I SA/Łd 1430/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Cezary Koziński po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi syndyka masy upadłości "A" Zakłady Mięsne Spółka Jawna S. A., I. J. – w upadłości, z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego – ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. postanawia: odrzucić skargę. I SA/Łd 1430/07 UZASADNIENIE W dniu [...] r. syndyk masy upadłości Spółki "A" z siedzibą w Ł. zwrócił się do Izby Skarbowej w Ł. z prośbą o udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wniosek ten został rozpoznany przez właściwy organ podatkowy pierwszej instancji, tj. Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...], postanowieniem z dnia [...] r. nr [...]. Następnie po rozpoznaniu zażalenia złożonego przez syndyka masy upadłości Spółki "A", Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] r. nr [...], powołując się na przepisy art. 14b § 5 pkt 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 4 ust. 2 oraz art. 7 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie stawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 217, poz. 1590), odmówił uchylenia postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] r. Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. złożył Pan S. A. – jeden ze wspólników upadłej Spółki. Do skargi dołączono również pełnomocnictwo udzielone Panu S. A. przez syndyka masy upadłości - pełnomocnictwo to uprawniało pełnomocnika do występowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji w sprawach dotyczących skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. o numerach [...]z dnia [...] r. oraz [...] z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje: Z załączonego do akt sprawy odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego i postanowienia z dnia [...] r., sygn. akt [...], Sądu Rejonowego dla [...] wynika, że Sąd ten ogłosił upadłość "A" Spółka Jawna [....] z siedzibą w Ł. przy ul. P. [...], obejmującą likwidacje majątku dłużnika i wyznaczył syndykiem masy upadłości R. T. Stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie udzielenia przez organy podatkowe pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego był syndyk masy upadłości tej Spółki. Zgodnie z art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535 z póź. zm.), jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu i postępowania te syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Oznacza to, że z dniem ogłoszenia upadłości upadły utracił legitymację do występowania w sprawach dotyczących masy upadłości. Legitymację tę z mocy prawa nabył natomiast syndyk masy upadłości. Skarżący był wspólnikiem upadłej Spółki, wobec czego nie jest on obecnie uprawniony do samoistnej reprezentacji masy upadłości przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Masę upadłości powinien zatem reprezentować syndyk. Syndyk jako organ postępowania upadłościowego działa w imieniu własnym i z mocy własnego prawa, lecz dokonuje czynności na rachunek upadłego. Syndykowi więc przysługuje legitymacja do występowania w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Syndyk jest zatem stroną w znaczeniu formalnym i działa w postępowaniu we własnym imieniu. Natomiast stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje nadal upadły. Oczywiście syndyk może udzielać pełnomocnictw do dokonywania czynności prawnych, jak również może też udzielać pełnomocnictw procesowych w postępowaniach sądowych i administracyjnych (art. 161 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego). Jednakże zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.) pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. Dotyczy to również państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej (§ 2). Z kolei osoba prawna lub zarząd spółki partnerskiej świadczący na podstawie odrębnych przepisów pomoc prawną przedsiębiorcy, osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej, mogą udzielić pełnomocnictwa procesowego - w imieniu podmiotu, któremu świadczą pomoc prawną - adwokatowi lub radcy prawnemu, jeżeli zostały do tego upoważnione przez ten podmiot (§ 3). Zatem art. 35 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wymienia kategorie podmiotów, które mogą wystąpić w sprawie w charakterze pełnomocników stron i daje podstawę do wyróżnienia dwóch kategorii takich pełnomocników: pełnomocników profesjonalnych (zajmujących się zawodowo świadczeniem usług prawniczych) oraz pełnomocników, których łączą ze stroną więzy osobiste bądź procesowe w toczącym się postępowaniu. Wyliczenie zawarte w art. 35 ma charakter wyczerpujący w tym sensie, że osoba nie spełniająca wymagań oznaczonych w tym przepisie nie może działać jako pełnomocnik procesowy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, choćby nawet udzielone jej zostało pełnomocnictwo do działania za mocodawcę na podstawie art. 98 kodeksu cywilnego (zob. M. Romańska w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", LexisNexis, Warszawa 2005). Z powyższych ustaleń wynika, iż Pan S. A., będący wspólnikiem upadłej Spółki jawnej, nie może także występować w postępowaniu przed sądem administracyjnym jako pełnomocnik syndyka masy upadłości tej Spółki. Także sporządzenie i wniesienie przez niego skargi do Sądu nie może być zatwierdzone (konwalidowane) w drodze potwierdzenia tej czynności przez stronę. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 28 lipca 2004 r. o sygn. akt III CZP 32/04 (OSNC 2006/1/2) stwierdził, że "występowanie w sprawie w charakterze pełnomocnika strony osoby, która nie może być pełnomocnikiem, oznacza brak należytego umocowania, co powoduje nieważność postępowania - art. 379 pkt 2 k.p.c. (odpowiednio art. 183 § 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Uchybienie to nie może być usunięte w drodze zatwierdzenia przez stronę czynności dokonanych przez tę osobę. Uprawnienie strony do działania przed sądem przez pełnomocnika nie ma charakteru bezwzględnego w tym sensie, że strona może w każdej sprawie ustanowić swoim pełnomocnikiem każdą osobę. Kto i w jakich sprawach może być pełnomocnikiem procesowym strony, określa ustawa. Przepisy te mają charakter iuris cogentis i strona nie może swoim działaniem uchylić ich mocy obowiązującej. Ustanowienie pełnomocnika z naruszeniem tych przepisów jest ustanowieniem nienależytym. Konsekwentnie rozumując, przyjęcie, że ustanowienie pełnomocnikiem strony osoby, która nie może być pełnomocnikiem, jest należytym umocowaniem pełnomocnika, prowadziłoby do uznania dokonanych przez tę osobę czynności procesowych za skuteczne i do dopuszczenia do udziału w sprawie takiej osoby jako pełnomocnika strony. Oznaczałoby to pozbawienie jakiegokolwiek znaczenia przepisów, które ograniczają krąg osób mogących być pełnomocnikami procesowymi określonych stron lub w określonych sprawach i dawałoby możliwość do występowania w charakterze pełnomocnika każdej strony, w każdej sprawie, każdej osoby. (...) Brak niektórych bezwzględnych przesłanek procesowych powodujących nieważność postępowania może być konwalidowany i jak wynika z art. 70 § 2 i art. 401 pkt 2 k.p.c. (odpowiedni art. 31 § 2 i art. 271 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) dotyczy to także przypadku działania za stronę pełnomocnika nienależycie umocowanego. Sposobem takiej konwalidacji jest zatwierdzenie przez stronę czynności procesowych dokonanych przez osobę działającą jako jej pełnomocnik. Nie ma jednak dostatecznych przesłanek do przyjęcia, że wymienione przepisy stanowić mogą podstawę do zatwierdzenia przez stronę czynności procesowych podjętych przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem. (...) Również z istoty pełnomocnictwa nie wynika dopuszczalność potwierdzenia czynności nienależycie umocowanego pełnomocnika, jeżeli polegało ono na ustanowieniu pełnomocnikiem osoby, która pełnomocnikiem być nie może, chodzi bowiem w tym wypadku nie o nienależyte umocowanie pełnomocnika polegające na braku pełnomocnictwa, ale na umocowaniu pełnomocnikiem osoby, która z woli ustawy nie może być pełnomocnikiem. Zatwierdzenie takie nie usuwałoby braku istnienia pełnomocnictwa, bo takie strona udzieliła, ale w istocie powodowałoby usankcjonowanie czynności procesowych podjętych przez osobę, której ustawa nie zezwala ich podejmować.(...) Uznanie dopuszczalności konwalidacji nieskutecznego oświadczenia strony o ustanowieniu pełnomocnika przez zatwierdzenie czynności podjętych przez osobę ustanowioną pełnomocnikiem oznaczałoby przyzwolenie - wbrew zakazowi ustawy - na podejmowanie czynności procesowych przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem". W związku z powyższym pełnomocnictwo udzielone przez syndyka masy upadłości Spółki jawnej "A" Panu S. A. jest procesowo bezskuteczne i skarga złożona przez takiego pełnomocnika podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. D. T.