I SA/Łd 2285/02
WyrokWSA w Łodzi2004-03-04
Skład orzekający: P. Kiss, M. Zirk-Sadowski, A. Cudak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepis rozporządzenia Ministra Finansów, który zmienia stan prawny określony w ustawie, może stanowić podstawę wydania decyzji administracyjnej, jeśli został wydany bez odpowiedniego upoważnienia ustawowego?Ratio decidendi
Rozporządzenie wykonawcze, które istotnie zmienia uregulowanie ustawowe bez wystarczającego upoważnienia ustawowego, jest wydane z naruszeniem Konstytucji i nie może stanowić podstawy prawnej wydanych decyzji administracyjnych. Sąd sprawuje kontrolę zgodności z prawem zaskarżonych decyzji, w tym analizuje podstawę prawną ich wydania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Izby Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję Urzędu Skarbowego, która określiła dla podatnika nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym za czerwiec 2000 r. w kwocie niższej od wykazanej w deklaracji. Podatnik dokonał odliczenia podatku naliczonego z faktury za usługi telekomunikacyjne, której termin płatności przypadał na lipiec 2000 r., przed terminem zapłaty. Organy podatkowe uznały to odliczenie za przedwczesne, opierając się na § 42 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów. Podatnik zarzucił niekonstytucyjność tego przepisu.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej w Ł. i zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrotu wpisu sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. P. Kiss (spr.), Sędziowie NSA del. M. Zirk-Sadowski, A. Cudak, Protokolant A. Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2004 roku sprawy ze skargi P. R. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2000 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącego 10 (dziesięć ) zł z tytułu zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.
Zaskarżoną do Sądu decyzją Izba Skarbowa w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w S. po rozpatrzeniu odwołania P. R. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w P. z dn.[...] nr [...], którą z powołaniem się na przepisy m.in. art. 207 ustawy z dn. 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm./, art. 10 ust. 2, art.19 ust. 1 i 3 ustawy z dn.8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm./ oraz par. 42 ust.4 rozporządzenia Ministra Finansów z dn.22.12.1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 109, poz.1245 ze zm./ określono dla strony nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym za miesiąc czerwiec 2000 r. w kwocie 4.630zł tj. w wysokości o 48 zł niższej od wykazanej przez podatnika w złożonej deklaracji rozliczeniowej.
W motywach wydanych decyzji organy orzekające obu instancji powołały się na ustalony i niekwestionowany stan faktyczny sprawy, zgodnie z którym podatnik - prowadzący działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych oraz handlu artykułami przemysłowymi, opałem i nawozami - w złożonym rozliczeniu podatku od towarów i usług za czerwiec 2000r. dokonał odliczenia kwoty podatku naliczonego w wysokości 48 zł, zawartej w fakturze z dn.[...] wystawionej przez A sp. z o.o. w W., dotyczącą należności za usługi telekomunikacyjne, której termin płatności został określony do dn.13.07.2000r. Według organów orzekających zgodnie z powołanym w decyzjach przepisem par. 42 ust.4 rozporządzenia Ministra Finansów z dn.22.12.1999r. podatnik bezpodstawnie /przedwcześnie o 1 miesiąc/ dokonał odliczenia podatku naliczonego wynikającego z przedmiotowej faktury nabycia usług telekomunikacyjnych w rozliczeniu za miesiąc otrzymania faktury zamiast za miesiąc, w którym przypadał termin zapłaty należności.
Organ odwoławczy w ustosunkowaniu się do zarzutu odwołania strony, powołującego się na wydanie przez Ministra Finansów przepisu par.42 ust.4 rozporządzenia z dn.22.12.1999r. bez odpowiedniej delegacji ustawowej stwierdził, że organy podatkowe nie są uprawnione do badania konstytucyjności przepisów rozporządzeń, ogłoszonych w Dzienniku Ustaw.
W złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze, podatnik wnosząc o uchylenie decyzji organów podatkowych obu instancji powtórzył swój wcześniejszy zarzut, iż zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa z uwagi na niekonstytucyjność przepisu par. 42 ust.4 rozporządzenia Ministra Finansów z dn.22.12.1999r.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w S. wnosząc o jej oddalenie podtrzymała w całości swoje stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, stając się na podstawie art. 97 par.1 ustawy z dn.30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U nr 153, poz.1271/ właściwym do rozpatrzenia niniejszej skargi, zważył, co następuje;
Zaskarżona decyzja Izby Skarbowej w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w S. podlega uchyleniu, albowiem została wydana z naruszeniem prawa.
Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest wyłącznie ocena zasadności zastosowania przez organy podatkowe przepisu par.42 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dn.22.12.1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 109, poz.1245 ze zm./, stanowiącego, iż w przypadku określonym w ust. 3 cyt. przepisu, za miesiąc, w którym podatnik otrzymał fakturę, uważa się miesiąc, w którym przypada termin płatności określony w tej fakturze. Jednakże powyższe uregulowanie wymienionego rozporządzenia pozostaje w oczywistej sprzeczności z unormowaniem ustawowym zawartym w art.19 ust.3 ustawy z dn.8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm./, zgodnie z którym podatnik może rozliczyć podatek naliczony za miesiąc, w którym otrzymał fakturę zakupu lub za miesiąc następny. W wymienionych wyżej przepisach rozporządzenia wykonawczego Minister Finansów faktycznie zmienia ważny, ustawowy stan prawny, określony w art. 19 ust. 3 cyt. ustawy wskazując przypadki, kiedy za miesiąc otrzymania faktury uznać się powinno miesiąc płatności faktury.
Należy jednak zauważyć, że Minister Finansów nie miał wystarczającego upoważnienia ustawowego do dokonania powyższej istotnej zmiany uregulowania ustawowego zawartego w art. 19 ust. 3 ustawy o podatku od towarów i usług. Takiego upoważnienia nie przewidywał w szczególności art. 19 cyt. ustawy, ani też omawiane rozporządzenie wykonawcze nie wskazuje w powyższym zakresie żadnego innego wystarczającego upoważnienia. W tych warunkach uznać należy, że uregulowanie zawarte w par. 42 ust.4 wymienionego rozporządzenia zostało wydane bez stosownego upoważnienia, a więc z naruszeniem art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Stąd też Sąd orzekający w niniejszej sprawie sprawując zgodnie z art. 1 ustawy z dn.25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153, poz.1269/ zgodność z prawem zaskarżonych decyzji organów podatkowych uznał, że wydany bez upoważnienia ustawowego przepis par.42 ust.4 rozporządzenia wykonawczego Ministra Finansów z dn.22.12.1999r. nie mógł stanowić podstawy prawnej wydanych w badanym postępowaniu decyzji. Należy także nadmienić, że powyższy pogląd o niekonstytucyjności przepisu par.42 ust.4 wymienionego rozporządzenia wykonawczego Ministra Finansów był już wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie sądowym /por. np. wyroki NSA z dn.23.04.2003r/ III S.A. 2479/01 lub z dn.11.06.2003r. I S.A./Łd 1548/01/.
Z powyższych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 145 par. 1 pkt.1 lit. a oraz art. 200 ustawy z dn. 30.08.2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1270/ orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło