I SA/Łd 1537/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA W. Jarzębowski (spr.), Sędziowie J. Brolik, Z. Kmieciak, Protokolant A. Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2004 r. sprawy ze skargi A.K.–K. i M.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za 1994r. 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...] Nr I [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 300 (trzysta) zł tytułem zwrotu wpisu sądowego. I SA/Łd 1537/03 Uzasadnienie W dniu 7 czerwca 2001 r. do Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. wpłynął wniosek spółki cywilnej A o zwrócenie nadpłaty podatku VAT za rok 1994 w wysokości łącznej 30.764,50 zł oraz zaliczenia powyższej kwoty na poczet aktualnego zobowiązania podatkowego w podatku VAT, to jest za maj 2001 r. Wpłata powyższej kwoty nastąpiła według wnioskodawcy już po wygaśnięciu zobowiązania podatkowego, a ponadto na konto niewłaściwego miejscowo organu, to jest Urzędu Skarbowego Ł. I, natomiast organem właściwym miejscowo do określania i rozliczania zobowiązania podatkowego w tej sprawie jest Urząd Skarbowy Ł. II. Decyzją z dnia [...] Pierwszy Urząd Skarbowy Ł. określił wnioskodawcy nadpłatę w podatku VAT za styczeń 1994 r. w kwocie 2.687,40 zł i za marzec 1994 r. w kwocie 13.581,50 zł oraz oprocentowanie tych nadpłat obliczone na dzień wydania decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy stwierdził, że w grudniu 1999 r. wydał kilka decyzji określających podatnikowi zaległość w podatku VAT za miesiące: styczeń, marzec, kwiecień, maj i grudzień 1994 r. w łącznej kwocie 30.764,50 zł. Stały się one ostateczne, gdyż podatnik nie wniósł odwołań. W dniu 1 marca 2000 r. Strona dobrowolnie wpłaciła na konto powyższej zaległości kwotę 30.764,50 zł, którą Urząd Skarbowy zarachował na zaległość w podatku VAT za grudzień 1994 r. i na odsetki od tej zaległości, a także na zaległość podatkową za miesiące styczeń i marzec 1994 r. W sprawie niniejszej nie wystąpiły żadne okoliczności powodujące przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia i nie dokonano zabezpieczeń zobowiązań określonych w decyzjach wymiarowych, dlatego też nadpłata nastąpiła w stosunku do stycznia i marca 1994 r., gdyż zobowiązania podatkowe za te okresy przedawniły się w dniu 31 grudnia 1999 r. Nadpłata nie wystąpiła za grudzień 1994 r., gdyż zobowiązanie za ten miesiąc przedawniało się z końcem grudnia 2000 r. W odwołaniu od tej decyzji podatnik zażądał jej zmiany przez uwzględnienie w całości wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Zarzucił naruszenie art.120, art.121 §1 i art.122 Ordynacji podatkowej stwierdzając, że organ podatkowy dokonał błędnej oceny sytuacji, bowiem z jego innej decyzji wynika, że wpłacona przez podatnika kwota zaliczona została na poczet zaległości za styczeń i częściowo za marzec 1994 r. oraz należne za ten okres odsetki. Skoro zatem żadna część dokonanej w marcu 2000 r. wpłaty nie została zaliczona na poczet zaległości za grudzień 1994 r., to cała wpłata stała się zaległością, bowiem dokonana została po wygaśnięciu zobowiązań podatkowych. Poza tym w odrębnej sprawie z wniosku podatnika o zastosowanie ulgi podatkowej w formie umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku VAT za poszczególne miesiące 1994 r. Izba Skarbowa w maju 2001 r. stwierdziła nieważność własnej decyzji oraz poprzedzającej decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. z uwagi na wydanie ich z naruszeniem przepisów o właściwości. W sprawie tej Urząd Skarbowy nie dokonywał później żadnych czynności, co świadczy o jego ocenie, że przedawniła się cała kwota należności głównej w podatku VAT za 1994 r., a zatem nie mają bytu prawnego także odsetki od zaległości. Gdyby rzeczywiście część wpłaconej przez podatnika kwoty zarachowano na zaległość podatkową w podatku VAT za grudzień 1999 r. i odsetki od tej zaległości, to nadal powinno toczyć się postępowanie o umorzenie tych odsetek, bowiem nawet ich zapłata nie skutkowałaby niemożliwością domagania się ich umorzenia. Ponadto podatnik zarzucił, że Pierwszy Urząd Skarbowy Ł. był niewłaściwy miejscowo do prowadzenia każdego postępowania dotyczącego podatku VAT za 1994 r., a więc był niewłaściwy do poboru podatku i odsetek za zwłokę. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję podzielając zawarte w niej ustalenia i wnioski. Organ odwoławczy stwierdził, że w dniu 1 marca 2000 r. przedawnieniu nie uległo jedynie zobowiązanie podatkowe za miesiąc grudzień 1994 r., a zatem wpłata podatnika mogła zostać zaliczona tylko na poczet tego właśnie miesiąca. W odniesieniu do pozostałych miesięcy powstała nadpłata. Nie jest zasadny zarzut podatnika naruszenia przez Urząd Skarbowy przepisów o właściwości miejscowej przy rozpatrywaniu tej sprawy. Upływ terminu do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji określających zaległość podatkową za rok 1994 spowodował, iż zgodnie z treścią art. 249 par.1 i 2 Ordynacji podatkowej nie można wszcząć postępowania o stwierdzenie nieważności tych decyzji. Pozostały one w obrocie wywołując skutki prawnopodatkowe. W skardze na powyższą decyzję podatnik zarzucił naruszenie art. 2 Konstytucji RP, oraz art.120, art.121 § 1 i art.122 Ordynacji podatkowej powtarzając argumenty podniesione w odwołaniu. Podkreślili, że Pierwszy Urząd Skarbowy Ł. był przez wszystkie minione lata organem niewłaściwym miejscowo do prowadzenia każdego postępowania dotyczącego podatku VAT za 1994 r., a więc był też niewłaściwy do poboru podatku i odsetek za zwłokę. W związku z podniesionymi zarzutami skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w zakresie określenia wysokości nadpłaty i stwierdzenie tej nadpłaty w kwocie określonej we wnioski podatnika. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko. Sąd zważył co następuje: W art.15 ust.1 Ordynacji podatkowej ustawodawca nałożył na organy podatkowe obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości miejscowej i rzeczowej. Przepisy o właściwości organów podatkowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, gdyż odstępstwa od nich muszą być wyraźnie przewidziane w przepisach prawa (np. w art.18 Ordynacji podatkowej), a naruszenie przepisów o właściwości jest poważną wadą decyzji, skoro jej wystąpienie powoduje sankcję w postaci stwierdzenia nieważności decyzji dotkniętej taka wadą niezależnie od trafności merytorycznego rozstrzygnięcia. Należy przyjąć, że naruszenie każdego rodzaju właściwości powoduje stwierdzenie przez organ nieważności decyzji, bowiem w art.247 § 1 pkt 1 jest mowa o właściwości organu bez wskazania jej rodzaju. Organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawie określenia stronie skarżącej zobowiązania podatkowego w podatku VAT za poszczególne miesiące 1994 r., stosownie do treści art. 4 pkt 10 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz.50), był Drugi Urząd Skarbowy Ł. Kwestia ta jest niesporna. Organ ten był też właściwy miejscowo w sprawie wywołanej wnioskiem podatnika o umorzenie odsetek od zaległości w podatku VAT za poszczególne miesiące 1994 r., a naruszenie przepisów o właściwości miejscowej w tej sprawie było przyczyną stwierdzenia przez Izbę Skarbową nieważności decyzji własnej i decyzji organu I instancji. Tenże Drugi Urząd Skarbowy jest też właściwy miejscowo w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku VAT za poszczególne miesiące 1994 r., gdyż kwestia właściwości organów podatkowych w sprawach nadpłat powstałych na skutek nienależnie zapłaconego przez podatnika podatku nie została uregulowana odmiennie. Należy zatem przyjąć, ze decyzja z dnia [...] w sprawie częściowego uwzględnienia wniosku o stwierdzenie nadpłaty została wydana przez organ podatkowy niewłaściwy miejscowo. Nie powinno się to spotkać z akceptacją organu odwoławczego. Rozważania zawarte w zaskarżonej decyzji o braku możliwości wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji określających zaległość w podatku VAT są o tyle nieistotne, że przecież obecnie przedmiotem oceny w zakresie naruszenia przepisów o właściwości miejscowej nie są decyzje wymiarowe ale decyzja w przedmiocie nadpłaty. Nie można też przyjąć, iż obecny brak możliwości stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowych spowodowany upływem czasu niejako utrwalił właściwość Pierwszego Urzędu Skarbowego i stał się on właściwy miejscowo także w sprawie o stwierdzenie nadpłaty. Z uwagi na powyższe należało na podstawie art.145 § 1 pkt 2 oraz art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ) stwierdzić nieważność decyzji organów obu instancji i zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.