I SA/Łd 1461/12

Dnia 18 grudnia 2013 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. L. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...]. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 roku p o s t a n a w i a: 1. przyznać skarżącej K. L. prawo pomocy poprzez zwolnienie od połowy wpisu sądowego od skargi kasacyjnej; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu 25 października 2012 roku K . L. wstąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku określającą skarżącej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 roku. Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2013 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 500 zł, w pozostałym zakresie oddalił jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu argumentował, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania, dlatego zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 500 zł. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości uznać należało za przedwczesny i z tego powodu nieuzasadniony. Przeprowadzone postępowanie wskazało, że sytuacja materialna skarżącej ulega zmianom, jej mąż z początkiem br stracił co prawda pracę, ale z tego tytułu uzyskał odprawy w wysokości ok. 30.000 zł brutto, ponadto jest osobą posiadającą wysokie kwalifikacje zawodowe oraz prowadzącą indywidualną działalność gospodarczą, a więc potencjalnie zdolną do uzyskiwania dochodów na dotychczasowym poziomie, także dochody z udziałów skarżącej w spółce jawnej kształtują się na zmiennym poziomie i mogą stanowić źródło dochodów wnioskodawczyni pozwalające na partycypację w ewentualnych dalszych kosztach postępowania, których wysokość będzie już niższa. Wyrokiem z 7 maja 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę K. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku określającą skarżącej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 roku. Podatniczka wystąpiła ze skargą kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia, a w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, a także dodatkowych informacji i dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego do sprawy sygn. akt I SA/Łd 1547/12 wynika, że źródłem utrzymania czteroosobowego gospodarstwa domowego wnioskodawczyni są dochody z umowy o pracę skarżącej w wysokości 3.550 zł brutto miesięcznie + premia od obrotów, jej dochód z udziału w spółce jawnej, który za 2012 rok wyniósł ok. 5.000 zł oraz wynagrodzenie za pracę jej męża w wysokości 4.800 zł brutto. Miesięczna rata kredytu hipotecznego na zakup mieszkania o powierzchni ok. 54 m2 , w którym zamieszkuje wraz z rodziną obniżyła się z 1.100 zł do 960 zł, zaś rata obciążającego wnioskodawczynię kredytu hipotecznego na zakup domu o powierzchni 120 m2, położonego w P. wzrosła z ok. 2.350 zł do 2.450 zł. Miesięczne koszty utrzymania skarżącej pozostają na poziomie ok. 870 zł (czynsz, energia elektryczna, Internet, telefon, telewizja) do tego dochodzi opłata za przedszkole w wysokości o. 170 zł miesięcznie oraz obciążenia z tytułu kredytów gotówkowych w łącznej kwocie ok. 550 zł miesięcznie, a także spłacana na rzecz urzędu skarbowego rata zaległego podatku VAT w wysokości 3.500 zł miesięcznie. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek skarżącej jest częściowo zasadny. Aktualnie rozpoznawany wniosek jest ponownym wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec powyższego jego rozpoznanie powinno nastąpić w kontekście art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm ) – dalej "p.p.s.a.", dającego prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych powołanej ustawy. Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W tym miejscu wskazać należy, że jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o jego przyznanie, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętych wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 p.p.s.a.). Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2008 roku sygn. akt II OZ 654/08). Przedstawiona w obecnym wniosku o prawo pomocy sytuacja materialna skarżącej uległa poprawie w stosunku od okoliczności będących przedmiotem rozstrzygnięcia w prawomocnym postanowieniu z 8 stycznia 2013 roku, bowiem mąż wnioskodawczyni znalazł dobrze płatną pracę, wzrosły także dochody samej skarżącej z tytułu jej zatrudnienia, jednak uwzględniając okoliczność spłaty przez wnioskodawczynię rat zaległego podatku VAT w wysokości po 3.500 zł miesięcznie, oraz fakt, że przed tutejszym sądem zawisły jeszcze dwie spraw ze skarg kasacyjnych wnioskodawczyni, a łączna wysokość obciążających ją wpisów wynosi 3.000 zł, stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia połowy wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości uznać należało za nieuzasadniony. Partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Przeprowadzone postępowanie wskazuje, że sytuacja materialna skarżącej ulega poprawie, a przyznania prawa pomocy nie może uzasadniać chęć zaspokojenia w pierwszej kolejności innych zobowiązań w szczególności prywatnoprawnych, preferencyjnie traktowanych przez skarżącą. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 165 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 170 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. AK.