I SA/Łd 28/17
PostanowienieWSA w Łodzi2017-10-18
Skład orzekający: Starszy referendarz sądowy Małgorzata Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych może zostać uwzględniony, jeśli strona nie wykazała zasadniczej zmiany swojej sytuacji materialnej od czasu prawomocnego oddalenia poprzedniego wniosku w tej samej sprawie?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie może zostać uwzględniony, jeśli strona nie wykazała zasadniczej zmiany swojej sytuacji materialnej od czasu prawomocnego oddalenia poprzedniego wniosku w tej samej sprawie. Prawomocne postanowienie w przedmiocie prawa pomocy wiąże sąd, a ponowne rozstrzygnięcie jest dopuszczalne tylko z uwagi na okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej określającą zobowiązanie podatkowe. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując na majątek i dochody skarżącej z działalności gospodarczej i gospodarstwa rolnego. Po oddaleniu skargi przez WSA, skarżąca złożyła skargę kasacyjną i kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. W nowym wniosku skarżąca przedstawiła podobny stan majątkowy i dochodowy, nie wskazując na zasadniczą zmianę sytuacji materialnej.Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 18 października 2017 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 18 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł.(obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł.) z dnia [...] roku nr [...], UNP:[...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 rok oraz odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek za I kwartał 2013 roku p o s t a n a w i a: oddalić wniosek.
Postanowieniem z 6 marca 2017 roku referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił A. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą jej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 rok oraz odsetki za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek za I kwartał 2013 roku. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca wspólnie z trójką dzieci prowadzi gospodarstwo domowe. Majątek rodziny stanowi dom o powierzchni 200 m2, w którym rodzina zamieszkuje, grunty rolne o powierzchni 5,96 ha, budynki produkcyjno-gospodarcze o powierzchni 330 m2, samochód osobowy Mercedes C200 z 2008 roku oraz wózek widłowy. Źródłem utrzymania rodziny jest prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza oraz dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 250 zł netto miesięcznie, renta rodzinna 770 zł miesięcznie oraz świadczenie z programu "500+" 1000 zł miesięcznie. W 2015 roku z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej podatniczka uzyskała przychów w wysokości 306.252 zł poniosła koszty w wysokości 300.137 zł uzyskując dochód rzędu 6.114 zł. Z nadesłanego odpisu z księgi przychodów i rozchodów za grudzień 2016 roku wynika, że przychód wnioskodawczyni za 2016 roku wyniósł 205.696 zł koszty zamknęły się kwotą 219.124 dając w rezultacie stratę 13.428 zł. W styczniu 2017 roku wnioskodawczyni nie uzyskała przychodów z działalności gospodarczej poniosła jedynie koszty w wysokości 3.635 zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, że w 3 kwartale 2016 roku przychód strony z prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł 18.139 zł, w tym okresie poniosła ona wydatki na zakup towarów i usług na poziomie 32.729 zł, w 4 kwartale 2016r. przychody skarżącej wyniosły 84.606 zł zaś zakupy 78.723 zł. Miesięczne udokumentowane koszty utrzymania gospodarstwa domowego skarżącej zamykają się kwotą ok. 1.500 zł (energia elektryczna, opłata za wodę, wywóz odpadów, telefon, telewizję cyfrową, składka na ubezpieczenie społeczne). Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej 100 zł stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim wielkość przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej na poziomie 200.000 zł rocznie stawia pod znakiem zapytania prawdziwość oświadczenia skarżącej o braku jakichkolwiek środków mogących stanowić źródło pokrycia kosztów postępowania. Wątpliwości te pogłębia fakt nie przedstawienia przez stronę wyciągów z rachunków bankowych pozwalających na przeanalizowanie przepływów gotówkowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz dokumentujących ponoszone koszty utrzymania. Z nadesłanego fragment wyciągu bankowego wynikało, że saldo tego rachunku było cały czas dodatnie i nadzień 1 grudnia 2016 roku wyniosło ponad 12.000 zł. Niewątpliwie dodatkowe źródło dochodów strony stanowi także prowadzone przez nią gospodarstwo rolne. Przedstawione okoliczności nie pozwalają na przyjęcie tezy o braku możliwości sfinansowania kosztów postępowania przez wnioskodawczynię. W dwóch pozostałych sprawach równocześnie zawisłych przed tutejszym sądem ze skarg wnioskodawczyni zostało jej przyznane prawo pomocy poprzez częściowe zwolnienie z obowiązku zapłacenia wpisów ponad kwotę 500 zł, kwota kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie jest na tyle niska, że dochody skarżącej pozwalają na ich pełne poniesienie.
Powyższe postanowienie zostało pełnomocnikowi skarżącej doręczone w dniu 10 marca br. Strona nie wniosła od niego sprzeciwu w ustawowym terminie 7 dni.
Wyrokiem z 31 maja 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę podatniczki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku.
W dniu 11 sierpnia 2017 roku skarżąca wystąpiła ze skargą kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia.
