I SA/Łd 1515/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi -Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Ewa Cisowska - Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. J. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 lutego 2009r., sygn. akt I SA/Łd 1515/08 w sprawie ze skargi S. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania do ponownego rozpatrzenia temu organowi sprawy ustalenia zobowiązania w podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a: odrzucić wniosek o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 10 lutego 2009r. odrzucił skargę S. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...]r. w przedmiocie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania do ponownego rozpatrzenia temu organowi sprawy ustalenia zobowiązania w podatku od spadków i darowizn z uwagi na uchybienie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od tej skargi. Postanowienie to zostało doręczone w dniu 13 lutego 2009r. (dowód: zwrotne doręczenie odbioru). W dniu 19 lutego 2009r. skarżąca wystąpiła m.inn. z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 18 marca 2009r. Sąd przyznał stronie prawo pomocy poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej i ustanowienie radcy prawnego, w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Łodzi z dnia 24 marca 2009r. poinformowała Sąd o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego D. T. Pełnomocnik z urzędu w dniu 4 maja 2009r. przedłożył udzielone przez S. J. w dniu 29 kwietnia 2009r. pełnomocnictwo, w dniu 7 maja 2009r. zaś złożył datowany na dzień 5 maja 2009r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz datowaną na dzień 6 maja 2009r. skargę kasacyjną od postanowienia o odrzuceniu skargi. W uzasadnieniu powyższego wniosku pełnomocnik, poza opisaniem stanu faktycznego sprawy, podniósł, iż o fakcie wyznaczenia go pełnomocnikiem strony skarżącej dowiedział się w dniu 2 kwietnia 2009r., a skarżąca pełnomocnictwo podpisała w dniu 29 kwietnia 2009r. po godzinie 15 – ej, dzień 1 maja 2009r. był dniem wolnym od pracy, w konsekwencji czego z aktami sprawy mógł zapoznać się dopiero w dniu 4 maja 2009r. Dalej wyjaśnił, iż w dniu 4 maja 2009r. przedłożył w siedzibie Sądu udzielone pełnomocnictwo, zapoznał się z aktami sprawy oraz zamówił niezbędne kopie z akt sprawy. Po przytoczeniu treści przepisu art. 86 ppsa, stwierdził, iż uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez winny skarżącej, postanowienie o ustanowieniu dla skarżącej prawa pomocy poprzez przyznanie pełnomocnika z urzędu zostało bowiem wydane w dniu 18 marca 2009r., tj. trzy dni po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, niemniej jednak w orzecznictwie sadów administracyjnych przyjmuje się, iż wniosek o ustanowienie radcy prawnego i procedura z tym związana stanowią okoliczności przemawiające za brakiem winy strony w uchybieniu terminu w rozumieniu art. 87 § 2 ppsa (postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 17 lutego 2006r., sygn. akt I SA/Sz 1736/03). Pełnomocnik podkreślił nadto, iż zgodnie z art. 175 § 1 ppsa skarga kasacyjna jest objęta przymusem radcowsko – adwokackim, a strona nie była w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia prawnika z wyboru, nie mogła zatem złożyć środka zaskarżenia, także przedłużająca się procedura ustanawiania pełnomocnika z urzędu uniemożliwiła skarżącej udzielenie pełnomocnictwa w takim czasie aby ten mógł wnieść środek zaskarżenia w ustawowym terminie. W uzasadnieniu wniosku podniesiono także, iż w przypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 ppsa, dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż w dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 30 listopada 2006r., III SA/Wa 3272/2005, postanowienie NSA z dnia 8 czerwca 2006r., I FZ 198/2006 oraz postanowienie SN z dnia 4 marca 2005r., II UZ 72/2004). Na tej podstawie pełnomocnik wywiódł, iż skoro zawiadomienie o przyznaniu pełnomocnika z urzędu zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 2 kwietnia 2009r., to przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustała w dniu 1 maja 2009r., a to oznacza, iż wniosek o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem 7 dniowego terminu. Zdaniem pełnomocnika, w sprawie został zachowany kolejny warunek do wniesienia skargi kasacyjnej, tj. powodowanie przez uchybienie terminu dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 86 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, 2 i 4 ppsa). W świetle postanowień powołanych przepisów uchybiony termin do dokonania czynności należy przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki, a mianowicie strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego. W analizowanej sprawie wniosek S. J. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania do ponownego rozpatrzenia temu organowi sprawy ustalenia zobowiązania w podatku od spadków i darowizn, został wniesiony, wbrew wywodom uzasadnienia tego wniosku, z uchybieniem 7 - mio dniowego terminu. W pierwszej kolejności podnieść jednak należy, iż termin do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia WSA w Łodzi z dnia 10 lutego 2009r. o odrzuceniu skargi, rozpoczął bieg, wobec jego doręczenia w dniu 13 lutego 2009r., w dniu 14 lutego 2009r., a zakończył, biorąc pod uwagę jego upływ w dniu wolnym od pracy, w dniu 16 marca 2009r. Nie budzi też wątpliwości, iż w trakcie jego biegu zaistniała przyczyna uniemożliwiająca skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej, strona skarżąca złożyła bowiem w dniu 19 lutego 2009r. wniosek o przyznanie prawa pomocy m.in. poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Dla oceny zachowania 7 – dniowego terminu do wniesienia przedmiotowego wniosku istotne znaczenie ma też okoliczność, iż strona skarżąca w dniu 29 kwietnia 2009r. udzieliła, jak wynika z treści złożonego w dniu 4 maja 2009r. do akt sądowych pełnomocnictwa, upoważnienia do działania w sprawie pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu na mocy postanowienia WSA w Łodzi w dniu 18 marca 2009r. W tym stanie faktycznym przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia WSA w Łodzi z dnia 10 lutego 2009r. zaistniała w dniu 19 lutego 2009r., a ustała w dniu 29 kwietnia 2009r., w tym bowiem dniu ustanowiony z urzędu pełnomocnik posiadał już upoważnienie do skutecznego dokonywania czynności w imieniu strony skarżącej, w tym do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz skutecznego jej wniesienia. W konsekwencji więc termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął swój bieg w dniu 30 kwietnia 2009r., a zakończył w dniu 6 maja 2009r. Najpóźniej więc w dniu 6 maja 2009r. można było skutecznie złożyć ten wniosek. Tymczasem w niniejszej sprawie wniosek ten został złożony, co potwierdza prezentata sądowa na wniosku, w dniu 7 maja 2009r. W świetle wskazanych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy nie jest trafny argument wniosku, iż pełnomocnik miał możliwość skutecznego dokonywania czynności procesowych z uwagi na to, iż dzień 1 maja 2009r. (piątek) był dniem wolnym od pracy, dopiero w dniu 4 maja 2009r. Czynności te, w ocenie Sądu, mógł podjąć już w dniu 30 kwietnia 2009r. (czwartek), który to dzień był tzw. dniem roboczym. Pełnomocnictwa do działania w sprawie udzielono bowiem w dniu 29 kwietnia 2009r. (w godzinach popołudniowych). Pierwsze czynności procesowe pełnomocnik dokonał jednak dopiero w dniu 4 maja 2009r., w tym dniu, co potwierdził osobistym podpisem na piśmie z dnia 4 maja 2009r., otrzymał niezbędne informacje, a nawet kopie kart z akt sprawy niezbędne do podjęcia stosownych decyzji w sprawie, w tym informacje o dacie podjęcia przez Sąd postanowienia o odrzuceniu skargi. Zwlekając z podjęciem tych czynności do dnia 4 maja 2009r. powinien zatem był liczyć się z ewentualnymi konsekwencjami jakiejkolwiek zwłoki, w tym z uchybieniem terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na rozstrzygnięcie Sądu o odrzuceniu skargi. Podkreślić też należy, iż w sytuacji takiej, jaka zaistniała w niniejszej sprawie, tj. w przypadku spóźnionej skargi kasacyjnej można ją wnieść tylko w terminie zakreślonym do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, nie później jednak niż równocześnie z tym wnioskiem. (wyrok NSA z dnia 6 lutego 2007r., I OSK 438/06, LEX nr 349385). Przyjęcie prezentowanego we wniosku poglądu, w myśl którego dniem ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym profesjonalny pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż w dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie, nie tylko jest sprzeczne z powołanymi na wstępie rozważań przepisami, ale wręcz oznaczałoby przyznanie sądom administracyjnym prawotwórczej roli, zmierzałoby bowiem do zmiany ustawowo określonych przesłanek przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Rozwiązanie takie różnicowałoby też sytuację podmiotów w zależności od tego, jaka czynność byłaby przedmiotem wniosku o przywrócenie terminu. Podnieść nadto należy, iż pogląd ten nawiązuje do zgoła odmiennej od obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym cywilistyczno - prawnej konstrukcji analizowanego tu zagadnienia. Przytoczone we wniosku orzeczenia sądowe dotyczące kwestii daty ustania przyczyny uchybienia terminowi w przypadku złożenia przez stronę wniosku o przyznanie pełnomocnika z urzędu nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy, nie mają one bowiem mocy wiążącej w tej sprawie, nadto orzeczenie w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3272/2005 zostało podjęte w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej i nie odnosiło się ono do analizowanego wyżej zagadnienia, orzeczenie w sprawie o sygn. akt II UZ 72/2004 dotyczyło z kolei regulacji cywilnoprawnej analizowanego tu zagadnienia, zaś orzeczenie w sprawie o sygn. akt I FZ 198/2006, dokonując wykładni wskazanych wyżej przepisów, nawiązywało, na co wskazuje odwołanie do orzeczenia SN w sprawie o sygn. akt II UZ 72/2004r., do zgoła odmiennej koncepcji cywilistycznoprawnej. Wbrew więc twierdzeniom wniosku, początek terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu należy liczyć zgodnie z przytoczonym wyżej przepisem art. 87 § 1 ppsa od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a ta ustała jak wskazano wyżej w dniu 29 kwietnia 2009r., koniec zaś po upływie 7 dni od tej daty. W sprawie ma więc zastosowanie art. 88 zdanie pierwsze ppsa, zgodnie z którym spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Odrzucenie wniosku przez sąd jest równoznaczne z odmową rozpatrzenia sprawy i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Na marginesie zwrócić należy uwagę na to, iż strona skarżąca wniosła skargę na decyzję kasacyjną, tj. uchylającą zakwestionowaną przez stronę decyzję pierwszoinstancyjną i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania, decyzja taka zaś nie zamyka stronie prawa do obrony jej interesów, sprawa nią rozstrzygnięta będzie bowiem w konsekwencji ponownie rozpoznawana i rozstrzygana przez organy podatkowe obu instancji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 88 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. t.n.