I SA/Łd 276/11

Dnia 13 kwietnia 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za październik 2005 roku oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako wspólnika za zaległości podatkowe spółki w tym podatku p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu P. K. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu [...] roku P. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] roku określającą zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za październik 2005 roku oraz orzekającą o solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako wspólnika spółki jawnej "A" za zaległości podatkowe spółki w tym podatku. W skardze zawarty został wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. W złożonym, na wezwanie sądu, na formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach, P. K. wskazał, że obecnie nie posiada żadnych dochodów, nie pracuje i nie prowadzi działalności gospodarczej, nie otrzymuje też żadnych świadczeń z ZUS. Posiada z żoną rozdzielność majątkową, uczestniczy w utrzymaniu i wychowaniu 11- letniego syna. Wnioskodawca jest właścicielem działki o powierzchni 1.200 m2 z domem o powierzchni 20 m2 położonej w Z. oraz nieruchomości rolnej o powierzchni ok. 0,6 ha a także samochodu osobowego marki Skoda Octavia, który został jednak zajęty i zabrany przez Izbę Celną. Zarządzeniem z dnia [...] roku skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie swoich aktualnych źródeł utrzymania, wskazanie tytułu prawnego do nieruchomości będącej jego miejscem zamieszkania oraz udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków eksploatacyjnych, nadesłanie odpisów zeznań podatkowych skarżącego oraz jego żony za 2009 rok oraz udzielenia informacji o sytuacji finansowej i majątkowej małżonki, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi skarżący oświadczył, iż z zona nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego i jego zona nie składa zeznań podatkowych bowiem prowadzi gospodarstwo rolne, które stanowi jej źródło utrzymania. Skarżący utrzymuje się zaś z prac dorywczych z których uzyskuje dochód w wysokości około 500 zł miesięcznie. Nadesłał także swoje zeznania podatkowe PIT-37 oraz PIT -36 L za 2009 rok , z których wynika , że prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza w 2009 roku przyniosła przychód na poziomie 28.664 zł generując koszty w wysokości 58.540 zł w efekcie których skarżący poniósł stratę w kwocie 29.876 zł. dodatkowo w tym roku uzyskał dochód z innych źródeł w wysokości 5.823 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Stosownie do przepisów art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.)- dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy dodatkowego oświadczenia skarżącego i dołączonych do niego dokumentów wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, z żoną pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Nie pracuje i nie prowadzi działalności gospodarczej, nie otrzymuje też żadnych świadczeń z ZUS. Jego aktualnym źródłem utrzymania są prace dorywcze, z których uzyskuje dochód na poziomie 500 zł miesięcznie. Skarżący jest właścicielem działki o powierzchni 1.200 m2 z domem o powierzchni 20 m2 położonej w Z. oraz nieruchomości rolnej o powierzchni ok. 0,6 ha a także samochodu osobowego marki Skoda Octavia, który został jednak zajęty i zabrany przez Izbę Celną. Źródłem utrzymania żony skarżącego jest posiadane przez nią gospodarstwo rolne, którego powierzchni ani uzyskiwanych z jego tytułu dochodów wnioskodawca nie wskazał. W tym miejscu wskazać należy, iż w interesie skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie jego rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, w ocenie zaś sądu jego postawa w przedmiotowym postępowaniu służy zaprezentowaniu swojej sytuacji majątkowej w taki sposób by odpowiadała przesłankom określonym w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Złożone na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy oświadczenia strony budzą uzasadnione wątpliwości, we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący nie wskazał żadnych źródeł utrzymania twierdząc przy tym, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W oświadczeniu złożonym na wezwanie referendarza wskazał, że źródłem jego utrzymania są prace dorywcze, twierdzenia tego jednak w żaden sposób nie uprawdopodobnił, nadto nie wykazał aby ponosił w ogóle jakiekolwiek koszty utrzymania, których ponoszenie stanowi immanentną cechę prowadzenia odrębnego gospodarstwa domowego. Wobec powyższego za niewiarygodne należy uznać powyższe oświadczenie skarżącego. Jeśli więc skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym jego obowiązkiem było wskazanie stanu majątkowego i źródeł utrzymania osób w nim pozostających, w celu weryfikacji jego twierdzeń o braku jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów procesu. Skarżący, zasłaniając się umową majątkową małżeńską, uchylał się konsekwentnie od wskazania sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych swojej żony. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoich orzeczeniach podkreślał, iż obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami nie jest uzależniony od ustroju majątkowego małżeńskiego. (por. postanowienie NSA z 23 marca 2011 roku sygn. akt II FZ 112/11 oraz 28 lipca 2009 roku sygn. akt I FZ 233/09 i z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04 –dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się do stosunków majątkowych małżonków nie zaś do ich wzajemnych obowiązków względem siebie. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoim majątkiem. Skarżący błędnie przyjmuje natomiast, że rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jego żonę z obowiązku pomocy finansowej, a jemu samemu uniemożliwia uzyskanie informacji o sytuacji majątkowej żony. Skoro skarżący twierdz, że potrzebuje pomocy państwa w zakresie realizacji swoich praw przed sądem, to koniecznym jest ocena czy pomoc rodziny udzielona skarżącemu nie byłaby wystarczająca dla pokrycia kosztów sądowych w przedmiotowym postępowaniu. Dopiero ustalenie, że ani samodzielnie, ani przy pomoc rodziny nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania pozwalałaby rozstrzygnąć o możliwości pomocy z budżetu państwa. Nadto skarżący jest właścicielem znacznej wartości majątku nieruchomego który także może stać się źródłem pokrycia kosztów postępowania. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie może przemawiać jedynie eksponowana przez niego okoliczność wielości skarg, które zamierza skierować do tutejszego sądu, bowiem nieprzedstawiając w sposób pełny i rzetelny swojej sytuacji materialnej i rodzinnej strona uniemożliwiła prawidłową ocenę w rozpatrywanej obecnie sprawie swoich możliwości choćby częściowej partycypacji w kosztach procesu, która stosownie do powołanego art. 199 p.p.s.a. jest obowiązkiem strony skarżącej. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. P.Z-C.