I SA/Łd 1414/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska – Nowacka Sędziowie Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Asesor WSA Ewa Cisowska – Sakrajda Protokolant Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2008 r. sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania 1. oddala skargę; 2. nakazuje wypłacić adwokat A. K. – Ż. z funduszów Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia[...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia[...] roku w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie orzeczenia odpowiedzialności K.W. za zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za 2004 rok Przedsiębiorstwa Ogólnobudowlanego K.W. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S.. Organ ustalił następujący stan faktyczny w sprawie. Postanowieniem z dnia[...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w celu orzeczenia o odpowiedzialności K.W. za zobowiązania podatkowe Przedsiębiorstwa Ogólnobudowlanego K.W. Sp. z o.o. w S. w zakresie podatku od towarów i usług za lata 2002,2003, 2004. W dniu 2 marca 2007 roku podatnik wniósł o zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie do czasu zebrania i złożenia do sądu dokumentów celem uzyskania tytułów egzekucyjnych przeciwko dłużnikom podatnika. Postanowieniem z dnia[...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. odmówił zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatnika za zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za 2003 rok Przedsiębiorstwa Ogólnobudowlanego K.W. Sp. z o.o. w S.. W uzasadnieniu organ I instancji podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w przepisie art. 201 § 1 pkt 1 – 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku Nr 8, poz. 60 ze zm.) obligujących do zawieszenia postępowania w sprawie. Odnosząc się do przesłanki określonej przepisem art. 201 § 1 pkt 5 powołanej ustawy organ podatkowy podkreślił, iż nie znajdzie on zastosowania w sprawie niniejszej bowiem stosownie do przepisu art. 108 § 3 Ordynacji podatkowej w razie wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji, na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przed orzeczeniem o odpowiedzialności osoby trzeciej nie jest wymagane uprzednie wydanie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. W przedmiotowej sprawie tytuł wykonawczy wystawiony został na podstawie deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 , zaś Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w S. umorzył ze względu na bezskuteczność postępowanie egzekucyjne w stosunku do wszystkich zaległości w podatku od towarów i usług za 2003 rok Przedsiębiorstwa Ogólnobudowlanego K.W. Sp. z o.o. w S.. W dniu 3 sierpnia 2007 roku na powyższe postanowienie podatnik wniósł zażalenie, domagając się równocześnie przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów na postawie art. 229 Ordynacji podatkowej oraz uchylenia decyzji na podstawie art. 254 § 1 Ordynacji podatkowej. Podniósł, że zawieszenie postępowania umożliwi mu przygotowanie dokumentacji niezbędnej do uregulowania należności podatkowych. Zaznaczył, że przebywa w Zakładzie Karnym, który to fakt w jego ocenie powoduje jego niezdolność do czynności prawnych. Zakwestionował także rozstrzygnięcie organu I instancji z uwagi na wydanie pozytywne rozstrzygnięcie i zawieszenie postępowania podatkowego w odniesieniu do orzeczenia o odpowiedzialności za zobowiązania w podatku VAT za 2002 rok. Postanowieniem z dnia[...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że brak jest podstaw do zawieszenia postępowania podatkowego, a podnoszony przez podatnika fakt pozbawienia wolności nie stanowi stosownie do przepisów kodeksu cywilnego regulujących zdolność do czynności prawnych przesłanki jej utraty. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż brak jest podstaw do przeprowadzenia dodatkowego postępowania na podstawie art. 229 Ordynacji podatkowej, w sprawie zostały w pełni wyjaśnione jej wszystkie aspekty, a podatnik nie wskazał nowych dowodów. Nie zasługuje także na uwzględnieni żądanie uchylenia decyzji w oparciu o przepis art. 254 Ordynacji podatkowej. Przede wszystkim podkreślił, iż kwestionowane rozstrzygnięcie zapadło w formie postanowienia, zaś przepis art. 254 Ordynacji podatkowej dotyczy uchylania decyzji ostatecznych, a nadto nie został wymieniony w art. 219 powołanej ustawy, a wiec nie może być stosowany odpowiednio do postanowień. Odnośnie zarzutu odmowy zawieszenia postępowania za rok 2004 w kontekście pozytywnego rozpatrzenia wniosku za rok 2002w przypadku, gdy sytuacja podatki w obu wypadkach jest taka sama organ odwoławczy wskazał na dokonaną ustawą z dnia 12 września 2002 roku zmianę w przepisach ordynacji podatkowej. W myśl art. 108 § 2 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym w 2002 roku, a więc właściwym dla oceny odpowiedzialności podatnika za zaległości w podatku VAT za rok 2002, decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie mogła zostać wydana przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej. W tej sytuacji w postępowaniu za rok 2002 wystąpiła przesłanka określona w art. 201 § 1 pkt 5 ordynacji podatkowej, polegająca na niemożliwości orzekana o odpowiedzialności K.W. jako osoby trzeciej do czasu określenia wysokości zaległości w podatku VAT za 2002 roku Przedsiębiorstwa Ogólnobudowlanego K.W. Sp. z o.o . Zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym do 1 stycznia 2003 roku nie jest już wymagane wydanie decyzji wymiarowej jeżeli tytuł wykonawczy został wystawiony na podstawie deklaracji na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stąd brak było przeszkód do prowadzenia postępowania w sprawie. Na wymienione wyżej postanowienie K.W. w dniu 21 listopada 2007 roku wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi domagając się jego unieważnienie oraz stwierdzenia istnienia przesłanek wynikających z art. 201 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej i zawieszenia postępowania podatkowego. Podniósł, że dokumentacja podatkowa jest niekompletna. W jego sytuacji zachodzą okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 201 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Zarzucił nieważność czynności podejmowanych w sprawie orzeczenia o jego odpowiedzialności i zarzucił organom podatkowym stronniczość podejściu do jego osoby. Wskazał, że został pozbawiony zdolności do wykonywania czynności prawnych powołując się na przepisy Kodeksu karnego, Kodeksu postępowania karnego oraz Kodeksu karnego wykonawczego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację prezentowana w toku dotychczasowego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.1270ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonych aktów administracyjnych, tj. ich zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przedmiotem rozważań sądu w sprawie niniejszej była ocena legalności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia[...], utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia[...] odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za 2004 rok Przedsiębiorstwa Ogólnobudowlanego K.W. Spółka z o.o. Przechodząc do oceny przedmiotowej skargi wskazać należy, iż podstawy zawieszenia postępowania podatkowego wyczerpująco wymienione zostały w przepisach art. 201 § 1 pkt 1 – 6 oraz art. 204 § 1 i art. 204 a Ordynacji podatkowej. Na gruncie procedury podatkowej brak jest jakichkolwiek innych przesłanek, których wystąpienie uzasadniałoby orzeczenie o zawieszeniu postępowania. Na uwagę zasługuje fakt, że ustawodawca nie przyznaje organowi dowolności w regulowaniu tokiem procesu w tym zakresie. W szczególności nie dozwala na kreowanie nowych, leżących poza przedstawioną wyżej regulacją, podstaw zawieszenia postępowania. A zatem kontrola legalności zaskarżonego postanowienia przebiegać musi ściśle według przesłanek zawieszenia postępowania, wymienionych w przywołanych przepisach. Analizując podstawy zawieszenia postępowania podatkowego stwierdzić należy, że te, które wymieniono w przepisach art. 204 § 1 i 204 a Ordynacji podatkowej., zupełnie nie przystają do okoliczności rozpoznawanej sprawy, a co za tym idzie – nie mogły lec u podstaw postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania w tej sprawie. Odnośnie przesłanek zawieszenia postępowania wymienionych w art. 201 § 1 pkt 1 – 6 Ordynacji podatkowej wskazać należy, iż mają one charakter bezwzględnie obowiązujących. Oznacza to, że w przypadku stwierdzenia, iż zachodzi którakolwiek z okoliczności wymienionych w sześciu punktach § 1 art. 201 powołanej ustawy, organ podatkowy obowiązany jest postępowanie podatkowe zawiesić. Organowi nie pozostawiono wyboru w tym przedmiocie. Dostrzeżenie przez prowadzącego postępowanie któregokolwiek z faktów stanowiących podstawę do zawieszenia postępowania skutkować musi podjęciem postanowienia o zawieszeniu. Stwierdzić należy, że organy podatkowe w sprawie niniejszej zasadnie oceniły, że nie została spełniona którakolwiek z przesłanek obligatoryjnego zawieszenia postępowania prowadzonego wobec K.W. zmierzającego do orzeczenia jego odpowiedzialności za długi Przedsiębiorstwa Ogólnobudowlanego K.W. Sp. z o.o. W szczególności nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie wskazywany w skardze art. 201 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że organ podatkowy zobligowany jest postanowić o zawieszeniu postępowania w przypadku utraty przez stronę lub jej przedstawiciela ustawowego zdolności do czynności prawnych. Pojęcie zdolności do czynności prawnych jest kategorią prawa cywilnego. Zgodnie