W dniu 29 sierpnia 2017 roku, do sądu wpłynął kolejny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego aktualnego na dzień występowania z wnioskiem oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżąca w dalszym ciągu wspólnie z trójką dzieci prowadzi gospodarstwo domowe. Majątek rodziny stanowi dom o powierzchni 200 m2, w którym rodzina zamieszkuje, grunty rolne o powierzchni 5,96 ha, budynki produkcyjno-gospodarcze o powierzchni 330 m2 , samochód osobowy Mercedes C200 z 2008 roku oraz wózek widłowy. Źródłem utrzymania rodziny jest prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza z dochodem zadeklarowanym na poziomie 800 zł miesięcznie, dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 250 zł netto miesięcznie, renta rodzinna 860 zł miesięcznie oraz świadczenie z programu "500+" 1000 zł miesięcznie, a także wynagrodzenie za pracę najstarszego syna skarżącej w wysokości 1.700 zł brutto. W 2016 roku z tytułu dopłat bezpośrednich do rolnictwa strona uzyskała przychów rzędu 3.400 zł. W 2016 roku z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej podatniczka uzyskała przychów w wysokości 209.435 zł poniosła koszty w wysokości 202.433 zł uzyskując dochód rzędu 7.000 zł. Z nadesłanego odpisu z księgi przychodów i rozchodów z czerwca 2017 roku wynika, że przychód wnioskodawczyni za pierwsze półrocze 2017 roku wyniósł 93.048 zł koszty zamknęły się kwotą 102.802 zł dając w rezultacie stratę 9.753 zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7k wynika, że w 1 kwartale 2017 roku przychód strony z prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł 25.670 zł, w tym okresie poniosła ona wydatki na zakup towarów i usług na poziomie 32.376 zł, w 2 kwartale 2017r. przychody skarżącej wyniosły 67.379 zł zaś zakupy 69.718 zł. Miesięczne udokumentowane koszty utrzymania gospodarstwa domowego skarżącej zamykają się kwotą ok. 175 zł (opłata za wodę, wywóz odpadów, oraz podatek od nieruchomości) oraz 132 zł składka na ubezpieczenie społeczne. Przedstawione przez stronę rachunki za usługi telekomunikacyjne oraz energię elektryczną nie dotyczą gospodarstwa domowego strony lecz prowadzonej przez nią działalności gospodarczej stanowiąc element kosztów tej działalności.
Referendarz sądowy zważył, co następuje:
Wniosek nie jest zasadny.
Aktualnie rozpoznawany wniosek jest ponownym wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazać należy, że prawomocnym postanowieniem z 6 marca 2017 roku referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił A. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec powyższego rozpoznanie kolejnego wniosku skarżącej winno nastąpić w kontekście art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm. ), dającego prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych powołanej ustawy.
W tym miejscu wskazać należy, że jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o jego przyznanie, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętych wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 p.p.s.a.). Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2008 roku sygn. akt II OZ 654/08).
W obecnie rozpoznawanym wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, wnioskodawczyni nie wskazała na żadną nową okoliczność świadczącą o pogorszeniu sytuacji materialnej jej rodziny, która wpływałaby w sposób zasadniczy na możliwości poniesienia kosztów postępowania przez stronę. Wręcz przeciwnie strona zakończyła spłatę kredytu hipotecznego, a jej najstarszy syn znalazł zatrudnienie. Także działalność gospodarcza za 2016 rok mimo deklarowanych przez skarżącą w dokumentach nadesłanych w poprzednim postępowaniu strat zakończyła się dochodem podatkowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W sprawie nie uległy pogorszeniu okoliczności dotyczące sytuacji materialnej wnioskodawczyni, która jest wyłącznym kryterium oceny wniosku o prawo pomocy. Jak to zostało zaznaczone powyżej z ponownego wniosku wynika wręcz, że dochody rodziny powiększyły się, co wskazuje raczej na poprawę kondycji finansowej gospodarstwa domowego wnioskodawczyni. Dochody te pozwalają na pełen pokrycie wydatków niezbędnego utrzymania w wykazanej przez stronę wysokości, oraz pokrycie obciążających stronę kosztów procesu. Nadto strona w dalszym ciągu nie przedstawiła wyciągów z rachunków bankowych pozwalających na przeanalizowanie przepływów gotówkowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz dokumentujących ponoszone koszty utrzymania. Uwzględniając powyższe, oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że wnioskodawczyni nie wykazała, że jej sytuacja materialna uległa pogorszeniu w stopniu uzasadniającym przyznanie wnioskowanego prawa pomocy. Reasumując wskazać należy, że sprawie nie zaszły żadne nowe okoliczności, które przekreśliłyby aktualność stanowiska wyrażonego w prawomocnym postanowieniu z 6 marca 2017 roku, że dochody posiadane na utrzymanie umożliwiają wnioskodawczyni poniesienie kosztów zainicjowanego postępowania bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania jej oraz jej rodziny.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 165 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 170 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
Ake.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło