I SA/Łd 2473/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA W. Jarzębowski, Sędziowie NSA M. Zirk-Sadowski (spr.), A. Wrzesińska-Nowacka, Protokolant A. Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2004 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczaną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatek od towarów i usług oddala skargę I S.A./Łd 2473/02 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Izba Skarbowa w Ł. utrzymała w mocy decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...], którą organ pierwszej instancji określił Spółce z o.o. A z siedzibą w Ł. kwotę zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za wrzesień 2000 r. oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe za ten miesiąc. W uzasadnieniu swej decyzji Izba przypomniała, że 25 października 2000 r. B Spółka z o.o. (obecna nazwa A Spółka z o.o.) złożyła w Pierwszym Urzędzie Skarbowym Ł. deklarację VAT-7 za miesiąc wrzesień 2000 r. w której wykazała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu w kwocie 492.163 zł. Przeprowadzone przez pracowników Urzędu Skarbowego postępowanie kontrolne wykazało, zdaniem Izby, iż w rozliczeniu za wrzesień 2000 r. Spółka B wykazała podatek naliczony z tytułu zakupów towarów i usług zaliczanych do środków trwałych związanych wyłącznie ze sprzedażą opodatkowaną w wysokości 465.339 zł. Podstawą naliczenia były wystawione przez firmę C (będącej własnością Pana B.R.) faktur z dnia [...] Nr [...], które dokumentowały między innymi sprzedaż budynków: magazynowego, administracyjno - socjalnego, produkcyjnych, transformatora i stróżówki, drogi i placów parkingowych, ogrodzenia, fundamentu betonowego, oświetlenia terenu, silosów do granulatu i kruszywa oraz zbiornika sprężania powietrza, stacji transformatorowej i uzdatniania wody, sieci telewizji przemysłowej z aparaturą wizyjną, zestawów komputerowych, centrali telefonicznej, telefonów komórkowych, maszyn produkcyjnych i do pakowania produktów, klimatyzacji, wentylatorów, mebli biurowych i samochodu ciężarowego. Faktury te wystawiono w oparciu o zawartą w formie aktu notarialnego z dnia [...] umowę sprzedaży, w wyniku której B. i B.R. sprzedali na rzecz Spółki B, reprezentowanej przez Prezesa Zarządu R.R., prawo wieczystego użytkowania gruntu, budynki oraz urządzenia wykorzystywane na cele działalności gospodarczej prowadzonej przez firmę c; Spółka B przejęła równocześnie długi wynikające z umów kredytowych firmy C. Izba zauważyła, że ponadto Spółka B nabyła od firmy C towary handlowe, półfabrykaty i surowce do produkcji (faktury Nr [...],[...] i [...] z dnia [...]), przejęła prawa i zobowiązania firmy C jako leasingobiorcy dwóch samochodów ciężarowych oraz dwóch przyczep, a także zatrudniła pracowników tej firmy. W swej decyzji Izba Skarbowa podzieliła pogląd Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł., iż Spółka B nie miała podstaw do odliczenia podatku naliczonego z powyższych faktur, gdyż firma C dokonała sprzedaży przedsiębiorstwa, do której, zgodnie z art. 3 ust. l pkt l ustawy o podatku od towarów i usług, przepisy tej ustawy nie mają zastosowania. Zdaniem Izby, przedmiotem sprzedaży nie były tylko składniki majątkowe, lecz całe przedsiębiorstwo, gdyż sprzedane elementy z punktu widzenia funkcjonalnego tworzą wyodrębniony podmiot gospodarczy zdolny do samodzielnej działalności gospodarczej W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Spółka A wniosła o uchylenie tej decyzji zarzucając organom podatkowym błędną interpretację art. 3 ust. l pkt l ustawy o podatku VAT oraz art. 121 § l, art. 122 i art. 187 § l Ordynacji podatkowej poprzez nie zebranie pełnego materiału dowodowego, nie wyjaśnienie stanu faktycznego, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów oraz brak uzasadnienia prawnego i faktycznego wydanej decyzji. Zdaniem strony skarżącej nie doszło do sprzedaży całego przedsiębiorstwa lecz tylko jego części - na nabywcę przeszły bowiem wyłącznie tak zwane elementy zmienne przedsiębiorstwa, które nie mają wpływu na zachowanie dotychczasowego kształtu prowadzonej działalności, zbywca zachował zaś prawo do firmy, znaków towarowych i zdobniczych, know-how, certyfikaty, klientelę oraz wszystkie kontrakty z dostawcami i odbiorcami. Na nabywcę przeszły wyłącznie elementy zmienne przedsiębiorstwa, które nie mają wpływu na zachowanie dotychczasowego kształtu prowadzonej działalności, zbywca zachował bowiem to, co jest konieczne i wystarczające do prowadzenia działalności w dotychczasowym wymiarze. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w Ł. wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu Izba podtrzymała swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i przytoczyła podane w niej argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Ustalony w sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Spór między stronami sprowadza się natomiast do oceny prawnej tegoż stanu faktycznego, gdyż zdaniem strony skarżącej na podstawie zawartej umowy nastąpiło przeniesienie poszczególnych składników majątku przedsiębiorstwa, która to czynność prawna nie mogła być uznana za przeniesienie minimum środków koniecznych do prowadzenia przedsiębiorstwa. W treści art. 3 ust. l pkt l ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50 z późn. zm.) zawarte jest stwierdzenie, iż przepisów tej ustawy nie stosuje się do sprzedaży przedsiębiorstwa, zakładu (oddziału) samodzielnie sporządzającego bilans. Oznacza to, że w wypadku nabycia "przedsiębiorstwa" podatnik nie może skorzystać z prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego (art. 19 ust. l ustawy o podatku od towarów i usług - a contrario). Przy czym, istotne znaczenie dla oceny tego, czy w konkretnej sytuacji przedmiotem sprzedaży jest "przedsiębiorstwo", ma czynność podatnika - sprzedawcy, a nie kupującego. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału wynika, iż Spółka B nabyła od firmy C prawo wieczystego użytkowania gruntu wraz z budynkami (magazynowym, administracyjno - socjalnym, produkcyjnymi, stróżówką), infrastrukturą towarzyszącą (ogrodzeniem i oświetleniem terenu, drogami i placami parkingowymi, stacją transformatorową i uzdatniania wody, silosami do granulatu i kruszywa, zbiornikiem sprzężonego powietrza, siecią telewizji przemysłowej, centralą telefoniczną, klimatyzacją), maszynami do produkcji i pakowania wyrobów gotowych, zestawami komputerowymi, meblami biurowymi, samochodem ciężarowym, a także towarami handlowymi, półfabrykatami i surowcami do produkcji. Spółka B przejęła również dług wynikający z umów bankowych oraz prawa i zobowiązania firmy C jako leasingobiorcy dwóch samochodów ciężarowych oraz dwóch przyczep. Wszystkie te składniki wykorzystywane były przez firmę C na cele prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Ponadto Spółka B zatrudniła byłych pracowników firmy C, którzy w oparciu o posiadaną wiedzę, umiejętności i doświadczenie, znając technologię produkcji, praktycznie kontynuowali pracę wykonywaną w poprzedniej firmie (pierwsza sprzedaż miała miejsce w dniu 19 września 2000 r. - cztery dni po dokonaniu przedmiotowej transakcji), właściciel firmy C został zaś Prezesem Zarządu Spółki A (firma C natomiast z dniem 19 września 2000 r. została zlikwidowana). Równocześnie z materiałów zgromadzonych w trakcie dodatkowego postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez Pierwszy Urząd Skarbowy Ł. wynika, iż wśród kontrahentów C i A w znacznej części występują te same firmy, a przedmiotem obrotu między nimi były te same towary (styropian, klej, listwy, panele). Nie można zatem zgodzić się z argumentem Skarżącej Strony, iż sprzedający (firma C), po dokonaniu przedmiotowej transakcji może kontynuować działalność w dotychczasowym wymiarze (lub też, że może być ona podjęta w takiej samej formie) skoro zbył on wszystkie składniki, które miały decydujący wpływ na rodzaj, formą i rozmiary prowadzonej do tej pory działalności. Te niesporne okoliczności sprawy, że w krótkim okresie czasu cały majątek firmy C przeszedł na własność skarżącej Spółki przy jednoczesnym powiązaniu personalnym obu podmiotów gospodarczych oraz w sytuacji kiedy pracownicy jednego podmiotu stali się pracownikami drugiego podmiotu, zaś Spółka w sposób faktyczny była kontynuatorem działalności gospodarczej prowadzonej przez sprzedawcę - dawały organom podatkowym uzasadnione podstawy do przyjęcia, że przedmiotem sprzedaży było przedsiębiorstwo, przy czym oceny tej nie sposób uznać za dowolną. Zarówno w orzecznictwie NSA jak i doktrynie utrwalił się pogląd, że organy podatkowe nie mają kompetencji do orzekania o nieważności czynności cywilnoprawnych, lecz z uwagi na autonomiczność prawa podatkowego mogą dla celów podatkowych nie uwzględnić skutków czynności cywilnoprawnych, które zostały zawarte wyłącznie w celu obejścia przepisów prawa podatkowego - przy czym taki właśnie cel zawarcia tych czynności cywilnoprawnych musi wynikać i to w sposób nie budzący wątpliwości z całokształtu okoliczności sprawy. Trafnie zatem w swej argumentacji organy podatkowe odwołały się do pojęć z zakresu prawa cywilnego i oceniły ich skutki w wymiarze podatkowoprawnym. Skoro zatem przedmiotem sprzedaży było przedsiębiorstwo, a nie czynność nie objęta przepisami ustawy o podatku od towarów i usług, to, jak trafnie przyjęły to organy podatkowe strona skarżąca nie mogła w sposób skuteczny dokonać odliczenia podatku VAT wynikającego z przedmiotowych faktur sprzedaży poszczególnych składników majątku spółki cywilnej. Należy zaznaczyć, iż powyższe rozstrzygnięcie stanowi kontynuację dotychczasowej linii orzecznictwa NSA w sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2000 r., I S.A./Łd 2036/97; wyrok SN z dnia l grudnia 2001 r., III RN 163/00, opubl. OSNP 2002/9/199; wyrok NSA z 10 września 2002 r., III S.A. 623/01, opubl. Monitor Podatkowy 2003/3/31). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.