I SA/Łd 1503/11
WyrokWSA w Łodzi2012-04-03
Skład orzekający: Bogusław Klimowicz, Paweł Kowalski, Bartosz Wojciechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług, pomimo trudnej sytuacji finansowej i życiowej podatniczki, jest uzasadniona, gdy zaległości te wynikają z zaniżenia podstawy opodatkowania w związku z nieujawnieniem całości sprzedaży w ramach prowadzonej działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa umorzenia zaległości podatkowych jest uzasadniona, nawet w obliczu trudnej sytuacji finansowej i życiowej podatniczki, jeśli zaległości te wynikają z zaniżenia podstawy opodatkowania spowodowanego nieujawnieniem całości sprzedaży w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Umorzenie w takiej sytuacji byłoby premiowaniem podatników nieuczciwych i sprzeczne z interesem publicznym.Stan faktyczny
Podatniczka A. M. wniosła o umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług za 2000 r. Organy podatkowe odmówiły umorzenia, wskazując, że zaległości te wynikają z zaniżenia podstawy opodatkowania ujawnionego w toku kontroli, a nie z przyczyn losowych. Podatniczka argumentowała, że jej trudna sytuacja życiowa i zdrowotna uzasadnia umorzenie. Po wielokrotnych postępowaniach i uchyleniu przez NSA wyroku WSA, ostatecznie WSA oddalił skargę, podzielając stanowisko organów podatkowych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Kowalski Sędzia WSA Bartosz Wojciechowski Protokolant: Szymon Chrostek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za maj, lipiec, sierpień, listopad i grudzień 2000 r. oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-B. odmówił A. M. umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za maj, lipiec, sierpień, listopad i grudzień 2000 r. w kwocie 23,850 zł oraz odsetek za zwłokę.
Uzasadniając decyzję Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że w dniu 31 maja 2006 r. do Urzędu wpłynął wniosek podatniczki z prośbą o umorzenie ciążących na jej koncie zaległości, w tym podatku od towarów i usług.
Rozpatrując powyższy wniosek organ I instancji ustalił, że w latach 1997-2000 strona prowadziła działalność gospodarczą, która została zlikwidowana w 2000 r. Na koncie firmy pozostały niespłacone zobowiązania podatkowe za rok 2000, zarówno w podatku dochodowym od osób fizycznych, jak i w VAT. W tym samym roku rozpoczęły się problemy zdrowotne podatniczki, ponadto w 2001 r. uległa ona wypadkowi. Niezbędna rehabilitacja trwała 2 lata. W tym czasie podatniczka utraciła pracę i nie miała możliwości poszukiwania innej, co skutkowało problemami finansowymi. Do 2005 r. była zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku.
W dniu wydania decyzji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego strona posiadała na utrzymaniu jedno dziecko, na które uzyskiwała zaliczkę alimentacyjną w kwocie 300 zł. Była ponadto zatrudniona na umowę o pracę z wynagrodzeniem 648,59 zł netto, jednakże od 20 marca 2006 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim i otrzymywała zasiłek chorobowy w wysokości 624,00 zł. Budżet rodziny wspomagał dodatkowo zasiłek rodzinny w kwocie 46 zł wypłacany przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Stałe obciążania finansowe rodziny wynosiły 570,00 zł, natomiast pozostałe środki w wysokości ok. 400 zł były wydatkowane na potrzeby bieżące.
Organ podatkowy przyznał, że sytuacja finansowa podatniczki jest trudna, szczególnie w świetle obowiązku uiszczenia zaległości podatkowych. Uznał jednakże, iż sam fakt wystąpienia tego typu zaległości nie może stanowić wystarczającej podstawy do uznania wniosku strony. Dodatkowo Naczelnik Urzędu Skarbowego podkreślił, że A. M. nie poczyniła żadnych dobrowolnych kroków zmierzających do wywiązania się z ciążących na niej obowiązków. Załączone do wniosku kserokopie potwierdzeń zapłaty kwot po 200 zł każda dokonano w drodze prowadzonego postępowania egzekucyjnego w związku z zajęciem wynagrodzenia zobowiązanej.
