I SA/Łd 1991/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędziowie Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski, Asesor WSA Cezary Koziński (spr.), Protokolant Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi F. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu III i IV raty podatku od nieruchomości za 2005 r. oraz I i II raty podatku od nieruchomości za rok 2006 1. oddala skargę; 2. przyznaje od skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokat G. W.-R. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. I SA/Łd 1991/06 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta S., powołując się na przepisy art. 13 § 1 pkt 1 i 3, art. 67a § 1 pkt 3 oraz art. 207 Ordynacji podatkowej, odmówił Pani F. B. umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości – III i IV raty za 2005 r. i I i II raty za 2006 r., w łącznej kwocie 136,40 zł . Organ podatkowy stwierdził, iż podatniczka jest właścicielką nieruchomości położonej w S. przy ul. A (domu jednorodzinnego o pow. 63 m2 i działki o pow. 525 m2 ) oraz współwłaścicielką niezabudowanej nieruchomości położonej w S. przy ul. A o pow. 1.840 m2 . Zamieszkuje ona z córką, która od dnia 19 marca 1990 r. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna i od dnia 1 marca 1992 r. nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych. Źródłem utrzymania Pani F. B. jest emerytura w wysokości 522,19 zł netto. Z informacji uzyskanych od Naczelnika Urzędu Skarbowego wynika, że dochód podatniczki w 2005 r. wyniósł 6.850,96 zł; natomiast jej wydatki na energię elektryczną, wg przedłożonych rachunków, w okresie od 12.04.2006 r. do 12.06.2006 r. ustalono na kwotę 136,28 zł. Dodatkowo organ podatkowy pierwszej instancji, w celu ustalenia sytuacji materialnej podatniczki, próbował pozyskać informacje z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. (nie przyniosło to jednak oczekiwanych rezultatów). Ponadto ustalono, iż Pani F. B. korzystała w 2006 r. z pomocy (w formie paczek żywnościowych) Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej w S. i Polskiego Czerwonego Krzyża w S. Prezydent S. uznał, iż w ostatnim czasie nie wystąpiły okoliczności, które można byłoby określić jak ważny interes podatnika, ani też nie występują przesłanki o charakterze interesu publicznego. Sytuacja finansowa podatniczki jest trudna, ale w obecnych realiach gospodarczych nie ma charakteru wyjątkowego i nie odbiega radykalnie od przeciętnej sytuacji ogółu w społeczności lokalnej. Jak wskazano, wnioskodawczyni otrzymuje wprawdzie niską emeryturę, ale jest to od lat stałe, przewidywalne źródło utrzymania i istnieje możliwość zaplanowania wydatków tak, ażeby wywiązać się z obowiązku podatkowego (należny podatek od nieruchomości za lata 2003 – 2006 to kwota średnio 130,- zł na rok, płatna w czterech ratach). Zdaniem organu, zapłata przedmiotowego podatku nie stanowi podważenia w sposób istotny warunków egzystencji podatnika. Podkreślono ponadto, iż organ podatkowy już raz udzielił ulgi w postaci umorzenia i zaniechania poboru podatku od nieruchomości położonej w S. przy ul. A za lata 2000, 2001 i 2002. Pomimo tego podatnik w latach późniejszych nie podjął żadnych działań zmierzających do wywiązania się z obowiązku podatkowego. Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...] nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, iż z "ważnym interesem podatnika" mamy do czynienia w sytuacji obniżenia zdolności płatniczych podatnika w wyniku zdarzeń losowych o szczególnym charakterze, których wystąpienia podatnik nie mógł przewidzieć, ani im zapobiec. Pod pojęciem "interesu publicznego" należy rozumieć pewną potrzebę – dobro, której zaspokojenie winno służyć zbiorowości lokalnej lub całemu społeczeństwu. Płacenie podatków stanowi realizację konstytucyjnej zasady równości i powszechności opodatkowania i dlatego każdy wyłom od tej zasady wymaga szczególnie wnikliwego rozważenia, czy zaistniały ustawowe przesłanki do zastosowania ulgi podatkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż przepis art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej oparty jest na konstrukcji uznania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji ulgowych oznacza, że organ podatkowy może uwzględnić wniosek podatnika przy zaistnieniu przesłanek ustawowych zastosowania ulgi podatkowej, ale równocześnie nie jest do tego zobligowany. Organ podatkowy pierwszej instancji dokonał wnikliwej analizy dowodów przedłożonych przez podatnika, jak i zebranych z urzędu w toku postępowania. Ustalono istotne dla rozpatrzenia sprawy okoliczności faktyczne, a ocena zgromadzonego materiału doprowadziła do zasadnego rozstrzygnięcia – odmowy umorzenia zaległości podatkowych. Podkreślono przy tym, że sama trudna sytuacja materialna podatniczki, trwająca już od wielu lat, a spowodowana tylko niskimi dochodami, nie stanowi w świetle orzecznictwa sądowego wystarczającej przesłanki do zastosowania ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowej. