I SA/Łd 1542/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk - Drozda po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. A. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2005 r. p o s t a n a w i a: 1. przyznać skarżącej D. A. prawo pomocy poprzez zwolnienie od połowy wpisu sądowego od skargi; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu [...] r. D. A. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w sprawie podatku od nieruchomości za 2005 rok. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w wysokości 235 zł skarżąca złożyła na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku podała, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w ciągu 11 miesięcy 2011 r. poniosła stratę, przy czym wskazał dwie wartości: 7.489 i 3.200 zł. Oświadczyła, że w ciągu tego samego okresu osiągnęła "dochód netto z emerytury podjętej dla ratowania działalności gospodarczej z uwagi na toczące się procesy sądowe" w wysokości 17.838 zł. Miesięcznie otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie 1.621 zł netto. W tym samym czasie uiściła składki na ubezpieczenie zdrowotne w związku z wykonywaną działalnością gospodarczą, w wysokości 2.667 zł. Dochód z wykonywanej działalności pomniejszony o zapłacone składki, wyniósł 7.681 zł. Skarżąca oświadczyła, że ciążą na niej zaległości podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2006 i 2007 oraz od 2009 do 2011. Ponadto posiada nieuregulowane zobowiązania z tytułu należności za program komputerowy LEX w wysokości 4.782 zł. Należności za usługi telekomunikacyjne, wodę, telefony, energię oraz ochronę obiektu, wynoszą 1.008 zł. Jako kolejną pozycję wydatków (należności) skarżąca wskazała "koszty tłumaczenia w języku angielskim ETPC", w wysokości 1.289 zł, wyżywienie - 5.500 zł, lekarstwa - 1.110 zł. Wnioskodawczyni wyraziła przekonanie, że dane, które przedstawiła kwalifikują skarżącą do korzystania z opieki społecznej. Oświadczyła, że mieszka w domu swojej siostry, która pokrywa koszty utrzymania. Skarżąca partycypuje jedynie w wydatkach na opał. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wynika że skarżąca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, jest właścicielką nieruchomości o powierzchni 828 m2 z budynkiem w budowie zagrożonym katastrofą budowlaną i zniszczonym budynkiem gospodarczym, oraz samochodu osobowego Renault Megane Scenic rok produkcji 1997, nie posiada innego majątku ani oszczędności. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy przez zwolnienie od połowy wpisu sądowego od skargi. Pismem z dnia 13 lutego 2012 r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Zarzuciła, że wbrew ocenie referendarza sądowego, pomimo że otrzymuje emeryturę, to jej sytuacja nie uległa poprawie. Wyjaśniła, że to złe wyniki wykonywanej działalności gospodarczej zmusiły skarżącą do "podjęcia zawieszonej emerytury" od dnia 1 grudnia 2009 r. Winą za "zniszczenie bardzo dobrze prosperującej działalności gospodarczej" skarżąca obciąża [...] sądy. Wnioskodawczyni podniosła, że gdyby nie otrzymywała świadczeń emerytalnych, to musiałaby zakończyć wykonywaną działalność gospodarczą. Wskazała, że na jej ciężką sytuację finansową i osobistą wpływ ma zagrożenie katastrofą budowlaną oraz przewidywane koszty usunięcia wad budynku. Działalność gospodarczą, którą wykonywała została "zniszczona" na skutek "wyroku opartego na oszustwie procesowym". W ocenie skarżącej, jest oczywiste, że przy skromnych środkach jakimi dysponuje skarżąca i ciążących na niej zobowiązaniach, z własnych środków nie będzie w stanie pokryć kosztów ekspertyzy budowlanej, a tym bardziej usunąć wad, które doprowadzają do katastrofy budowlanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, jednakże biorąc pod uwagę, że referendarz sądowy częściowo uwzględnił wniosek przez zwolnienie skarżącej z obowiązku zapłaty połowy wpisu od skargi, Sąd postanowił o przyznać prawo pomocy w takim samym zakresie, aby nie pogarszać sytuacji procesowej skarżącej. Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny wniosku, należy przypomnieć, że sprzeciw, o którym stanowi art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej w skrócie jako: "P.p.s.a.", nie jest typowym środkiem odwoławczym, który może być traktowany analogicznie jak zażalenie. Wniesienie sprzeciwu nie powoduje poddania orzeczenia wydanego przez referendarza sądowego, ocenie sądu, ale w myśl art. 260 P.p.s.a. skutkuje utratą mocy przez to orzeczenie i przejęcie sprawy do rozpoznania przez sąd. Konsekwencją takiej natury sprzeciwu jest traktowanie orzeczenia referendarza sądowego jako "niebyłego", bowiem na skutek wniesienia sprzeciwu to zadaniem sądu jest samodzielne rozpoznanie sprawy "od nowa" (por. postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2011 r. sygn. akt II FZ 195/11 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Rozpoznając "od nowa" wniosek o przyznanie prawa pomocy sąd nie ocenia, czy referendarz sądowy dopuścił się naruszenia prawa i czy dokonał właściwej oceny okoliczności przedstawionych we wniosku. Jeśli Sąd uzna, że wniosek zasługuje na uwzględnienie, to przyznaje prawo pomocy w zakresie wynikającym z wniosku lub węższym. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, co w rozumieniu art. 245 § 3 P.p.s.a. oznacza, że żąda przyznania prawa pomocy w części. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając zasadność przyznania stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. (postanowienie NSA z 10 października 2011 r. sygn. akt II FZ 536/11 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W ocenie Sądu wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, jest niezasadny. Na obecnym etapie postępowania jedynym znanym, co do wartości elementem tych kosztów jest wpis od skargi, w wysokości 235 zł. Porównując wysokość tej opłaty z dochodami skarżącej z emerytury, w wysokości 1.621 zł miesięcznie, Sąd doszedł do przekonania, że skarżąca dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi uiścić połowę wpisu od skargi. Należy wziąć pod uwagę, że w 2011 r. skarżąca wykonywała działalność gospodarczą i oprócz dochodów z emerytury uzyskała dochód z działalności w wysokości 7.681 zł. Powyższa ocena jest tym bardziej uzasadniona jeśli dać wiarę oświadczeniu skarżącej, iż mieszka u siostry i zasadniczo nie ponosi kosztów utrzymania. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie osobom ubogim dochodzenia swoich praw przed sądami (prawo do sądu). Z uwagi na ów cel, Sąd uznał, że żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest nieuzasadnione, w sytuacji w której skarżąca będąc subiektywnie przekonana o konieczności sfinansowania ekspertyzy budowlanej lub usunięcia wad budynku, przeznacza własne środki finansowe na te cele. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a orzeczono jak w sentencji. P.Z-C.