I SA/Łd 26/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Anna Świderska po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. A. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2014 r. postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. D. A. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] r. ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2014 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 186 zł, skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wyjaśniła, że źródłem jej utrzymania jest emerytura w wysokości ok 1.800 zł netto. Skarżąca prowadzi ponadto działalność gospodarczą (doradztwo podatkowe), która jednak przynosi jej straty, to jest na poziomie 4.771 zł w 2013 r. oraz 18.500 zł w 2014 r. Skarżąca jest właścicielką zabudowanej nieruchomości o powierzchni 818 m2. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że znajdujący się tam budynek ma charakter handlowo-usługowy, a strona posiada zgodę na użytkowanie pomieszczeń pierwszego piętra na potrzeby działalności gospodarczej. Zarządzeniem z 25 marca 2015 r. referendarz sądowy wezwał stronę do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie odpisu zeznania podatkowego za 2014 r., odpisów deklaracji VAT-7 za trzy ostatnie okresy rozliczeniowe z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, wskazanie wysokości dochodów uzyskiwanych z tytułu najmu lub dzierżawy pomieszczeń zlokalizowanych w budynku handlowo-usługowym, udokumentowanie wysokości przychodów i kosztów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą za 2014 r., udokumentowanie wysokości świadczenia emerytalnego, wskazanie czy skarżąca w dalszym ciągu zamieszkuje w domu należącym do siostry, udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem, a także nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych skarżącej. W wyznaczonym (przedłużonym na wniosek strony) terminie, skarżąca nie przedstawiła żadnych, wskazanych w wezwaniu, dokumentów. Starszy referendarz sądowy postanowieniem z 8 lipca 2015 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy uznając, że nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżąca wskazała, że powodem nieuzupełnienia braków wniosku było jej zaangażowanie w postępowanie toczące się równolegle przed sądem powszechnym, a także dotykające jej problemy ze zdrowiem. Do sprzeciwu załączyła kserokopię karty informacyjnej z 30 lipca 2015 r., wystawioną przez izbę przyjęć szpitala, w której wskazano między innymi, że, po przeprowadzeniu wstępnej diagnostyki, podano skarżącej lek obniżający ciśnienie krwi oraz wydano jej skierowanie do poradni kardiologicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z § 3 tego artykułu, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie dalej z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy, o którym mowa, ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie (por. między innymi postanowienia NSA z 13 marca 2014 r., II FZ 249/14 czy 24 lipca 2015 r., II FZ 514/15, dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ – dalej: CBOSA). Strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma zatem prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić określone przesłanki. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżąca, ubiegając się o udzielenie prawa pomocy, powinna przekonać Sąd, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie zwrócić należy uwagę, że skarżąca tak przy składaniu rozpatrywanego wniosku, jak i po otrzymaniu wezwania do jego uzupełnienia, a także później, przy sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, nie przedstawiła wystarczających dowodów pozwalających na rzetelną ocenę jej wniosku. Z treści wniosku wynika co prawda, że otrzymuje ona emeryturę i prowadzi przynoszącą straty działalność gospodarczą, jednak twierdzenia te pozostały gołosłowne wobec nie przedstawienia żadnych dowodów na ich potwierdzenie. Skarżąca nie wyjaśnia również czy i jakie dochody uzyskuje z tytułu wykorzystania zabudowanej nieruchomości, której jest właścicielem. Strona wreszcie w żaden sposób nie opisuje ponoszonych wydatków. W tej sytuacji przyjąć należy, że skarżąca nie wykazała przesłanek przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Mając powyższe na uwadze sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. art. 245 § 1 i § 3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Ake.