W odwołaniu od powyższej decyzji A.M. wniosła o jej uchylenie, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadniając odwołanie strona przyznała, że decyzja organów podatkowych w przedmiocie ulgi w spłacie podatku ma charakter uznaniowy. Stwierdziła jednak, że pomimo uznaniowego charakteru decyzji nie mogą one być dowolne. Szczególnie negatywne rozstrzygnięcie, dotyczące umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę, powinno być szczególnie przekonujące i jasno uzasadnione. Wywiodła także, iż sytuacja finansowa i majątkowa dłużnika może stanowić samoistną przesłankę umorzenia zaległości, a zatem szczegółowego rozważenia wymaga kwestia, czy egzekucja należności nie doprowadzi do niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny oraz konieczności korzystania z pomocy społecznej. Ponadto strona nie zgodziła się z argumentacją organu administracji, że udzielenie ulgi byłoby wyrazem niesprawiedliwości wobec wszystkich podatników, którzy pomimo trudności wywiązują się ze swoich zobowiązań. Stwierdziła, że każda sprawa powinna być, bowiem rozpatrywana indywidualnie, a nie w kontekście całego społeczeństwa.
Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wykazał, iż art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej "O.p.") daje organom podatkowym możliwość udzielenia ulgi stanowiącej wyłom od konstytucyjnej zasady równości wszystkich obywateli wobec prawa i zasady powszechności obowiązku podatkowego. Przyznanie tej ulgi pozbawia, bowiem bezpowrotnie budżet należnych mu środków, a zatem udzielenie jej może być uzasadnione jedynie okolicznościami o charakterze obiektywnym, wyjątkowym i trwałym. Przy czym rozważając możliwość przyznania ulgi należy brać pod uwagę kryterium celowości.
Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił przy tym, że we wskazanym artykule zawarta została zasada tzw. uznania administracyjnego. Oznacza ona, że organ podatkowy może przychylić się do wniosku płatnika, ale nie jest do tego zobligowany nawet, jeżeli istnieją okoliczności uzasadniające jej udzielenie. Organ wskazał, że w piśmiennictwie wielokrotnie podkreślano, iż umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek możliwe jest jedynie w sytuacjach wyjątkowych, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu i które były niezależne od sposobu jego postępowania.
Odnosząc się do sytuacji podatniczki Dyrektor stwierdził, iż z prowadzeniem działalności gospodarczej związanych jest wiele obowiązków natury prawnej i finansowej, przy czym jednym z podstawowych obowiązków jest powinność terminowego płacenia podatków. Podatnik powinien, bowiem prowadzić bieg swoich spraw w taki sposób, aby wywiązać się z tego obowiązku, natomiast związane z prowadzeniem działalności ryzyko gospodarcze obciąża wyłącznie osobę prowadzącą tę działalność gospodarczą.
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej wydanie decyzji przez organ I instancji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem podatkowym przy zachowaniu zasady pisemności i zapewnienia w nim czynnego udziału strony. Wskazał przy tym, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego nie kwestionował trudnej sytuacji materialnej i osobistej strony, mieszczącej się w zakresie ważnego interesu podatnika, korzystając jednakże z uznania administracyjnego odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi.
Zdaniem organu odwoławczego zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu, że uznanie organu I instancji ze swobodnego przekształciło się w uznanie dowolne. Naczelnik w ramach uzasadnienia decyzji przedstawił w sposób prawidłowy argumenty przemawiające za odmową umorzenia zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę. Odnosząc się natomiast do twierdzenia podatniczki, iż do chwili powstania zaległości regulowała swoje zobowiązania należycie i terminowo organ odwoławczy zauważył, że każdy jest zobowiązany do ponoszenia ciężarów publicznych, w tym podatków.
Za niezasadny uznał również zawarty w odwołaniu zarzut dotyczący rozpatrzenia wniosku o ulgę w kontekście części istniejącej zaległości, a nie całego zadłużenia, obejmującego zarówno podatek dochodowy od osób fizycznych i podatek od towarów i usług. Wskazał, iż Naczelnik rozpatrzył wniosek strony w całości i wydał zarówno decyzję w zakresie podatku dochodowego, jak i podatku od towarów i usług, mając na uwadze zaległości w obu tych podatkach.
Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że bezrobocie, które dotknęło stronę, czy też pogorszenie stanu jej zdrowia, nie jest zjawiskiem rzadkim i jako takie nie może samo w sobie stanowić uzasadnienia dla umorzenia zaległości podatkowych. Podkreślił, że wielu obywateli utrzymuje się z zasiłków dla bezrobotnych, emerytur, rent, prac wykonywanych dorywczo, prowadzenia działalności gospodarczej w niewielkim rozmiarze i pomimo borykania się z różnymi trudnościami wywiązują się ze swoich zobowiązań podatkowych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podatniczka zarzuciła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. naruszenie art. 67a O.p. i wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. Uzasadniając skargę zaprezentowała argumentację tożsamą z zawartą w odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. Dodatkowo stwierdziła, iż w niniejszej sprawie interes podatnika nie stoi w sprzeczności z interesem społecznym, bowiem zaległość będąca przedmiotem postępowania jest nieściągalna, co wykazało postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji. W związku, z czym traktowanie jej w dalszym ciągu, jako dochodu budżetowego jest sprzeczne z zasadami planowania finansów publicznych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo organ ustalił, iż z materiału dowodowego wynika, że strona skarżąca wnioskowała uprzednio w dniu 20 marca 2002 r. o umorzenie zaległości. W toku tego postępowania ustalono, iż przyczyna jej powstania chociażby nie zadecydowała o nieprzyznaniu ulgi, to ma charakter zawiniony. Ustalono, że w 2000 r. skarżąca osiągnęła wysokie dochody, ale nie przedstawiła żadnych dowodów na to, co się z nimi stało. Nie wykazała ponadto, iż opisywana przez nią trudna sytuacja finansowa ma cechy trwałości, a zatem strona powinna szukać sposobu poprawy swojej sytuacji finansowej we własnym działaniu. Borykanie się, bowiem z różnymi problemami, jakie stwarza rynek, jest jednym z elementów szeroko rozumianego ryzyka gospodarczego i niezasadnym jest przenoszenie go na budżet państwa. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, bowiem, że z prowadzeniem działalności gospodarczej związanych jest wiele obowiązków natury prawnej i finansowej. Podatnik powinien prowadzić bieg swoich spraw w taki sposób, aby wywiązywać się z tego obowiązku. Ponadto organ zauważył, że należności budżetowe podlegają szczególnej ochronie i winny być regulowane w pierwszej kolejności.
Wyrokiem z dnia 21 listopada 2007 r. (I SA/Łd 433/07) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę.
Od powyższego orzeczenia skargę kasacyjną wniosła A. M.
W dniu 10 września 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę WSA w Łodzi do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu Sąd odwoławczy stwierdził, że wprawdzie Sąd I instancji w prawidłowy sposób poddał kontroli przebieg postępowania administracyjnego, w tym proces gromadzenia dowodów i ich znaczenia dla sprawy, lecz nie poddał ocenie efektu działań organów podatkowych i – w konsekwencji – naruszył art. 141 § 4 oraz art. 67a § 1 pkt 3 O.p. NSA podkreślił przy tym, że warunkiem umorzenia zaległości podatkowych, czyli tego działania organów podatkowych, które kontrolować powinien Sąd I instancji, jest wystąpienie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Występowanie tych przesłanek należy badać przy uwzględnieniu skutków każdej z nich, dla - odpowiednio - podatnika i państwa, a wyraz przeprowadzonego badania powinien być uwidoczniony w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Tymczasem Sąd I instancji nie rozważył kryteriów umorzenia w stosunku do okoliczności badanej sprawy, biorąc pod uwagę moment podejmowania decyzji w sprawie umorzenia.
W ocenie Sądu II instancji WSA nie zbadał i nie ocenił, jaki wpływ na wystąpienie przesłanek z art. 67 a § 1 pkt 3 O.p. ma w sprawie wypadek samochodowy skarżącej, pożar w lokalu jej hurtowni, pobyt w szpitalu oraz jakie skutki wywoła odmowa umorzenia zaległości. Chodzi tu o skutki zarówno dla skarżącej, jak i interesu publicznego. Niewątpliwie naruszeniem ważnego interesu skarżącej jest pozbawienie jej środków pieniężnych zapewniających minimum egzystencji, zaś naruszeniem interesu publicznego będzie przerzucenie kosztów utrzymania skarżącej na państwo. Należy przy tym mieć na uwadze, że przy pewnym statusie majątkowym strony, państwo jest zobowiązane do pomocy, co już w przypadku skarżącej ma miejsce poprzez wypłatę zasiłku rodzinnego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej.
