I SA/Łd 170/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Ewa Cisowska - Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 24 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Ś. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 maja 2010 r. w sprawie ze skargi B. Ś. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy p o s t a n a w i a : odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. B. Ś. wniosła skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. Wyrokiem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. oddalił skargę B. Ś. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] roku w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. Wobec treści wyroku skarżąca złożyła w dniu 11 maja 2010 r. wniosek o sporządzenie uzasadnienia, a następnie wniosła o przyznanie jej prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia [...] roku Sąd przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie zastępstwa prawnego poprzez ustanowienie radcy prawnego. Pismem z dnia 24 czerwca 2010 roku Okręgowa Izba Radców Prawnych w Ł. wyznaczyła radcę prawnego D. B. pełnomocnikiem w niniejszej sprawie. W dniu 9 września 2010r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia [...] r. wraz z wnioskiem złożył skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącej wskazał, że pismo o ustanowieniu i wyznaczeniu go w niniejszej sprawie otrzymał w dniu 19 lipca 2010 r. Jednocześnie w tym samym dniu skarżąca skontaktowała się z nim telefonicznie. W rozmowie telefonicznej ustalił ze skarżącą, że zapozna się z aktami sprawy, w szczególności z treścią wydanego przez Sąd orzeczenia, oraz że po wizycie w Sądzie skontaktuję się z nią i poinformuję ją o swojej opinii co do dalszych czynności. Następnie wskazał, iż w dniu 21 lipca 2010 r. po zbadaniu akt sprawy pełnomocnik uznał, że istnieje szansa na wniesienie skutecznej skargi kasacyjnej od niekorzystnego dla skarżącej wyroku Sądu i zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami, próbował skontaktować się ze skarżącą telefonicznie w celu umówienia się na spotkanie i rozmowę. Kilkunastokrotne próby kontaktu telefonicznego okazały się nieskuteczne. W dniu 23 lipca 2010 r. próbował ponownie skontaktować się ze skarżącą w miejscu jej zamieszkania, jednak nikogo nie zastał. Zostawił w drzwiach pisemną informację z prośbą o pilny kontakt, który jednak nie nastąpił. W dniu 26 lipca 2010 r. oraz w dniach następnych ponownie próbował skontaktować się ze skarżąca telefonicznie, również bez skutku. Ponownie udał się w miejsce jej zamieszkania i ponownie nikogo nie zastał. W okresie od dnia 28 lipca 2010 r. do dnia 16 sierpnia 2010r. korzystał wraz z rodziną z zaplanowanego urlopu i przebywał poza Ł.. W tym okresie (prawdopodobnie 7 lub 8 dzień sierpnia 2010r.) skarżąca zadzwoniła do niego i zapytała czy podjął decyzję co do czynności w sprawie. Wyjaśniała, że cierpi na depresję i w związku z tym przebywała przez niemal cztery tygodnie u znajomych poza Ł.. Nie odpowiedziała dlaczego nie odbierała ode mnie telefonu, tłumaczyła się chorobą - miewa okresy, w czasie których czuje się tak źle, że nie ma ochoty (a wręcz odczuwa niechęć) do kontaktów z innymi osobami. W ocenie pełnomocnika, tłumaczenie skarżącej było logiczne, ponieważ z akt sprawy wynika, że cierpi ona na depresję i przebywa pod stałą opieką lekarza psychiatry. Poinformował więc skarżącą, że przebywa na urlopie oraz, że po powrocie do Ł. natychmiast się z nią skontaktuję. Zgodnie z tymi ustaleniami w dniu 17 sierpnia 2010 r. udał się w jej miejsce zamieszkania, lecz tym razem również nikogo nie zastałem. Kontakt telefoniczny także nie nastąpił, pomimo licznych prób z jego strony. W dniach 20 sierpnia 2010r., 23 sierpnia 2010r. i 27 sierpnia 2010r. ponawiał wizyty pod adresem zamieszkania skarżącej, wszystkie bezskuteczne. Jednocześnie ponawiał bezskuteczne próby nawiązania kontaktu telefonicznego. Wyjaśnił, że dopiero w dniu 02 września 2010 r. skarżąca zadzwoniła do niego prosząc o spotkanie, wyjaśniła, że znowu w związku ze swoimi dolegliwościami przebywała poza Ł. u znajomych oraz, że jest dziś w domu. Natychmiast do niej pojechał. Podczas spotkania poinformował B. Ś. o szczegółach sprawy i ustalił, że wniesie w jej imieniu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną. Po wizycie u skarżącej, w tym samym dniu, udał się do Sądu, gdzie uzyskał kserokopię niezbędnych kart z akt sprawy. W konkluzji