I SA/Łd 218/14
WyrokWSA w Łodzi2014-06-17
Skład orzekający: Joanna Tarno, Joanna Grzegorczyk - Drozda, Bogusław Klimowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego w sytuacji, gdy faktury dokumentujące nabycie usług budowlanych zostały wystawione przez podmiot, który faktycznie nie wykonał tych usług, a jedynie je pośredniczył, a rzekomi podwykonawcy również nie byli w stanie ich wykonać?Ratio decidendi
Podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego, jeśli faktury dokumentujące nabycie towarów lub usług nie odzwierciedlają faktycznie dokonanych czynności. W sytuacji, gdy ustalono, że faktury są 'puste' (nie towarzyszyło im faktyczne wykonanie usług), materialne warunki prawa do odliczenia nie zostały spełnione, niezależnie od dobrej wiary podatnika. Prawomocny wyrok skazujący wystawcę faktur za ich fikcyjność wiąże sąd administracyjny w zakresie ustaleń faktycznych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy prawa do odliczenia podatku naliczonego przez Dyrektora Izby Skarbowej, który zakwestionował faktury wystawione przez spółkę B. na rzecz skarżącego (P. W.). Organy ustaliły, że spółka B. nie wykonała faktycznie usług budowlanych, a jej rzekomi podwykonawcy również nie byli w stanie tego zrobić. Kluczowe znaczenie miały zeznania i prawomocny wyrok skazujący W. D., właściciela firmy D., za wystawianie fikcyjnych faktur. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej oraz błąd w ustaleniach faktycznych.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk - Drozda Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Protokolant: Pomocnik sekretarza Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za maj, lipiec – październik i grudzień 2008 r. oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za styczeń, luty – kwiecień, czerwiec oraz listopad 2008 r. oddala skargę.
W trakcie postępowania kontrolnego przeprowadzonego u P. W. prowadzącego Zakład A. stwierdzono, że w okresie od marca do października 2008 r. podatnik odliczył podatek naliczony w łącznej kwocie 29.643 zł, wynikający z wystawionych przez spółkę B. faktur dokumentujących czynności (usługi budowlane), które nie zostały faktycznie wykonane przez ten podmiot.
Opierając się na wynikach powyższej kontroli Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. wydał decyzję z dnia [...] r., w której określił zobowiązanie podatkowe oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za miesiące styczeń - grudzień 2008 r. w prawidłowych wysokościach.
Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. w decyzji z dnia [...] r. zgodził się ze stanowiskiem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej kwestionującym stronie prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur VAT wystawionych przez B. sp. z o.o. z uwagi na ich charakter fikcyjny.
Organ wyjaśnił, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż zakwestionowane faktury dotyczą prac budowlanych (przede wszystkim wymiany i montażu instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych) prowadzonych na terenie Ł. w budynku A., B., C., D. oraz w budynkach należących do E..
Wskazując na zeznania P. W., właściciela firmy A. - przesłuchanego w dniu 4 marca 2013 r. w charakterze strony – organ stwierdził, że w roku 2008 prowadząc działalność gospodarczą w zakresie usług budowlanych współpracował ze spółką B., która wykonywała pewien fragment prac prowadzonych przez jego firmę (była podwykonawcą). W ramach tej współpracy podatnik kontaktował się z prezesem spółki – P. D. (kontakty te obejmowały sprawy formalne takie jak płatności, faktury), natomiast w sprawach technicznych (dotyczących zakresu robót i sposobu ich wykonania) kontaktował się z nieżyjącym już (zmarłym w dniu 28 maja 2012 r.) jego bratem – P. D., który biorąc udział we wszystkich inwestycjach prowadzonych przez P. W., kierował nimi i je nadzorował.
P. D. przesłuchany z dniu 14 marca 2013 r. w charakterze świadka zeznał z kolei, że w 2008 roku firma B., która sama nie zatrudniała pracowników, realizowała zlecenia korzystając wyłącznie z usług dwóch podwykonawców - firm: C. oraz D. - które wykonywały roboty na rzecz firmy A..
Dalej organ wskazał, że wbrew zeznaniom P. D., w kontrolowanym okresie Spółka B. nie mogła dokonać zakupu usług budowlanych na podstawie faktur wystawionych przez wskazanych przez niego podwykonawców – firmy: D., C. oraz E..
Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że w dniu [...] r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. wydał decyzję określającą między innymi obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jednolity Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.), dalej: ustawa o VAT, wynikającego ze wszystkich wystawionych w 2008 roku przez P. D. (prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą E.) faktur, wśród których znajdowały się także faktury wystawione na rzecz Spółki B.. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji i firma E. nie dokonywała faktycznie czynności opodatkowanych w zakresie usług budowlanych oraz usług marketingowych, a jej działalność polegała wyłącznie na wprowadzaniu do obrotu tzw. "pustych" faktur.
W przypadku firmy C. (J. M.) kontrolujący ustalili, że była to jednoosobowa firma, która w roku 2008 nie zatrudniała żadnych pracowników (pismo ZUS I Oddział w Ł. z dnia 2 października 2012 r.), oprócz samochodu marki Toyota Camry, nie posiadała żadnych środków trwałych, a jedynym dostawcą w zakresie usług budowlanych była firma D..
Wykonawcą kwestionowanych w przedmiotowej sprawie usług budowlanych nie mógł być także W. D. (firma D.). W tym zakresie organ wskazał m.in. na jego zeznania złożone w charakterze świadka w dniu 11 października 2011 r., 15 kwietnia 2011 r., 17 maja 2011 r. oraz 7 i 27 lipca 2011 r. Ponadto stwierdził, że prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla Ł.-W. uznał W. D. za winnego zarzucanych mu czynów, tj., że jako właściciel finny D. w okresie od stycznia 2005 r. do sierpnia 2010 r. w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu tego samego zamiaru i z wykorzystaniem takiej samej sposobności wystawił na rzecz firm: E., B. Spółka z o.o. (funkcjonująca w latach 2004 - 2006 pod nazwą B1) oraz F Spółka z o.o. - nierzetelne faktury VAT z tytułu sprzedaży między innymi usług budowlanych oraz prac ogólnobudowlanych, w sytuacji gdy faktury te nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że zarówno Spółka B., jak i wskazani przez jej prezesa (P. D.), rzekomi podwykonawcy, nie mogli wykonać usług budowlanych wynikających z zakwestionowanych faktur.
Organ odwoławczy za niezasadne uznał również argumenty dotyczące przesłuchania E. R. i A. J. oraz zwrócił uwagę na bierną postawę podatnika w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego.
Za pozbawione znaczenia dla podjętego w sprawie rozstrzygnięcia organ uznał przy tym zeznania W. D. złożone w sprawie dotyczącej Spółki F. oraz dokumenty przekazane przez P. D. w toku postępowania prowadzonego wobec firmy G., o których załączenie do akt przedmiotowej sprawy wniósł w odwołaniu podatnik - kwestia ewentualnych transakcji dokonywanych przez te podmioty nie stanowiła bowiem przedmiotu rozpoznania w niniejszej sprawie.
Organ odwoławczy podkreślił, że powyższe stanowisko jest zgodne z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Odnosząc się do wyroku z 21 czerwca 2012 r. w sprawach połączonych C-80/11 i C-1427/11 dotyczącego prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu transakcji dotkniętych oszustwem w VAT stwierdził, że orzeczenie to wydano w całkowicie odmiennym stanie faktycznym i w konsekwencji nie można jego tez odnosić do okoliczności zaistniałych w rozpatrywanej sprawie. W analizowanym przypadku ustalono bowiem, że sporne dokumenty są "pustymi" fakturami kosztowymi, o czym podatnik powinien zdawać sobie sprawę.
Odnosząc się do kwestii świadomości nabywcy (P. W.), co do nieprawidłowości których dopuścili się dostawcy usług na wcześniejszym etapie obrotu, zauważył, że tzw. "dobra wiara" nie ma znaczenia dla zakwestionowania prawa do odliczenia podatku naliczonego w przypadku "pustych" faktur - nie zostały bowiem spełnione materialne warunki prawa do odliczenia (fakturom nie towarzyszyło faktyczne wykonanie usług).
Jednakże przedstawione okoliczności, jak choćby brak możliwości wykonania deklarowanych usług, zarówno przez wystawcę kwestionowanych faktur (spółkę B.), jak i przez jej rzekomych podwykonawców (firmy E., C. oraz D.), jednoznacznie wskazują na to, że podatnik miał pełną świadomość, iż faktury te nie dokumentują rzeczywistej sprzedaży. Potwierdzają to również wypowiedzi podatnika, który nie rozpoznał na zdjęciu P. D. (z którym miał mieć stały kontakt), nie potrafił także określić rodzaju i zakresu prac prowadzonych przez B.. Za nieracjonalną i sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego organ uznał sytuację, w której firma zajmująca się profesjonalnie montażem instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych (jaką jest A.), zatrudniająca własnych pracowników, miałaby korzystać z usług firm, które nie mają żadnych technicznych ani organizacyjnych możliwości wykonania deklarowanych usług.
W skardze pełnomocnik podatnika podniósł zarzuty:
1. naruszenia art. 121, art. 122 oraz art. 193 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) polegające na:
a) niedopuszczeniu do ponownego dowodu z zeznań świadka W. D., którego pierwotne, niepełne zeznania stały się podstawą ustaleń faktycznych, które to zeznania posłużyły organowi do wydania zaskarżonej decyzji. Brak ponownego, bezpośredniego przeprowadzenia dowodu, przy jednoczesnym ograniczeniu się organu do załączenia protokołów z przesłuchań W. D. w toku innych postępowań, w których strona nie miała możliwości uczestniczyć, skutkował pozbawieniem strony możliwości czynnego uczestnictwa w niniejszej sprawie i możliwości zadawania pytań świadkowi, w zakresie w jakim zeznania W. D. mogły dotyczyć P. W.. Możliwość bezpośredniego zadawania dodatkowych pytań, mogłaby przyczynić się do prawidłowego wyjaśnienia niniejszej sprawy. Brak przeprowadzenia ww. dowodu nastąpił wbrew dyspozycji wskazanych powyżej przepisów i pomimo wniosku strony w tym zakresie,
b) błędnej i dowolnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności wewnętrznie sprzecznych zeznań W. D. zawartych w załączonych do niniejszego postępowania protokołach jego przesłuchania oraz innych postępowaniach prowadzonych przez organ kontroli, o czym organ ten posiada wiedzę z urzędu. Prawidłowa ocena tych zeznań prowadzi do wniosku, że jedynie W. D. nie rozliczał się z Urzędem Skarbowym, nie odprowadzał podatków, wpisywał dowolne kwoty w składane do Urzędu deklaracje, co wskazuje że zeznania ww. mogą być fałszywe i odzwierciedlają jedynie przyjęta i nieznaną stronie linię obrony,
c) dowolnej i błędnej ocenie zeznań świadków - pracowników skarżącego oraz błędne, dowolne przyjęcie, że to pracownicy etatowi wykonali całość prac wynikających z wystawionych na rzecz skarżącego i zakwestionowanych przez organ faktur VAT, w sytuacji gdy faktury te odzwierciedlają zaistnienie faktycznych zdarzeń gospodarczych,
d) pominięciu przez organ pierwszej instancji zeznań świadka D., jakie zostały przez niego złożone przed Sądem Rejonowym dla Ł.-W. w toku postępowania prowadzonego za sygnaturą akt [...], pomimo iż o tych zeznaniach organ posiada informację z urzędu.
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na przyjęciu, że prace opisane w zakwestionowanych fakturach nie były wykonane przez wystawców tych faktur, przy jednoczesnym braku dalszych ustaleń, kto miałby wykonać te prace, jeśli nie firmy będące wystawcami zakwestionowanych faktur VAT, pomimo iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika wprost, że prace te wykonywały firmy opisane w fakturach, jako sprzedawcy tych usług.
Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej domagał się jej oddalenia podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 17 czerwca 2014 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z licznych dokumentów na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: "P.p.s.a."). Były to kserokopie wyroków uniewinniających A. Ja. oraz protokołów z rozpraw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga jest bezzasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
W myśl art. 86 ust. 1 ustawy o VAT w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego (...).
Przepis ten wyraża zasadę neutralności VAT, zgodnie z którą podatek od wartości dodanej, obciążając ostatecznego konsumenta pozostaje neutralny dla podatników biorących udział w obrocie. Zasada ta obowiązuje na każdym etapie obrotu, lecz dotyczy tylko tych dostaw towarów lub świadczenia usług, które wykonuje podmiot uwidoczniony na fakturze jako wystawca (świadczący usługi lub wykonujący dostawę towarów). Tylko takie czynności mają status czynności opodatkowanych w rozumieniu art. 86 ust. 1 ustawy o VAT i tylko w tym kontekście rozumieć należy uzależnienie prawa do odliczenia podatku naliczonego od dokonywania transakcji podlegających opodatkowaniu. W sprawie C-342/87 (Genius Holding BV v. Staatssecretaris van Financiën) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wówczas: Europejski Trybunał Sprawiedliwości) stwierdził, że wynikające z przepisów dyrektywy prawo do odliczenia nie znajduje zastosowania do podatku, który jest należny wyłącznie z tego powodu, że został wykazany na fakturze.
Na gruncie podatku VAT faktury pełnią fundamentalną rolę. Nie są one tylko zwykłym dokumentem służącym dokumentacji transakcji oraz będącym podstawą do jej zarejestrowania w księgach. Dla nabywcy towaru lub usługi faktura stanowi podstawę do odliczenia podatku naliczonego. Prawa do odliczenia nie może jednak stanowić faktura wykazująca zdarzenie gospodarcze, które w ogóle nie zaistniało.
Zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności.
W ocenie Sądu, odmawiając skarżącemu prawa do odliczenia podatku naliczonego, organy nie naruszyły obowiązujących przepisów, co wykazały dokonując oceny zgromadzonych dowodów. W toku postępowania zebrano obszerny i wyczerpujący materiał dowodowy, a wszystkie istotne dla sprawy okoliczności zostały wyjaśnione w sposób dostateczny. Wbrew poglądowi skarżącego, ocena zebranego materiału dowodowego nie nosi cech dowolności, jest zgodna z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania.
Organy podatkowe zakwestionowały prawo podatnika do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez spółkę B.. W 2008 r. spółka ta zatrudniała jedynie dwóch pracowników biurowych. Z zeznań prezesa spółki jednoznacznie wynika, że spółka nie wykonywała bezpośrednio żadnych prac budowlanych, zajmowała się jedynie pośrednictwem i pozyskiwaniem zleceń, które miała realizować wyłącznie za pomocą podwykonawców, tj. firm: C. oraz D.. Nie może więc budzić wątpliwości, że prace udokumentowane zakwestionowanymi fakturami nie zostały wykonane przez spółkę B.. Brak jest też podstaw do przyjęcia, że sporne roboty budowlane zostały wykonane przez rzekomych podwykonawców tej spółki. Firma C. nie zatrudniała pracowników, a firma D. miała być jedynym podwykonawcą tego podmiotu. W tej sytuacji podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma ustalenie wiarygodności firmy D.. W tym zakresie organ zgromadził wiele dowodów, z których najistotniejszy jest prawomocny wyrok Sądu Rejonowego dla Ł.-W. w Ł. z dnia [...] r., skazujący W. D. między innymi za wystawianie w latach 2006-2010 szeregu faktur na rzecz spółki B., które nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Na podstawie art. 11 P.p.s.a., ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny.
Zasada wynikająca z tego przepisu pośrednio odnosi się również do organów administracyjnych, które dokonują ustaleń faktycznych ocenianych następnie w drodze kontroli sądowoadministracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2011 r., I GSK 213/10, LEX nr 1080743).
Jakkolwiek w przepisach dotyczących postępowania podatkowego nie ma odpowiednika art. 11 P.p.s.a., to jednak z art. 194 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej w związku z wymienionym przepisem procedury sądowoadministracyjnej można również wyprowadzić moc wiążącą prawomocnych wyroków skazujących co do popełnienia przestępstwa dla organów podatkowych (por. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2011 r. I FSK 255/10, LEX nr 989885).
Związanie sądu administracyjnego skazującym i prawomocnym wyrokiem karnym odnosi się tylko do faktu popełnienia przestępstwa, a więc sfery ustaleń faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej. Związanie to zostało wprowadzone, aby uniknąć sytuacji, w których na podstawie tych samych stanów faktycznych zapadałyby różne orzeczenia w postępowaniu karnym i sądowoadministracyjnym. Rozwiązanie to eliminuje potrzebę prowadzenia podwójnego postępowania dowodowego dla ustalenia tych samych faktów w rożnych postępowaniach sądowych i w postępowaniu administracyjnym (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, W-wa 2005 r., s. 121 i następne).
W niniejszej sprawie związanie skazującym i prawomocnym wyrokiem karnym oznacza, że skarżący nie może skutecznie podnosić, iż faktury wystawione przez W. D. na rzecz spółki B. dokumentują faktycznie dokonane czynności.