NSA zwrócił też uwagę na to, że pominięto zdolność spłaty zobowiązań wynikającą z zestawienia zobowiązań skarżącej z zaległością podatkową i dochodami. Skoro z akt sprawy wynika, że strona już korzysta z pomocy społecznej, to zdaniem Sądu, okoliczność tę należy uwzględnić w rozstrzygnięciu, ponieważ odmowa umorzenia zaległości może oznaczać – w istocie – obciążenie innych podatników ciężarem nie tylko spłat zaległości, ale też ciężarem utrzymania gospodarstwa domowego skarżącej.
Sąd II instancji zaznaczył również, że ocena sytuacji z punktu widzenia przesłanek uzasadniających udzielenie uznaniowej ulgi podatkowej powinna być dokonywana w momencie wydawania decyzji. Zatem zaakceptowanie przez Sąd I instancji poglądów organów podatkowych obu instancji bez wnikliwego rozważenia okoliczności faktycznych sprawy, tj. znacznego obniżenie zdolności płatniczej strony, spowodowanego wypadkiem losowym, braku możliwości zarobkowych, korzystanie z pomocy społecznej w odniesieniu do wysokości zaległości podatkowych, skutkowało wadliwą oceną sprawy i błędnym zastosowaniem art. 67a § 1 pkt 3 O.p.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy WSA w Łodzi wyrokiem z dnia 12 stycznia 2010 r. (I SA/Łd 872/09) uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...]r. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd stwierdził, że wprawdzie organy podatkowe prawidłowo ustaliły sytuację rodzinną i dochodową skarżącej, jednak nie wyjaśniły w dostateczny sposób, "czy i jaki wpływ na powstanie zaległości i na możliwość spłaty długu, także w przyszłości, miały takie zdarzenia losowe, jak choroba skarżącej w 2000 r., jej pobyt w szpitalu, wpływ choroby na możliwość skutecznego funkcjonowania (we wniosku skarżąca wskazała na chorobę depresyjną), wpływ wypadku samochodowego i związanej z tym długotrwałej rehabilitacji, któremu skarżąca uległa w 2001 r., na stan zdrowia skarżącej, także wpływ obecny, na możliwość zarobkowania i uzyskiwania dochodów, również obecnie."
Powyższe rozstrzygnięcie Sądu spowodowało konieczność ponownego rozpatrzenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi odwołania A. M. w wyniku, którego w dniu 10 września 2010 r. uchylone zostało zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wydanej decyzji podniesiono zarzuty powołane wcześniej przez WSA.
Wykonując zalecenia Dyrektora Izby Skarbowej Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł-B. po ponownym przeprowadzeniu postępowania w sprawie wniosku skarżącej wydał w dniu [...] r. decyzję odmawiającą umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. i odsetek.
W odwołaniu podatniczka zarzuciła naruszenie art. 67a O.p. oraz błędną ocenę jej sytuacji życiowej i ekonomicznej.
Po ponownym zapoznaniu się z materiałem dowodowym i analizie istotnych dla rozstrzygnięcia aspektów stanu prawnego i faktycznego oraz argumentów podniesionych w odwołaniu organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany spornego rozstrzygnięcia i decyzją z dnia 15 lipca 2011 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 30 grudnia 2010 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy odniósł się do zarzutu naruszenia art. 67a O.p. Organ stwierdził, iż użyte w powołanym przepisie pojęcia "ważny interes podatnika lub interes publiczny" są nieostre i zawierają szeroki zakres pojęciowy, co powoduje, że decyzje wydane w oparciu o ten przepis mają charakter uznaniowy, a zatem organy podatkowe mogą, lecz nie muszą takiej ulgi przyznać. Dyrektor stwierdził, że ważny interes podatnika, to sytuacja, gdy z powodów nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Odnosząc powyższe do sytuacji A. M. organ odwoławczy uznał, iż zebrany w sprawie wyczerpujący materiał dowodowy w jednoznaczny sposób wskazał przyczyny i okoliczności powstania zaległości podatkowej skarżącej. W szczególności oceniono, iż faktycznie na skutek zdarzeń losowych oraz stanu zdrowi podatniczki jej sytuacja jest trudna, jednak nie na tyle, by zachodziła przesłanka "ważnego interesu podatnika" uzasadniająca przyznanie wnioskowanej ulgi. Stwierdzono także, iż na powstanie trudności ekonomicznych nie miały wpływu zdarzenia losowe lub też ich wpływ był niewielki. Organ odwoławczy przyznał wprawdzie, ze zarówno wiek, jak i stan zdrowia negatywnie wpływają na sytuację ekonomiczną skarżącej, jednak, ponieważ A. M. pracuje i jest w wieku pozwalającym na jeszcze kilkuletnią aktywność zawodową sytuacja ta może ulec zmianie. W trakcie przeprowadzonego postępowania uzupełniono materiał dowodowy o dodatkowe dokumenty (w tym o oświadczenia skarżącej) o sytuacji finansowej i osobistej, dotyczące wpływu zdarzeń losowych na powstanie zaległości podatkowej. Na ich podstawie organ odwoławczy podkreślił, iż sporne zaległości objęte wnioskiem o umorzenie wynikają z korekt zeznań i deklaracji podatkowych złożonych w związku z kontrolą przeprowadzoną w 2002 r. przez UKS w Ł.. W okazanych do kontroli ewidencjach stwierdzono, iż skarżąca nie ewidencjonowała wszystkich faktur dokonanej sprzedaży. Pierwszy wniosek o umorzenie stwierdzonych zaległości skarżąca złożyła 26 lutego 2002 r., a więc jeszcze przed wydaniem decyzji UKS z dnia 14 czerwca 2002 r. Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowe zobowiązania nie są wynikiem zdarzeń losowych, jak sugeruje skarżąca, ale prowadzonej przez nią działalności gospodarczej i to w sposób mający na celu zaniżenie zobowiązań podatkowych, co w ocenie organu jest niezwykle istotną przesłanką negatywną przy ocenie zasadności przyznania ulgi podatkowej
W skardze na decyzję organu odwoławczego A. M. powieliła zarzuty podniesione wcześniej w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie prezentując argumentację, taką jak w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z [...]r. skarżąca argumentowała, że sytuacja w jakiej się znajduje w pełni uzasadnia zastosowanie wnioskowanej przez nią ulgi. Podniosła też, że przyjęta przez organ wykładnia art. 67a O.p. jest błędna, gdyż w praktyce wyklucza stosowanie tego przepisu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie zaznaczyć należy, że w przedmiotowej sprawie swoje stanowisko wyraził już NSA w wyroku z dnia 10 września 2009 r. (II FSK 681/08), a w konsekwencji tego orzeczenia również tutejszy Sąd w prawomocnym wyroku z 12 stycznia 2010 r. (I SA/Łd 872/09) uchylającym decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi w sprawie odmowy umorzenia skarżącej zaległości w podatku od towarów i usług za maj, lipiec, sierpień, listopad i grudzień 2000 r. W uzasadnieniu WSA wskazał, że organy choć prawidłowo ustaliły sytuację rodzinną i dochodową skarżącej, to jednak nie wyjaśniły, czy i jaki wpływ na powstanie zaległości i na możliwość spłaty długu, także w przyszłości, miały takie zdarzenia losowe, jak choroba skarżącej w 2000 r., jej pobyt w szpitalu, wpływ choroby na możliwość skutecznego funkcjonowania, wpływ wypadku samochodowego z 2001 r. i związanej z tym długotrwałej rehabilitacji, na stan zdrowia skarżącej, możliwość zarobkowania i uzyskiwania dochodów, także obecnie.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
W toku ponowionego postępowania organy podatkowe wykonały sformułowane przez Sąd zalecenia.
Dokonano analizy uzyskiwanych przez skarżącą dochodów na przestrzeni lat 2000-2009, wzięto pod uwagę kradzież towaru i pożar w hurtowni, które miały miejsce w 2000 r., kiedy to strona prowadziła jeszcze działalność gospodarczą, jak również wypadek, któremu skarżąca uległa w 2001 r. oraz wynikające z niego konsekwencje w postaci długotrwałej rehabilitacji i utraty pracy. Z drugiej strony wskazały, że skarżąca jest właścicielką mieszkania i uzyskuje stałe dochody (533,40 zł netto z tytułu wynagrodzenia za pracę). Organy miały też na względzie przyczyny powstania zaległości objętych wnioskiem o umorzenie, a mianowicie stwierdzoną w toku kontroli okoliczność nieewidencjonowania przez stronę całości sprzedaży dokonywanej w ramach prowadzonej działalności gospodarczej i przez to zaniżenie podstawy opodatkowania.
W konkluzji organy uznały, że sytuacja ekonomiczna i życiowa podatniczki choć jest trudna, to jednak nie na tyle by uzasadniała przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych.
Z oceną tą Sąd się zgadza.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego aktu stanowi art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Przepis ten uprawnia organ podatkowy m. in. do umorzenia, na wniosek podatnika, w całości lub w części zaległości podatkowych, a także odsetek za zwłokę, o ile będzie za tym przemawiał ważny interes podatnika lub interes publiczny. Decyzja w przedmiocie zastosowania ulgi w spłacie zadłużenia oparta jest na uznaniu administracyjnym, o czym świadczy użyty w tym przepisie zwrot "może umorzyć". Oznacza to tyle, iż nawet gdy wystąpią okoliczności uzasadniające preferencyjne potraktowanie podatnika, organ nie ma obowiązku pozytywnie rozpatrzyć złożonego wniosku.
Wydając zaskarżoną decyzję organ ocenił, że nie została spełniona żadna z przesłanek, o których mowa w art. 67a O.p.
Organ ma rację akcentując, że ulgi w spłacie zaległych należności podatkowych są odstępstwem od zasady powszechności i równości opodatkowania, a więc mogą być przyznawane jedynie w szczególnych sytuacjach, nie zaś w każdym przypadku, gdy podatnik wystąpi z wnioskiem o ich udzielenie. Najczęściej powodem wnioskowania o ulgę są problemy finansowe podatnika, które utrudniają bądź uniemożliwiają realizację zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Gdyby więc uznać, iż w każdym wypadku jest to wystarczająca okoliczność do uwzględnienia wniosku o ulgę, instytucja ta utraciłaby wyjątkowy charakter. Biorąc pod uwagę fakt, że skarżąca podjęła zatrudnienie, a także to, że wiek podatniczki i stan zdrowia nie przekreślają aktualnie szans na znalezienie lepiej płatnego zajęcia, organ trafnie ocenił, że sytuacja strony nie jest aż tak zła, by uzasadniała umorzenie zaległości.
Jak wynika z wyjaśnień skarżącej w toku postępowania przed organowi okoliczności skutkujące powstaniem zaległości w podatku były obiektywnie niezależne od strony, gdyż spowodowane kradzieżą towarów i pożarem.
Organy podatkowe prezentowały w tym zakresie odmienny pogląd, który Sąd w pełni podziela.
Zaległości w podatku, których umorzenia obecnie domaga się skarżąca, były wynikiem nie zdarzeń losowych, lecz skutkiem zaniżenia wysokości dochodu uzyskanego w 2000 r. w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Korektę zeznania podatkowego za 2000 r. podatniczka złożyła dopiero w lutym 2002 r. w związku z prowadzoną kontrolą przez UKS w Ł.. W korekcie strona wykazała dochód w kwocie 124.655,31 zł, zamiast pierwotnie deklarowanego w wysokości 47.255,31 zł. Analogicznie skarżąca skorygowała rozliczenia w podatku od towarów i usług z pierwotnie złożonych deklaracji wynikało, iż obrót za 2000 r. wyniósł 79.872, po korektach natomiast 157.272 zł. Wyższe zobowiązania dotyczyły okresów rozliczeniowych: maj, lipiec, sierpień, listopad i grudzień 2000 r. Oceniając zasadność przyznania ulgi płatniczej w świetle przesłanek wskazanych w art. 67a O.p. nie można tracić tej okoliczności z pola widzenia. Umorzenie zaległości w sytuacji takiej jak wyżej opisana stanowiłoby premiowanie tych podatników, których zaległości wynikały z braku rzetelności w deklarowaniu podstaw opodatkowania (tu: nie ujawnieniu całości podlegającego opodatkowaniu dochodu), to zaś byłoby sprzeczne z interesem publicznym.
Organy podatkowe zgromadziły dowody niezbędne do wydania decyzji, zaś sformułowany na ich podstawie wniosek o braku przesłanek pozwalających na rozważenie możliwości zastosowania ulgi płatniczej, jest logiczny i poprawny.
Mając na uwadze to, że zaskarżony akt odpowiada prawu, Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
P.Z-C.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło