodziny związanych ze wspólnym prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz nadesłanie odpisu (kserokopii) aktualnych zeznań podatkowych skarżącej i jej męża - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca w drodze pisma z dnia 28 stycznia 2015 roku wskazała majątek męża, w skład którego wchodzą: działka rolna o pow. 0,1166 ha, samochód osobowy Opel Astra rocznik 1997. Oświadczyła przy tym, że jej mąż otrzymuje miesięczne wynagrodzenie brutto wynikające z umowy o pracę w kwocie 3.186,46 zł. Oboje nie posiadają lokat bankowych, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Do pisma skarżąca załączyła wyciągi z rachunków bankowych małżonków oraz ich zeznania podatkowe za 2013 rok. Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy jest niezasadny. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Podkreślić przy tym należy, że ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz pisma z dnia 28 stycznia 2015 roku wynika, iż skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz mężem R. K.. Małżonkowie pozostają w ustroju rozdzielności majątkowej. Majątek skarżącej stanowi mieszkanie o pow. 52,80 m2. W skład zaś majątku jej męża wchodzą: działka rolna o pow. 0,1166 ha i samochód osobowy Opel Astra rocznik 1997. Małżonkowie nie posiadają lokat bankowych, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Wykazany łączny dochód małżonków wynosi 5.300,46 zł brutto, z kolei wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, opłatami i leczeniem stanowią kwotę rzędu 450-750 zł miesięcznie. W 2013 roku skarżąca osiągnęła dochód w kwocie 23.836,93 zł (według PIT-37), a jej mąż w wysokości 42.996,55 zł (według PIT-40). Jednocześnie analiza nadesłanej historii rachunku bankowego męża skarżącej dowodzi, że w okresie występowania przez skarżącą ze skargą i składania wniosku o przyznanie prawa pomocy środki zgromadzone na tym rachunku opiewały na następujące kwoty: 47.165,13 zł (saldo rachunku z dnia 26.11.2014 r.), 47.130,62 zł (saldo rachunku z dnia 30.11.2014 r.), a końcowe saldo tego rachunku na dzień 31.12.2014 roku stanowiło kwotę 48.089,65 zł. Niewątpliwie kwoty te znacznie przekraczają wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, a także kwotę wpisu od skargi w niniejszej sprawie (500 zł), Starszy referendarz sądowy uznał, iż wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie i odmówił przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni nie wykazała bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co więcej, w ocenie Starszego referendarza sądowego, fakt zgromadzenia tak znaczącej kwoty środków na rachunku bankowym męża skarżącej (ponad 47 tysięcy złotych) nie tylko nie uzasadnia zwolnienia od kosztów sądowych, a wręcz przeciwnie świadczy o tym, iż kondycja finansowa rodziny skarżącej pozwala bezspornie przyjąć, że wnioskodawczyni dysponuje środkami umożliwiającymi uiszczenie kosztów sądowych, w tym zwłaszcza wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 500 zł. Podkreślić w tym miejscu należy także, iż powyższej oceny możliwości finansowych skarżącej nie zmienia fakt pozostawania małżonków w ustroju rozdzielności majątkowej. Zawarta umowa majątkowa małżeńska wprowadzająca ustrój rozdzielności majątkowej między małżonkami w żadnej mierze nie uzasadnia bowiem ani pierwotnego braku podania przez skarżącą dochodów męża prowadzącego z nią wspólne gospodarstwo domowe, ani braku przekazania posiadanych przez niego środków finansowych na rzecz skarżącej celem uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy, w tym pomocy w zakresie prowadzonych procesów sądowych polegającej także na udzieleniu środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. Dodać przy tym należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, iż obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami nie jest uzależniony od ustroju majątkowego małżeńskiego. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się do stosunków majątkowych małżonków, nie zaś do ich wzajemnych obowiązków względem siebie. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoim majątkiem. Jeśli zatem skarżąca twierdzi, że potrzebuje pomocy państwa w zakresie realizacji swoich praw, to koniecznym jest ocena, czy pomoc jej męża jest wystarczająca dla pokrycia kosztów sądowych w przedmiotowym postępowaniu. Dopiero ustalenie, że ani samodzielnie, ani przy jego pomocy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania, uzasadniałaby przyznanie jej pomocy z budżetu państwa w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W ocenie Starszego referendarza sądowego wykazana kwota widniejąca na rachunku męża skarżącej pozwala przyjąć, że jest on w stanie wspomóc skarżącą przy realizacji obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.