I SA/Łd 1571/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki, Sędziowie Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Protokolant asystent sędziego Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2007 r. sprawy ze skargi T.Z.-S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące grudzień 2004 roku, marzec i maj 2005 roku 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokata B.O. kwotę złotych 240 (dwieście czterdzieści) powiększoną o 22 % podatku od towarów i usług – 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu. I SA/Łd 1571/06 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] o znaku [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, po rozpoznaniu odwołania T.Z. – S., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] o znaku [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące: grudzień 2004 roku, marzec oraz maj 2005 roku. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, w dniu 7 kwietnia 2006 roku T.Z. – S. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za grudzień 2004 roku, marzec i maj 2005 roku w łącznej kwocie 4.448,20 złotych wraz z odsetkami za zwłokę. Do wniosku dołączony został wykaz towarów przeterminowanych na dzień 1 stycznia 2005 roku, karta informacyjna leczenia szpitalnego oraz zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z nieruchomości. Przedmiotowy wniosek uzasadniony został trudną sytuacją majątkową oraz złym stanem zdrowia. Organ podatkowy ustalił, iż podatniczka prowadziła działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży wyrobów farmaceutycznych do dnia 11 maja 2005 roku. Z treści "informacji o aktualnej sytuacji gospodarczej i finansowej podatnika ubiegającego się o udzielenie ulgi w zapłacie zobowiązań podatkowych" złożonej w dniu 19 kwietnia 2006 roku wynika, iż podatniczka pozostaje na wyłącznym utrzymaniu męża, który utrzymuje miesięczną rentę w wysokości 913,81 złotych. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje również nieosiągający dochodów 29-letni syn. Decyzją z dnia [...] o znaku [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w T., działając na podstawie art. 207, art. 67a pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa oraz § 15 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 roku w sprawie właściwości organów podatkowych, odmówił T.Z. – S. umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami. W motywach rozstrzygnięcia organ podatkowy wskazał, iż zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy może na wniosek podatnika umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. W ocenie organu powołanie się podatnika na trudną sytuację finansową oraz zły stan zdrowia nie uzasadnia umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami, gdyż stawiałoby to podatnika w uprzywilejowanej pozycji względem innych podatników rzetelnie wywiązujących się z ustawowych obowiązków. W odwołaniu od powyższej decyzji T.Z. – S. podniosła, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, na co wpływ miała prowadzona działalność gospodarcza, która w końcowym etapie nie przynosiła zysków, trudna sytuacja w naszym kraju, zatory płatnicze i niewypłacalność dłużników. To wszystko przyczyniało się do przeterminowania towarów i braku środków do regulowania zobowiązań. Na istnienie ważnego interesu podatnika złożył się szereg okoliczności, zwłaszcza brak pracy, perspektyw na jakąkolwiek pracę, niemożność zdobycia środków na uregulowanie zaległości, choroba męża. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., działając na podstawie art. 229 ustawy Ordynacja podatkowa, wystąpił do organu I instancji o uzupełnienie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie o deklaracje VAT-7, tytuły wykonawcze wystawione w związku z zaległościami podatkowymi, informacje dotyczące sposobu i wysokości wpłat podatku od towarów i usług za miesiące objęte wnioskiem. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji, podzielając stanowisko wyrażone w rozstrzygnięciu Naczelnika Urzędu Skarbowego stwierdził, iż przychylenie się do wniosku strony byłoby uprzywilejowanym potraktowaniem względem tych podatników, którzy pomimo trudności finansowych wywiązują się ze swoich zobowiązań wobec budżetu nie korzystając przy tym z żadnych ulg. Umorzenie zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę oznaczałoby przerzucenie na społeczeństwo skutków naruszenia przez podatniczkę przepisów podatkowych, tym bardziej, że powstała zaległość podatkowa dotyczy podatku od towarów i usług, którego konstrukcja powoduje obciążenie nabywcy towaru bądź usługi, a nie sprzedawcy. Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż ryzyko związane z prowadzoną działalnością gospodarczą ponosi zawsze podatnik, który winien poszukać możliwości rozwiązania swojej sytuacji finansowej bez udziału budżetu państwa i tak kierować swoimi interesami, aby uregulować należności. Niepowodzenia w działalności gospodarczej nie stanowią automatycznie podstawy do udzielenia ulgi podatkowej, bowiem są elementem ryzyka, które każdy podatnik powinien wkalkulować w koszty prowadzonej działalności. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił również, iż interes podatnika nie może pozostawać w kolizji z interesem publicznym, a nie można uznać za zgodne interesem publicznym przerzucania ryzyka związanego z działalnością gospodarczą na ogół podatników. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca podniosła, iż trudna sytuacja finansowa, w jakiej się znajduje nie daje możliwości spłaty zadłużenia, a także przyczynia się do pogłębienia jej choroby. Skarżąca zwróciła uwagę, iż kwota zaległości objęta wnioskiem o umorzenie w wysokości 4.448,20 złotych nie spowoduje bankructwa państwa, natomiast dla strony jest bardzo dużą sumą. Skarżąca podkreśliła również, iż zdaje sobie sprawę, że podatek od towarów i usług stanowi rozliczenie różnicy za zakupiony i sprzedany towar, jednak towar, który strona zakupiła przeterminował się i nie nadaje się do sprzedaży. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Badając niniejszą sprawę pod tym kątem, Sąd stwierdził, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] o znaku [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące: grudzień 2004 roku, marzec oraz maj 2005 roku. Przedmiotem skargi, a tym samym sporu w przedmiotowej sprawie jest prawidłowość zastosowania przez organy przepisu art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa a w szczególności przesłanek w przepisie tym wymienionych. Stosownie do treści art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 roku Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Decyzja w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ podatkowy zobowiązany jest do zbadania, czy istnieją przesłanki, o których mowa w cytowanym przepisie, a w przypadku wystąpienia takich przesłanek, do rozważeniu zasadności przyznania ulgi. Uznanie administracyjne, na jakim opiera się wymieniony przepis oznacza, że organ, przy ustalonym stanie faktycznym wypełniającym hipotezę normy prawnej, ma możliwość wyboru jednego z kilku rozstrzygnięć, może więc, ale nie musi umorzyć zaległości podatkowe. Organ może również wydać rozstrzygniecie negatywne dla podatnika nawet przy ustaleniu ważnego interesu podatnika, co oczywiście nie oznacza dowolności w rozstrzyganiu. Nie budzi przy tym wątpliwości, że decyzja o umorzeniu zaległości podatkowej lub odmowie jej umorzenia, będąca wynikiem dokonania wyboru należy do organów podatkowych co warunkuje zakres kontroli sądowej ( por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2005 r. FSK 2093/04 Lex nr 173259, wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2005 r. III SA/Wa 1980/04 Lex nr 174419 ). Kwestionując rozstrzygniecie, skarżąca akcentuje swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną, uniemożliwiającą uregulowanie należności podatkowych. W ocenie sądu, organ w sposób należyty rozważył wszelkie okoliczności w ramach przesłanek art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej a w szczególności te wskazywane przez skarżącą, a stanowiące o jej ważnym interesie. Jak wynika to z treści uzasadnienia decyzji, organ miał na względzie również interes publiczny. W motywach rozstrzygnięcia organ podkreślał, z czym nie sposób się nie zgodzić, że umorzenie jest instytucją wyjątkową, gdyż zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników z tego obowiązku. W orzecznictwie podkreśla się, że dolegliwość zapłaty podatku, brak dochodów czy też trudna sytuacja materialna, o ile nie zachodzą nadzwyczajne okoliczności, nie uzasadnia umorzenia zaległości podatkowych ( por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2003 r. SA/Sz 945/01 POP 2004/4/88, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 maja 2004 r. SA/BK 1597/03). Należy podzielić stanowisko organu, że nie można tracić z pola widzenia szczególnego charakteru powstałej zaległości podatkowej, dotyczącej bowiem podatku od towarów i usług, którego konstrukcja powoduje obciążenie nabywcy towaru bądź usługi, a nie sprzedawcy. Nie można również pomijać tego, że ryzyko związane z prowadzoną działalnością gospodarczą ponosi zawsze podatnik, który winien poszukać możliwości rozwiązania swojej sytuacji finansowej bez udziału budżetu państwa i tak kierować swoimi interesami, aby uregulować należności zwłaszcza, że prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z określonymi obowiązkami podatkowymi, w tym również dotyczącymi podatku VAT. Oczywistym przy tym winno być, że niepowodzenia w działalności gospodarczej nie mogą stanowić automatycznie podstawy do udzielenia ulgi podatkowej, bowiem jak podnosił to zasadnie organ, są one elementem ryzyka, które każdy podatnik powinien wkalkulować w koszty podejmowanych przedsięwzięć gospodarczych. W ocenie Sądu, postępowanie w przedmiotowej sprawie przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami procedury, w sposób należyty i przekonywujący rozważono wszystkie zgłoszone w sprawie okoliczności. Tym samym nie podzielając argumentów skargi i nie stwierdzając uchybień prawa materialnego i procesowego, które uzasadniałyby uchylenie kwestionowanej decyzji należało, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzec jak w sentencji. .