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., jak również na postanowienie tego Kolegium z dnia [...] nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z obowiązku zapłaty podatku od nieruchomości – III i IV raty za 2006 r., Pani F. B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając, iż organy wydając decyzję odmowną nie oparły swojego rozstrzygnięcia na dowodach, tj. na oświadczeniu o stanie majątkowym podatniczki złożonym wraz z wnioskiem z dnia 22 czerwca 2006. Skarżąca wskazała, iż nie ustalono czy posiada ona gospodarstwo rolne, samochód, maszyny oraz inne ruchomości, czy posiada zasoby pieniężne – oszczędności, papiery wartościowe, przedmioty wartościowe, co jej zdaniem ma istotne znaczenie w sprawie. W ocenie skarżącej, uznaniowość w podejmowaniu decyzji w zakresie umorzenia zaległości podatkowej nie oznacza zwolnienia organu z obowiązku legalności, polegającej nie tylko na zgodności działań z prawem, ale i z zasadami słuszności i prawdy obiektywnej. Nie oznacza to zwolnienia z realizacji zasad ogólnych postępowania, m.in. rzetelnego i wnikliwego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 24 listopada 2006 r. organ odwoławczy wyjaśnił także, że przy piśmie Kolegium z dnia 24 listopada 2006 r. została przekazana skarga Pani F. B. na postanowienie SKO z dnia [...] nr [...], wraz z kompletem oryginalnych akt sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z przepisem art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z póź. zm), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Przepis ten przewiduje dwie przesłanki, przy zaistnieniu których organ podatkowy może w drodze decyzji zastosować ulgę podatkową. Spójnik "lub" użyty w przepisie wskazuje przy tym na to, iż wystarczy spełnienie tylko jednej z nich. Oznacza to, iż organ podatkowy w każdym wypadku winien zbadać sprawę pod kątem spełnienia obu przesłanek. Pojecie "ważny interes podatnika" jest pojęciem nieostrym, a jego treść powinna być oceniana w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 kwietnia 1999 r. (sygn. akt SA/Sz 850/98, Lex nr 36843) stwierdził, iż "ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata majątku. Interes publiczny to sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdy nie będzie w stanie zaspokoić potrzeb materialnych". Interes publiczny rozumieć również można jako dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwa, korekta błędnych decyzji. Organy podatkowe rozpoznając sprawę nie skupiły się tylko na bieżących możliwościach płatniczych podatniczki, lecz wzięły pod uwagę jej ogólną sytuację majątkową. Ustalono, że podatniczka jest właścicielką nieruchomości zabudowanej i współwłaścicielką innej nieruchomości niezabudowanej. To przesądziło, iż organy podatkowe nie uznały aby zachodził ważny interes podatnika uzasadniający umorzenie zaległości podatkowej, zwłaszcza, że skarżąca posiada stałe miesięczne źródło utrzymania w postaci emerytury – 522,19 zł. W odniesieniu do oceny "interesu publicznego", organy stwierdziły, iż sytuacja materialna podatniczki, jakkolwiek trudna, nie może stanowić jedynej przesłanki do zastosowania wnioskowanej ulgi, gdyż w obecnych realiach gospodarczych nie ma ona charakteru wyjątkowego i nie odbiega radykalnie od przeciętnej sytuacji ogółu w społeczności lokalnej. Słusznie stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., że z instytucji umarzania zaległości podatkowych nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długu podatkowego (skarżąca korzystała z ulgi w postaci umorzenia i zaniechania poboru podatku od nieruchomości za lata 2000, 2001 i 2002); tym bardziej, że Ordynacja podatkowa przewiduje inne możliwości złagodzenia warunków wykonania zobowiązania podatkowego, np. rozłożenie na raty podatku, czy zaległości podatkowej. Niewątpliwie należy uznać, iż w tym zakresie organ odwoławczy odwołał się do poczucia, tzw. ogólnej sprawiedliwości społecznej. Podkreślić również należy, iż ocena dokonywana przez organ podatkowy co do tego, czy istnieją przesłanki do podjęcia decyzji o umorzeniu zaległości podatkowej oparta jest na elementach natury słusznościowej, które nie mogą być objęte kontrolą Sądu, co oznacza, iż kontroli tej podlega jedynie poprawność postępowania dowodowo-wyjaśniającego i wynikających zeń konkluzji (zob. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SA/Ka 498/00, Prawo Przedsiębiorcy 2001, nr 45, str. 14). W związku z powyższym należy uznać, iż organy obu instancji dokonały oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, zarówno pod względem istnienia przesłanki "ważnego interesu podatnika", jak i "interesu publicznego". Biorąc powyższe po uwagę, Sąd nie stwierdził w tej sprawie naruszenia przepisu art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, ani naruszenia przepisów postępowania podatkowego. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), należało skargę oddalić.