z zasadą wyrażoną w przepisie art. 11 kodeksu cywilnego pełnoletnie osoby fizyczne posiadają pełną zdolność do czynności prawnych. Pozbawienie zdolności do czynności prawnych osoby fizycznej następuje w wyniku prawomocnego orzeczenia sądu o ubezwłasnowolnieniu (art. 12 k. c.). Natomiast ograniczenie zdolności do czynności prawnych osoby pełnoletniej jest skutkiem orzeczenia o ubezwłasnowolnieniu częściowym albo ustanowienia dla osoby, wobec której toczy się postępowanie z wniosku o ubezwłasnowolnienie, doradcy tymczasowego (art. 15 k. c., art. 548 i nast. k. p. c.). W aktach sprawy brak jest danych świadczących o tym, by wobec skarżącego wszczęto jakiekolwiek postępowanie w przedmiocie ubezwłasnowolnienia. Nie wskazuje na to również treść skargi. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że podatnik posiada ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Podnieść należy, że fakt przebywania w zakładzie karnym, na który powołuje się podatnik, nie jest okolicznością rzutującą na jego zdolność do czynności prawnych. Ewentualne utrudnienia w osobistym korzystaniu z praw i obowiązków strony postępowania, czy też ograniczenie uczestnictwa w obrocie prawnym nie stanowią przesłanek ograniczenia zdolności do czynności prawnych jednostki, a tym samym nie mogą stanowić przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania podatkowego. Istotą wykonywania kary pozbawienia wolności jest ograniczenie możliwości samodzielnego wykonywania swych praw. Odbywanie kary pozbawienia wolności nie niweczy jednak w sposób generalny prawa występowania w postępowaniu jako strona, czy inicjowania czynności gromadzenia materiału dowodowego, np. poprzez pełnomocnika, którym stosownie do postanowień art. 137 Ordynacji podatkowej może być nie tylko pełnomocnik profesjonalny: radca prawny, adwokat czy doradca podatkowy ale też każda pełnoletnia osoba fizyczna posiadająca pełna zdolność do czynności prawnych. Reasumując, w ocenie Sądu, w sytuacji K.W. nie zachodzi warunek pozbawienia (ograniczenia) zdolności do czynności prawnych. Ponadto skarżący nie znajduje się pod opieką ani władzą rodzicielską, więc nie można mówić również o braku zdolności do czynności prawnych jego przedstawiciela ustawowego. Nie zachodzi zatem w sytuacji podatnika żadna z przesłanek opisanych w art. 201 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Brak jest także jakichkolwiek innych okoliczności uzasadniających zawieszenie postępowania na podstawie art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie wystąpiła w sprawie śmierć strony ani jej przedstawiciela (pkt 1 i 3), rozstrzygnięcie sprawy nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd (pkt 2), ani też nie wystąpiono do organów innego państwa o udzielenie informacji niezbędnych do ustalenia lub określenia wysokości zobowiązania podatkowego (pkt 6), nie wydano także decyzji wymiarowej, o której mowa w pkt 5, ponieważ organ podatkowy opierał się na deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7, co szczegółowo wyjaśniono w uzasadnieniu decyzji Naczelnika Urzędu skarbowego S., jak też organu II instancji. Podnoszona w odwołaniu oraz w skardze konieczność uzupełnienia dokumentacji nie stanowi przesłanki zawieszenia postępowania, wymienionej w którymkolwiek z punktów art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy nie był więc uprawniony do podjęcia postanowienia o zawieszeniu postępowania podatkowego z tej przyczyny, a uczynienie zadość żądaniu strony oznaczałoby w istocie wydanie postanowienia z naruszeniem prawa. Z tych względów stwierdzić należy, że żądanie K.W. o zawieszenie postępowania podatkowego nie było uzasadnione, a organy podatkowe trafnie nie uwzględniły wniosku skarżącego w tym przedmiocie. Nie zasługiwało także na uwzględnienie zawarte w skardze żądanie strony o zastosowanie przez sąd art. 201 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. i zawieszenie postępowania podatkowego na tej podstawie. Niezależnie od oceny podstaw merytorycznych takiego wniosku, jak wskazano na wstępie sąd administracyjny prowadzi postępowanie na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a jego funkcja orzecznicza ogranicza się do badania zgodności z prawem działalności organów administracji. Sąd administracyjny nie stosuje przepisów regulujących procedurę podatkową, a jedynie kontroluje prawidłowość ich stosowania przez organy podatkowe. Nie jest tym samym uprawniony do podejmowania rozstrzygnięć zastrzeżonych do kompetencji organów administracji. Sąd administracyjny nie jest także władny do stosowania przepisów regulujących postępowanie karne, karne wykonawcze wobec powyższego wniosek skarżącego o ocenę jego sytuacji w kontekście powyższych przepisów nie mógł zostać uwzględniony. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. P.Pie.