I SA/Łd 177/22

Dnia 26 kwietnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Cezary Koziński Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A Zakład Konstrukcji Stalowych Sp. z o.o. z/s w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Pismem z 28 stycznia 2022 r. A Sp. z o.o. z siedzibą w S. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. prowadzi wobec A Sp. z o.o. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z [...] r., których podstawę wystawienia stanowiła decyzja z [...] r. nr [...], którą Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. orzekł o solidarnej odpowiedzialności A Sp. z o.o. z siedzibą w S. przy ul. A 3/5, jako komplementariusza, wraz z A Sp. z o.o. Spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą przy ul. A 3/5, za zaległości w podatku od towarów i usług. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. skierował do A Bank S.A., przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego [...] zawiadomienie z 8.09.2021 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, które doręczono stronie 10.09.2020 r. W odpowiedzi dłużnik zajętej wierzytelności poinformował o przeszkodzie w realizacji zajęcia z powodu zbiegu egzekucji administracyjnej z Dyrektorem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. . Pismem z 16.09.2021 r. Spółka wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, na podstawie art. 33 § 1, art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 108 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, zobowiązana Spółka złożyła zarzut braku wymagalności obowiązku. Wniosła również o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zarzutu. Spółka wskazała, że przed wszczęciem egzekucji administracyjnej organ egzekucyjny nie wykonał dyspozycji art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tzn. nie zbadał, czy egzekucja jest dopuszczalna. Spółka wskazała, że A Sp. z o.o. S.K.A. posiada majątek, z którego można prowadzić efektywną egzekucję. Spółka podniosła także, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. mógłby zaspokoić swoje roszczenia, poprzez przyłączenie się do trwającej egzekucji z nieruchomości, którą prowadzi komornik sądowy. Podkreśliła, że do organu egzekucyjnego wpływają środki pieniężne z tytułu realizacji zajęcia wierzytelności pieniężnej. Spółka odniosła się do przesłanek pozytywnych i negatywnych dopuszczalności prowadzenia egzekucji. W opinii A Sp. z o.o., przesłanki pozytywne to takie okoliczności, których wystąpienie warunkuje prowadzenie egzekucji administracyjnej. Do przesłanek negatywnych Spółka zaliczyła okoliczności przewidziane przez ustawodawcę w art. 59 § 1 u.p.e.a., tj. brak wymagalności obowiązku oraz brak przesłanek dopuszczalności wszczęcia egzekucji. W konsekwencji zdaniem Spółki organ egzekucyjny powinien umorzyć prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 w związku z art. 29 u.p.ea. W uzupełnieniu powyższego pisma Spółka doprecyzowała zarzuty i wnioski przedstawione w wystąpieniu z 16.09.2021 r. i zaznaczyła, że w związku z różnym rozumieniem w orzecznictwie przesłanki z art. 108 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, wniosła - w pierwszej kolejności - zarzut braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 1, art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) i o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 pkt 3 lit. b w zw. z art. 34a pkt 2 ww. ustawy. W przypadku zaś nieuznania przesłanki z art. 108 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa za przesłankę wymagalności obowiązku, Spółka wniosła, na podstawie art. 59 § 4 w związku z art. 59 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na żądanie organu Spółka doprecyzowała treść żądań zawartych w piśmie z 16.09.2021 r. i wskazała, że zostały wniesione dwa oddzielne i niezależne od siebie wnioski, tj. zarzut braku wymagalności obowiązku (art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) oraz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Postanowieniem z [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. (jako wierzyciel), oddalił zarzut braku wymagalności obowiązku w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej w oparciu o tytuły wykonawcze z [...] r. Natomiast postanowieniem z [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. (jako organ egzekucyjny) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Spółki zaskarżonym postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu Dyrektor wskazał, że w analizowanej sprawie A Spółka z o.o. wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej oraz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu ww. wystąpienia, Spółka powołała się zasadniczo na treść art. 108 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa. Następnie, pismem z 24.09.2021 r. strona sprecyzowała żądanie i w pierwszej kolejności wniosła zarzut braku wymagalności obowiązku. W przypadku zaś nieuznania przesłanki z art. 108 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, za przesłankę wymagalności obowiązku Spółka wystąpiła o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organ wskazał, że w kolejnych pismach, a zwłaszcza z 24.09.2021 r. i 25.09.2021 r. Spółka powołała się na dyspozycję normy art. 108 § 4 O.p., jako okoliczność uzasadniającą wniesienie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej i w konsekwencji umorzenie postępowania egzekucyjnego, jak również okoliczność uzasadniającą wniesienie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W ocenie organu przedstawiona przez stronę argumentacja dotycząca obu roszczeń była analogiczna, ponieważ Spółka oparła swoje żądania na tych samych zdarzeniach faktycznych. Organ wyjaśnił, że [...] r. Naczelnik US w S. oddalił zarzut na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z [...] r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wierzyciel ocenił skuteczność egzekucji prowadzonej wobec A Sp. z o.o. S.K.A, jako przesłanki warunkującej wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec podmiotu odpowiedzialnego, a wynikającej z art. 108 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, a tym samym sprawa została już rozpatrzona przez uprawniony organ. W ocenie organu II instancji już samo usytuowanie oraz dyspozycja normy art. 108 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa wskazuje, że ocena bezskuteczności egzekucji administracyjnej, jako przesłanki do wszczęcia wobec A Sp. z o.o. egzekucji należy do wierzyciela. Ponadto, organ zauważył, że w pismach z 16.09.2021 r., 24.09.2021 r. i 25.09.2021 r. Spółka nie przedstawiła żadnych innych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji organ stanął na stanowisku, że w analizowanym stanie faktycznym wypowiedź wierzyciela i argumentacja odnośnie art. 108 § 4 O.p. powinna być wiążąca dla organu egzekucyjnego. W tej sytuacji Dyrektor uznał za trafny pogląd, że organ I instancji wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego - w sposób prawidłowy odniósł się do wypowiedzi wierzyciela, wyrażonej w postanowieniu z [...] r. nr [...]. Mając na uwadze zapadłe rozstrzygnięcie oraz tożsamość powołanych przez Spółkę okoliczności faktycznych, organ egzekucyjny nie był uprawniony do ponownej merytorycznej oceny tych samych argumentów zawartych w ww. pismach. W skardze do sądu administracyjnego Spółka wniosła o uchylenie w całości postanowienia DIAS w Ł. z [...] r. oraz postanowienia organu I instancji podnosząc zarzuty naruszenia: art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uznanie, że pomiędzy zarzutami złożonymi na podstawie art. 33 § 2 pkt. 6 lit c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z powodu braku wymagalności obowiązku, a wnioskiem o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. z powodu niedopuszczalności egzekucji, istnieje tożsamość stosunku administracyjnoprawnego o którym mowa w art. 61a § 1 Kpa. art. 61a § 1 Kpa w związku z art. 106 Kpa poprzez uznanie, że w przypadku uzyskania negatywnego stanowiska wierzyciela właściwym rozstrzygnięciem jest rozstrzygnięcie formalne w formie odmowy wszczęcia postępowania w trybie art. 61a § 1 Kpa, a nie rozstrzygnięcie merytoryczne np. poprzez oddalenie wniosku naruszenie art. 59 u.p.e.a. w związku z art. 106 Kpa poprzez uznanie, że stanowisko wierzyciela w postępowaniu o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu niedopuszczalności egzekucji jest wymagalne i wiążące dla organu egzekucyjnego, podczas gdy z przepis art. 59 u.p.e.a. nie wymaga zajęcia stanowiska przez wierzyciela naruszenie art. 124 § 2 Kpa poprzez niewyjaśnienie powodów uznania braku naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Podstawą żądania skarżącej spółki w rozpoznawanej sprawie, jak również w sprawie zakończonej postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...]r. był art. 108 § 4 O.p.. Wobec tego, że strona skarżąca powołując się na niejednolitość orzecznictwa sądów administracyjnych złożyła dwa wnioski oparte na tej samej podstawie zasadnym było ich odrębne rozstrzygnięcie. W postanowieniu z dania [...]r. oddalającym zarzut braku wymagalności obowiązku wskazano jednoznacznie z jakich przyczyn uznano, że egzekucja wobec dłużnika podstawowego (podatnika) jest bezskuteczna. W szczególności powołano się na stan zaległości wynoszący łącznie ponad 11.500.000 zł, dalsze narastanie zadłużenia, obciążenie nieruchomości należącej do dłużnika (jedynego rzeczywistego składnika majątku) hipotekami na rzecz wielu wierzycieli, których pozycja w kolejności zaspokojenia jest wyższa niż organu podatkowego, prognozując, że brak jest możliwości zaspokojenia się przez wierzyciela skarbowego z tejże nieruchomości. Skoro zaś w rozpoznawanej sprawie, dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, strona skarżąca powołuje się również na art. 108 § 4 O.p., organy trafnie przywołały art. 61a § 1 Kpa wywodząc, że występuje tożsamość wymienionych spraw. O tożsamości sprawy jako warunku koniecznym do zastosowania art. 61a § 1 K.p.a., można mówić wówczas, gdy występują te same podmioty w sprawie, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu, tego samego stanu prawnego i wreszcie tego samego, niezmienionego stanu faktycznego. Przy czym przez stan faktyczny sprawy należy rozumieć, stan faktyczny mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc mieszczący się w ramach hipotezy normy prawnej, która stanowiła podstawę do rozstrzygnięcia spraw (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 lutego 2022r., sygn. akt II SA/Gl 1608/21). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę całości podziela powyższy pogląd prawny i przyjmuje go za własny. Wbrew twierdzeniom skargi w sprawie zachodzi tożsamość podmiotowa. Rozstrzygnięcia w obu sprawach wydawał Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., zaś okoliczność, że w jednej z nich, dotyczącej zarzutów na postępowanie egzekucyjne, posiadał status wierzyciela nie zmienia faktu, że jest tym samym organem administracji. Tożsamość przedmiotu nie budzi wątpliwości. Jest nią żądanie unicestwienia egzekucji należności z powołaniem się na brak spełnienia przesłanki z art. 108 § 4 O.p., to jest bezskuteczności egzekucji. Podobnie należy ocenić stan faktyczny i prawny, który wbrew twierdzeniom skargi, jest identyczny w obu porównywanych sprawach. O ile za trafny należy uznać zarzut braku powołania przez organ podstawy prawnej poglądu, że stanowisko wierzyciela jest dla organu wiążące, to zasadę tę można wyprowadzić z treści art. 34 § 4 punkt 1 upea. Mając na uwadze powyższe względy i uznając argumentację strony skarżącej za polemikę z prawidłowymi ustaleniami i rozstrzygnięciem przedstawionym w zaskarżonym postanowieniu oraz poprzedzającym je postanowieniu organu I instancji na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. P.C.