Ustalenia organów potwierdzają również inne dowody, w tym zeznania W. D., przesłuchiwanego kilkakrotnie zarówno w charakterze świadka, jak i podejrzanego, z których wynika, że nie wykonywał on żadnych usług budowlanych, nie wynajmował sprzętu budowlanego, nie zatrudniał pracowników, a za faktury wystawione na rzecz firmy C. oraz firm P. D. (E. i B.) otrzymywał wynagrodzenie w wysokości 1000-1500 zł. miesięcznie. Wobec związania prawomocnym wyrokiem Sądu, eksponowane w skardze sprzeczności w zeznaniach W. D., nie mają istotnego znaczenia.
Organ przesłuchał również pracowników skarżącego zatrudnionych w 2008 r., którzy powiedzieli, że roboty wskazane w zakwestionowanych fakturach wykonali etatowi pracownicy firmy A. (podatnika). Dowody te organ uznał za wiarygodne, w odróżnieniu od zeznań samego skarżącego, gdyż nie rozpoznał on na zdjęciu P. D. (z którym miał mieć stały kontakt), nie potrafił także określić rodzaju i zakresu prac prowadzonych przez B.. Argumentacja organu w tym zakresie nie budzi zastrzeżeń Sądu.
Na potwierdzenie, że zakwestionowane faktury stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane, do akt sprawy załączono decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z [...] r., dotyczącą poszczególnych miesięcy 2008 r., w której organ ten na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT orzekł o obowiązku spółki B. zapłaty podatku z tytułu wystawienia faktur m. in. na rzecz skarżącego.
W zaskarżonej decyzji organ wskazał również na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z [...] r. określającą taki obowiązek dla P. D. (prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą E.) w odniesieniu do faktur wystawionych m. in. na rzecz spółki B.. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji, firma E. nie dokonywała faktycznie czynności opodatkowanych w zakresie usług budowlanych oraz usług marketingowych, a jej działalność polegała wyłącznie na wprowadzaniu do obrotu tzw. "pustych" faktur.
Zgodnie z art. 108 ust. 1 ustawy o VAT w przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty.
Wskazany przepis wprowadza specyficzną instytucję obowiązku zapłaty podatku w razie samego wystawienia faktury. Charakter kwoty wykazanej w fakturze jako podatek należny w rozumieniu ustawy o VAT, w istocie nie będącej podatkiem należnym w tym rozumieniu, jest okolicznością nie pozwalająca na objęcie tej kwoty systemem rozliczeń dokonywanym przez podatnika w deklaracji VAT-7 w ramach podstawowego mechanizmu opodatkowania podatkiem od towarów i usług, naliczenie podatku należnego - odliczenie podatku naliczonego (por. wyroki NSA: z dnia 30 stycznia 2009 r., I FSK 1658/07, LEX nr 508163 oraz z dnia 18 kwietnia 2012 r. I FSK 813/11, LEX nr 1218779).
W zaskarżonej decyzji szeroko omówiono także orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w którym pojawiła się problematyka prawa do odliczenia w sytuacji, gdy podatnik pozostawał w dobrej wierze. Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie uznał, że warunkiem rozważania tej kwestii jest rzeczywiste wykonanie usług (dostawy towarów), które w omawianej sprawie nie zaistniało.
W tej sytuacji należy stwierdzić, że organy działały na podstawie i w granicach prawa, nie naruszyły zatem zasad: zaufania (art. 121 Ordynacji podatkowej) i prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej), gdyż podjęły niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Organy nie naruszyły także art. 193 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, kwestionując rzetelność ksiąg podatkowych skarżącego, skoro zapisy w nich zawarte nie odzwierciedlały stanu rzeczywistego.
Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodów z dokumentów przedłożonych na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
W omawianym przypadku nie zachodziły takie okoliczności. Przede wszystkim przedłożony wyrok uniewinniający dotyczył zupełnie innej osoby niż te, których działania lub zaniechania miały znaczenie dla rozstrzygnięcia omawianej sprawy. Poza tym, gdyby nawet w uzasadnieniu tego wyroku wskazana została taka osoba – nie wiązał on sądu administracyjnego na podstawie 11 P.p.s.a., gdyż był to wyrok uniewinniający. Zważywszy na ilość przedłożonych dokumentów, nie można przyjąć również, że przeprowadzenie tych dowodów nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Z tych względów Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
J.B.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło