I SA/Łd 146/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Protokolant: Starszy asystent sędziego Paweł Pijewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2015 r. sprawy ze skargi P. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P.T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości zaskarżonej decyzji organu podatkowego pierwszej instancji w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości na 2014 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zaskarżoną decyzją z [...]r. nr [...] uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] r. znak: [...], w sprawie ustalenia M. H. S., K. Z. N., M. K. N., P. J. N., B. K. T.-N. i I.N. N. podatku od nieruchomości za 2014 r. w kwocie 1.144 zł, od nieruchomości położonej w P. przy ul. A 6/B 10. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że Prezydent Miasta przyjął w swojej decyzji za podstawę opodatkowania wspomnianym podatkiem budynki mieszkalne o pow. użytkowej 246,50 m2, budynki gospodarcze o pow. 44,00 m2 oraz grunty pozostałe o pow. 1.444,00 m2. W uzasadnieniu decyzji Prezydent Miasta podał, że naliczenia podatku dokonano na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w posiadaniu organu podatkowego. Powyższą decyzję zakwestionował P. N. wskazując (w piśmie uzupełniającym) na: brak oświadczeń wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, niezgodność oświadczenia złożonego przez M. S. ze stanem faktycznym oraz na niedoręczenie decyzji z ostatnich pięciu lat. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] r., działając na podstawie przepisu art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: O.p.), uchyliło decyzję organu pierwszej instancji uznając, że kwestionowana decyzja nie zawierała żadnego uzasadnienia faktycznego i prawnego, mimo że obowiązek zamieszczenia takiego uzasadnienia wynikał wprost z treści art. 210 § 4 O.p. Organ odwoławczy zwrócił dalej uwagę na niekompletność akt postępowania, które zawierały wprawdzie wypis z rejestru gruntów z 17 września 2014 r., nie zawierały jednak zawiadomienia o zmianie danych oraz innych dokumentów dotyczących przedmiotowej nieruchomości i współwłaścicieli (np. wcześniej sporządzonych wypisów z rejestru gruntów i budynków). W piśmie z 18 września 2014 r. organ pierwszej instancji podał jedynie, że "nastąpiła zmiana w grupie współwłaścicieli oraz dane o przedmiotach opodatkowania różniły się od dotychczasowo zgłaszanych". Z akt sprawy nie wynikało jednak, od kiedy nastąpiła zmiana, czego dotyczyła i co stanowiło podstawę dokonania zmiany (czy stan faktyczny związany z przedmiotową nieruchomością był w całym 2014 r. taki, jak wynika z załączonego wypisu). Ponadto w ww. piśmie organ wskazał, że 31 stycznia 2014 r. została złożona informacja w sprawie podatku od nieruchomości na rok 2014 z nieruchomości położonej w P. przy ul. A 6 wypełniona na nazwisko: I. N. N., która na podstawie umowy darowizny udziału 1/480 części stała się współwłaścicielką przedmiotowej nieruchomości. W aktach sprawy brak jest jednak informacji potwierdzających ten fakt. Organ odwoławczy podkreślił, że jeżeli organ powołuje się na określone fakty, to fakty te powinny znajdować potwierdzenie w aktach rozpatrywanej sprawy, tak aby można dokonać weryfikacji wskazanych okoliczności (np. daty zdarzenia). Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, dodatkowego wyjaśnienia wymagała kwestia współwłasności przedmiotowej nieruchomości. Z wypisu z rejestru gruntów z 17 września 2014 r. wynikało, że współwłaścicielem nieruchomości był między innymi K. N. zam. przy ul. C 4. Natomiast decyzja organu pierwszej instancji nie została skierowana do tej osoby, ale do K. Z. N. zam. przy ul. A 6 m. 1. Z akt sprawy nie wynikało, czy K. N. oraz K. Z. N. to ta sama osoba. Tymczasem art. 3 ust. 4 u.p.o.l. nakładał na organ podatkowy obowiązek wydania i doręczenia decyzji podatkowej wszystkim współwłaścicielom (współposiadaczom) nieruchomości. W rezultacie, jak wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w ponownym postępowaniu organ pierwszej instancji powinien dokonać prawidłowych ustaleń w zakresie współwłaścicieli nieruchomości i wydać decyzję zawierającą uzasadnienie wypełniające wymogi zawarte w art. 210 § 4 O.p. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przez P. N., który podniósł, że akta sprawy przesłane przez organ pierwszej instancji były niekompletne, przy czym brak dokumentów mógł mieć wpływ na rozstrzygnięcie organu drugiej instancji. Analogiczny zarzut znalazł się w złożonym w toku postępowania sądowego piśmie uczestnika postępowania K. N. z 31 sierpnia 2015 r. Uczestnik postępowania podkreślił, że nie otrzymał nigdy decyzji ustalających podatek od spornej nieruchomości za lata poprzedzające rozpatrywany okres. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: W punkcie wyjścia należy wskazać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie mogło samodzielnie rozstrzygnąć sprawy w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji przeprowadził jedynie szczątkowe postępowanie wyjaśniające, a w wydanej decyzji w istocie nie zamieścił uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Obowiązek uchylenia w takiej sytuacji decyzji organu pierwszej instancji wynika wprost art. 233 § 2 O.p. Zgodnie z tym przepisem "Organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy." Organ odwoławczy może zatem ponownie rozpoznać sprawę tylko wtedy, gdy organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie rozpoznawcze (postępowanie wyjaśniające), co będzie miało miejsce w sytuacji gdy organ pierwszej instancji zgromadzi w aktach sprawy istotne dla rozstrzygnięcia dowody, a następnie podda je rzetelnej ocenie w trybie art. 187 § 1, art. 191, art. 192 O.p. (wyrok NSA z 1 października 2013 r., II FSK 2750/11, dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ – dalej: CBOSA). Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie organu podatkowego pierwszej instancji przede wszystkim z uwagi na zdawkowe, jednozdaniowe uzasadnienie, na podstawie którego nie jest możliwe zajęcie merytorycznego stanowiska w sprawie. Organ odwoławczy zwrócił ponadto uwagę na istotne braki w zakresie materiału dowodowego zebranego przez organ pierwszej instancji. Powyższe stanowisko zasługuje na pełną aprobatę. Przede wszystkim podzielić należy stanowisko SKO co do tego, że organ podatkowy orzekając w przedmiocie podatku od nieruchomości powinien ponad wszelką wątpliwość ustalić kto jest podatnikiem tego podatku oraz co jest jego przedmiotem. Zebrany przez Prezydenta Miasta materiał dowodowy nie pozwalał na ustalenie tych, podstawowych kwestii. Braki w zakresie materiału dowodowego dotyczyły w pierwszej kolejności kwestii zmiany w rejestrze gruntów, to jest podstawowym źródle informacji dla organu podatkowego dokonującego wymiaru podatku od nieruchomości. Z informacji zamieszczonych w aktach administracyjnych istotnie wynika, że zmiana taka miała miejsce oraz, że dotyczyła zarówno współwłaścicieli nieruchomości, jak i przedmiotu opodatkowania. Słusznie zauważył organ odwoławczy, że nie wiadomo od kiedy nastąpiła owa zmiana, czego dotyczyła i co stanowiło podstawę jej dokonania. Nie wiadomo wobec tego czy stan faktyczny związany z przedmiotową nieruchomością był identyczny w całym 2014 r. Organ odwoławczy słusznie podkreślił, że jeżeli organ powołuje się na określone fakty, to fakty te powinny znajdować potwierdzenie w aktach rozpatrywanej sprawy, tak aby można dokonać weryfikacji wskazanych okoliczności (np. daty zdarzenia). W tym zatem zakresie materiał dowodowy sprawy wymagał uzupełnienia. W tym kontekście organ drugiej instancji trafnie wskazał na konieczność szczegółowego wyjaśnienia dwóch kwestii, to jest: nabycia w drodze darowizny udziału w nieruchomości przez I. N.N., a także ustalenia czy jednym ze współwłaścicieli nieruchomości jest (pominięty w decyzji) K. N. zamieszkały (zgodnie z treścią wypisu z rejestru gruntów) w P. przy ul. C 4. W swojej decyzji SKO słusznie również zwróciło uwagę na obowiązek wyraźnego wskazania solidarnego charakteru odpowiedzialności współwłaścicieli nieruchomości. Organ odwoławczy słusznie wreszcie zwrócił uwagę na konieczność ścisłego uwzględnienia wytycznych zawartych w art. 210 § 4 O.p. przy sporządzaniu uzasadnienia rozstrzygnięcia organu podatkowego. Uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji jest jej ważnym elementem, bowiem nie tylko strony postępowania, ale i organ odwoławczy, powinny znać przesłanki i podstawy podjętej decyzji, tak aby po jej lekturze wiedzieć dlaczego mają uiścić podatek w takiej, a nie innej wysokości. Uzasadnienie nie może też być zastąpione dodatkowymi pisemnymi wyjaśnieniami organu podatkowego. Kwestionowana decyzja naruszała powyższe zasady, skoro w istocie nie zawierała uzasadnienia rozstrzygnięcia, a odwoływała się jedynie do treści (niekompletnych zresztą) akt postępowania. Reasumując, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., w sposób właściwy zastosowało regulację zawartą w art. 233 § 2 O.p. i zasadnie uchyliło decyzję Prezydenta Miasta P. oraz przekazało sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. Wszystkie wymienione w uzasadnieniu decyzji Kolegium błędy organu pierwszej instancji będą usunięte w ponownym postępowaniu. Zanim zatem Prezydent Miasta wyda decyzję będzie zobowiązany uzupełnić akta sprawy tak, by możliwe było precyzyjne ustalenie kto zalicza się do kręgu współwłaścicieli nieruchomości podlegającej opodatkowaniu. Wyniki dokonanych ustaleń, podstawa prawna rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie będą musiały znaleźć swoje miejsce w decyzji organu pierwszej instancji, tak by wypełnione zostały standardy przewidziane w art. 122 i art. 210 § 4 O.p. Wydana decyzja powinna być doręczona wszystkim podatnikom. W tym stanie sprawy skargę jako bezzasadną należało oddalić, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). ak