I SA/Łd 15/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Tomasz Naraziński po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku G. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012 p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. G. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 rok, w wysokości 404.980 zł. W skardze skarżący zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Z uwagi na fakt, iż powyższy wniosek nie został złożony na urzędowym formularzu (PPF), zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 10 stycznia 2017 r. skarżący został zobowiązany do uzupełniania wniosku poprzez nadesłanie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach na urzędowym formularzu, a zatem jego wypełnienie i podpisanie, oraz zwrócenia do sądu, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Ponieważ skarżący nie wykonał powyższego wezwania zarządzeniem z dnia 10 lutego 2017 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek bez rozpoznania. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 21 marca 2017 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 4.050 zł. W dniu 18 kwietnia 2017 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe zarządzenie oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych na urzędowym formularzu. Postanowieniem z dnia 16 maja 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na zarządzenie w sprawie uiszczenia wpisu od skargi (sygn. akt II FZ 239/17). Uzasadniając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych skarżący podniósł, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, spowodowanej brakiem możliwości wykonywania działalności gospodarczej w związku z wydaną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. oraz przegranego postępowania sądowego przeciwko kontrahentowi. Oświadczył, że z powodu trwającej prawie trzy lata sprawy sądowej oraz działalności komorniczej jego sytuacja materialna jest katastrofalna. Firma, którą skarżący prowadził w roku 2012, 2013, 2014, 2015, 2016 osiągnęła straty. W obecnej sytuacji nadal generuje straty i nie zatrudnia już żadnych pracowników. Działalność komornicza uniemożliwia podpisywanie jakichkolwiek kontraktów i zleceń ponieważ wszystkie firmy, z którymi skarżący współpracował otrzymały za pośrednictwem komornika zajęcie wszystkich wierzytelności obecnych jak i przyszłych oraz pozostawionych wcześniej kaucji gwarancyjnych. Środki transportu, które skarżący posiadał, a które wykorzystywał do działalności gospodarczej, zostały zajęte przez komornika i zlicytowane. Skarżący oświadczył, że ze względu na rozesłanie przez komornika zawiadomień o zajęciu wszelkich płatności nie jest w stanie zdobyć żadnych kontraktów budowlanych. Firma zatrudniająca do 20 osób, w chwili obecnej nie zatrudnia już nikogo w oparciu o umowę o pracę, ponieważ nie jest w stanie zapewnić płynności pensji ani ciągłości pracy. Zaległości wobec Skarbu Państwa (ZUS i urząd skarbowy) sięgają kwoty ponad 500.000,00 zł. W związku z zajęciem wszystkich kont bankowych (prywatnych jak i firmowych), nastąpiło wypowiedzenie umów kredytowych oraz kart kredytowych. W obecnej chwili toczą się w stosunku do skarżącego postępowania komornicze zlecone przez banki, ponieważ skarżący nie był w stanie, w narzuconym przez banki terminie, dokonać spłaty kredytów. Skarżący oświadczył, że ciążą na nim zobowiązania wobec: ING Banku Śląskiego w wysokości około 160 000,00 zł, PKO BP w wysokości ponad 450.000,00 zł, BPH w wysokości około 90.000,00 zł, Meritum Bank w wysokości około 160.000,00 zł. Podkreślił, że powyższe kwoty nie obejmują odsetek i należności komorniczych. Według oświadczenia skarżącego jest on zadłużony wobec dostawców materiałów wykorzystywanych do wykonywania działalności, co może prowadzić do następnych spraw sądowych oraz komorniczych i doprowadzenia do upadłości jego przedsiębiorstwa. Skarżący oświadczył, że ma problem ze zdobyciem środków finansowych na codzienne potrzeby np. na zapłatę za czynsz i media, ponieważ działalność komornicza pozbawiła skarżącego możliwości osiągania jakichkolwiek dochodów. Skarżący wymienił w uzasadnieniu wniosku kilkanaście załączników, m.in. zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego i o zajęciu wierzytelności oraz zeznania podatkowe za lata 2014 – 2016, których jednak nie załączył do wniosku. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Żona skarżącego nie osiąga żadnych dochodów. Małżonkowie utrzymują się z wynagrodzenia za pracę skarżącego w wysokości 2.000 zł (brutto). Małżonkowie nie posiadają żadnego majątku ani oszczędności. Mając na uwadze, że oświadczenie zawarte we wniosku okazało się niewystarczające, referendarz sądowy wezwał skarżącego do nadesłania załączników, które skarżący wymienił we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożenia oświadczenia, czy żona skarżącego uzyskuje dochody, a jeśli tak to w jakiej wysokości, nadesłania wyciągu z rachunków bankowych skarżącego za ostatnie trzy miesiące, nadesłania zeznania o wysokości osiągniętego dochodu skarżącego w roku podatkowym 2016, złożenia oświadczenia w zakresie tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego w Z. przy ul. A 61 m.10, który skarżący wskazał w skardze jako miejsce zamieszkania. Wezwanie do uzupełnienia wniosku zostało skarżącemu doręczone 20 lipca 2017 r. Skarżący nie uzupełnił wniosku. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) powoływanej dalej w skrócie jako "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 P.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i dlatego uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W ocenie referendarza sądowego informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożony w niniejszej sprawie okazały się niewystarczające. Dlatego referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uzupełnienia wniosku o wskazane wyżej dokumenty. Skarżący nie uzupełnił wniosku w żadnym zakresie. W tej sytuacji nie ma możliwości zweryfikowania twierdzeń skarżącego, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i żony, ponieść ciężaru kosztów postępowania, w tym w szczególności wpisu od skargi. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że utrzymuje się wraz z żoną z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.000 zł (brutto), co w porównaniu z kwotą wpisu od skargi (4.050 zł) czyniłoby wniosek o przyznanie prawa pomocy uzasadnionym. Z treści wniosku nie wynika jednak, od jak dawna skarżący otrzymuje wynagrodzenie we wskazanej wysokości oraz czy i kiedy zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej. Z tych względów istotne dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego byłoby zeznanie podatkowe za (co najmniej) za ostatni rok podatkowy, którego skarżący nie złożył. Z protokołu z kontroli podatkowej (karty 213 – 221) wynika, że w roku 2012 skarżący prowadził działalność gospodarczą w Ł. pod nazwą A FIRMA WIELOBRANŻOWA. W księdze przychodów i rozchodów skarżący zadeklarował sprzedaż usług w wysokości 1.458.668 zł, poniósł koszty z tytułu nabycia towarów i usług w wysokości 313.454,19 zł, z tytułu wynagrodzeń w wysokości 304.826,63 zł oraz z tytułu pozostałych wydatków w wysokości 865.343,84 zł. Co istotne, z tego samego protokołu z kontroli wynika, że w roku 2012 tylko od jednego z kontrahentów (B SA) na rachunki bankowe skarżącego wpłynęła z tytułu zaliczek, kwota 1.240.000 zł. Z akt podatkowych wynika, że badanym okresie również żona skarżącego prowadziła działalność gospodarczą pod nazwą C w Ł. O ile zatem bieżące wynagrodzenie skarżącego w porównaniu z wysokością wpisu od skargi (i ewentualnymi dalszymi kosztami postępowania) wskazywałyby, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, to kwoty którymi skarżący dysponował prowadząc działalność gospodarczą, świadczą, że koszty te mógłby ponieść bez najmniejszego uszczerbku dla własnego utrzymania. Podniesiony we wniosku argument, iż prowadząc działalność w kolejnych latach od 2012 r. do 2016 r. skarżący osiągnął stratę, nie ma decydującego znaczenia dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strata powstaje bowiem wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Jest ona wynikiem bilansowym spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 27 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GZ 319/17 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Reasumując, referendarz stwierdził, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, że aktualna sytuacja majątkowa nie pozwala mu na poniesienie kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. ak