wniosku pełnomocnik wyjaśnił, że wychodzi z założenia, że nie tylko w przedmiotowej, ale w każdej sprawie, do podjęcia decyzji co do czynności w sprawie konieczne jest spotkanie i rozmowa z klientem, w trakcie której wyczerpująco może udzielić wyjaśnień i odpowiedzieć na zadane pytania. Wymaga tego skuteczne reprezentowanie interesów klienta. W przeciwnym razie pomoc prawna byłaby nieprawidłowa. Uważa także, że w niniejszej sprawie, z uwagi na charakter psychiatrycznych dolegliwości skarżącej, takie spotkanie było więcej niż konieczne. W trakcie rozmowy "w cztery oczy" (a nie przez telefon) mógł bowiem osobiście ocenić, czy skarżąca w pełni zdaje sobie sprawę z tego o czym rozmawiamy. W związku z powyższym przyjął, że dopiero w dniu 02 września 2010 r. ustała przyczyna uchybienia terminowi do dokonania czynności w postaci wniesienia skargi kasacyjnej. Biorąc natomiast pod uwagę schorzenie skarżącej i związane z nim jej zmienne stany psychiczne, a ponadto podjęte liczne próby kontaktu ze skarżącą, w ocenie pełnomocnika strony skarżącej, uprawdopodobnił on brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto nie jest w stanie wykazać jakimkolwiek dokumentem daty otrzymania pisma o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w sprawie, ponieważ jest ono wysyłane do pełnomocnika listem poleconym, bez potwierdzenia odbioru. Próba uzyskania potwierdzenia daty odbioru w placówce pocztowej okazała się bezskuteczna. Podobnie nie może on udowodnić opisanych wyżej, podejmowanych prób kontaktu ze skarżącą. Uważa jednak, że dołożył należytej staranności w podejmowanych działaniach, zarówno co do prób uzyskania potwierdzenia daty otrzymania pisma o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w sprawie, jak i prób kontaktu ze skarżącą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 86 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, 2 i 4 ppsa). W świetle postanowień powołanych przepisów uchybiony termin do dokonania czynności należy przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki, a mianowicie strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego. Zgodnie z art. 88 ppsa spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W analizowanej sprawie nie budzi wątpliwości, że strona skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia [...] r., skoro bowiem wyrok ten wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącej w dniu 31 maja 2010r., to 30 - dniowy termin do jej wniesienia zaczął swój bieg w dniu 1 czerwca 20010 r. i zakończył w dniu 30 czerwca 2010 roku. To zaś oznacza, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tej skargi był dopuszczalny. Mimo, że art. 87 § 1 ppsa zastrzega, że żądanie przywrócenia terminu należy zgłosić w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, to uwzględnienia wymaga, iż zgodnie z § 4 art. 87 ppsa równocześnie z wnioskiem strona jest zobowiązana dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W takiej sytuacji termin do złożenia tego wniosku wynosi, jak podnosi orzecznictwo sądowe, 30 dni od dnia powiadomienia pełnomocnika o wyznaczeniu do reprezentowania. W konsekwencji uznaje się, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 ppsa., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym radca prawny (adwokat, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (vide: postanowienie NSA z dnia 14 maja 2009 r., II FZ 125/09, postanowienie NSA z dnia 8 czerwca 2006 r., I FZ 198/06, niepubl., postanowienie NSA z dnia 15 marca 2007 r., II FZ 47/07, niepubl.). W przeciwnym razie skarga kasacyjna musiałby być sporządzona w terminie 7 dni, nie zaś jak przewiduje przepis w terminie 30 dni, to zaś stanowiłoby naruszenia zasady równości wobec prawa pełnomocników działających z wyboru i z urzędu. Prezentowana koncepcja z jednej strony gwarantuje stronie i jej pełnomocnikowi czas niezbędny do sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia wraz z żądaniem przywrócenia terminu, z drugiej zaś nie pozwala na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 i nast. ppsa, czego życzyłby sobie pełnomocnik skarżącej. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie mógł jednakże zostać rozpoznany merytorycznie, bowiem został złożony przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika z opóźnieniem. Wobec doręczenia pełnomocnikowi przez ORRP w Ł. pisma z dnia 24 czerwca 2010r. o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącej, w dniu 19 lipca 2010r., jak sam przyznał we wniosku, termin do wniesienia skargi kasacyjnej, a zarazem i wniosku o przywrócenie terminu do jej złożenia, zaczął swój bieg w dniu 20 lipca 2010r., a zakończył w dniu 18 sierpnia 2010r. (środa). Najpóźniej więc w dnia 18 sierpnia 2010r. pełnomocnik winien złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika, przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi ustąpiła w dniu zawiadomienia przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Ł. radcy prawnego D. B. o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w sprawie, tj. w dniu 19 lipca 2010r., nie zaś w dniu 2 września 2010r. Tymczasem, jak potwierdzają akta sądowe, wniosek ten wraz ze skargą pełnomocnik złożył dopiero w dniu 9 września 2010r., a więc z trzytygodniowym opóźnieniem. Nie sposób podzielić ani stanowiska pełnomocnika, iż przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu ustała dopiero w dniu 2 września 2010r., skoro w tej dacie udało mu się dopiero skutecznie skontaktować ze skarżącą celem poinformowania jej o szansie wniesienia skutecznej skargi kasacyjnej, ani też przytoczonych jako argument okoliczności faktycznych uchybienia terminowi do złożenia tego wniosku, a dotyczących stanu zdrowia psychicznego skarżącej i niemożności z nią kontaktu. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę na to, iż stosownie do art. 244 § 2 ppsa ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Oznacza to, że pełnomocnik upoważniony jest do samodzielnego działania w sprawie na rzecz i w imieniu strony skarżącej i nie wymaga uprzedniego z nią kontaktu, chociażby celem uzyskania pisemnego pełnomocnictwa do jej reprezentowania. Nadto pełnomocnik winien podejmować działania, zmierzające do ochrony interesów mocodawcy, zwłaszcza w sytuacji, gdy wiadomym jest, iż komunikacja z mocodawcą jest, tak jak w niniejszej sprawie, utrudniona z powodu choroby. Nie sposób nie dostrzec też i tego, iż przyczyny uchybienia terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie winny dotyczyć pełnomocnika, nie zaś mocodawcy, z chwilą ustanowienia pełnomocnika skutki zaniedbań w dokonywaniu czynności procesowych obciążają pełnomocnika. Wskazane we wniosku okoliczności stanu zdrowotnego samej skarżącej i trudności w komunikacji z nią nie miały więc wpływu na obiektywnie ocenianą niemożność złożenia wniosku o przywrócenie terminu przez pełnomocnika. Okoliczności te nie dotyczyły bowiem samego pełnomocnika, a zatem ich zaistnienie jest bez znaczenia dla sprawy. Jak bowiem podnosi doktryna przedmiotu "w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, w tym także doradca podatkowy i rzecznik patentowy, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych przez tego pełnomocnika" (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W sprawie ma więc zastosowanie art. 88 zdanie pierwsze ppsa, zgodnie z którym spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Odrzucenie wniosku przez sąd jest równoznaczne z odmową rozpatrzenia sprawy i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Na marginesie zauważyć należy jednakże, iż wbrew przekonaniu pełnomocnika, dopuścił się on jednak zaniedbań w niniejszej sprawie. Pełnomocnik w uzasadnieniu wniosku twierdzi, iż w dniu 21 lipca 2010r. zapoznał się z aktami sprawy. Twierdzenie to nie znajduje jednak potwierdzenia w aktach sądowych. Z akt tych, jak i adnotacji na karcie "przeglądanie akt" wynika bowiem , iż pełnomocnik po raz pierwszy z aktami sprawy zapoznał się dopiero w dniu 2 września 2010r., co wyklucza jego twierdzenie o udzieleniu skarżącej informacji w dniu 21 lipca 2010r., po zapoznaniu się z aktami, o szansie wniesienia skutecznej skargi kasacyjnej i to właśnie było rzeczywistą przyczyną uchybienia przez pełnomocnika terminu do dokonania czynności procesowej przez pełnomocnika. Także data sporządzenia skargi kasacyjnej na dzień 9 września 2010r., a skargę tą mógł sporządzić dopiero po zapoznaniu się z aktami sprawy, pośrednio wskazuje na powyższe. Wniesienie skargi nie wymagało tez akceptacji skarżącej, skoro z akt sprawy wynika jej intencja co do zaskarżenia wyroku sądu. Gdyby bowiem skarząca zaakceptowała wydany wyrok, nie wnosiłaby o sporządzenie jego uzasadnienia i przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu dla sporządzenia skargi kasacyjnej. Wobec powyższego, na podstawie art. 88 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. Sz.Ch.