I SA/Łd 285/04

Dnia 24 listopada 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Kiss, Sędziowie NSA Bogusław Klimowicz, Teresa Porczyńska (spr.), Protokolant : asystent sędziego Marek Pilc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2004 roku sprawy ze skargi B.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia [...] nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. odmówił skarżącej B.M. przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...], w której określono skarżącej wysokość zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2001 w wysokości 2.225, 00 zł, stwierdzając że przychód wysokości 44.500 zł uzyskany w dniu 22 stycznia 2001r. ze sprzedaży lokalu mieszkalnego, nie został wydatkowany na cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit a. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Skarżąca wydatkowała uzyskany przychód w kwocie 30.760, 45 zł tytułem wkładu mieszkaniowego wniesionego do Spółdzielni Mieszkaniowej A, oraz 7. 402, 25 zł tytułem remontu i modernizacji zajmowanego lokalu mieszkalnego. Decyzja organu pierwszej instancji została doręczona skarżącej w dniu 27 października 2003r. W dniu 12 listopada 2003r. skarżąca złożyła do Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – G. podanie, w którym prosi o przesunięcie terminu odwołania o 14 dni, to jest do dnia 25 listopada 2003r. Odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego skarżąca złożyła w dniu 14 listopada 2003r, zarzucając rozstrzygnięciu niezgodność z przepisami prawa, i twierdząc, że w zamian za wkład mieszkaniowy Spółdzielnia Mieszkaniowa przeniosła na skarżącą prawo do lokalu mieszkalnego, więc była ona uprawniona do skorzystania z ulgi podatkowej. Organ odwoławczy wskazał, że przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują możliwości przesunięcia terminu, dają natomiast możliwość przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Podanie skarżącej z dnia 12 listopada 2003r. zostało potratowane jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Stwierdzono, że przywrócenie terminu jest możliwe wówczas, gdy zainteresowany uprawdopodobni, że naruszenie terminu nastąpiło bez jego winy, wniosek zostanie złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi i gdy wraz z wnioskiem dopełniona zostanie czynność, dla której termin był wyznaczony. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić wtedy, gdy nastąpiło to z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, a za takie uważa się np. nagłą chorobę, awarię komunikacyjną, pożar, powódź. Wniosek skarżącej z dnia 12 listopada 2003r. nie zawiera w swej treści żadnych argumentów, ani też nadzwyczajnych przesłanek, które tłumaczyłyby brak winy w zaniedbaniu terminu. Nie można zatem stwierdzić, że uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn niezależnych od skarżącej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 marca 2004r. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, skarżąca wnosząc o przewrócenie terminu podniosła, że odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – G. złożyła w 4 dni po terminie, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Przy składaniu wniosku tłumaczyła, że powodem złożenia odwołania po terminie była ciężka choroba męża – zapalenie płuc wraz z wysoką gorączką. Nikt nie pouczył skarżącej, że tę informację należy umieścić we wniosku. Skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy nie przeprowadził postępowania w celu uzupełnienia dowodów, pomimo takiej możliwości, wynikającej z art. 229 Ordynacji podatkowej. Zarzuciła, że organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie oparł się na swoim postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...], stwierdzającym fakt uchybienia terminowi oraz że nikt nie żądał uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, nie dano szansy na wyjaśnienie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że argumenty skarżącej dotyczące ciężkiej choroby męża, uniemożliwiającej złożenie odwołania w terminie, nawet na etapie skargi, nie zostały poparte żadnymi przekonywującymi dowodami, oraz że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi, wniosek skarżącej o przywrócenie terminu nie zawiera przesłanek wyłączających winę. Ponadto skarżąca nie wykazała, że zachowany został 7 dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. W świetle przepisów Ordynacji podatkowej, a w szczególności art. 228 tej ustawy, konsekwencją odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest pozbawienie strony prawa do kontroli instancyjnej wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. Dlatego też postanowienia dotyczące odmowy przywrócenia terminu powinny być wydawane po wyjaśnieniu ewentualnych wątpliwości, które mogą powstać po analizie materiału dowodowego, a zatem po zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego. Z treści art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej można wywieść ogólną regułę dowodową, według której obowiązek zgromadzenia dowodów co do faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy spoczywa na organie podatkowym. Organy podatkowe kierując się zasadą dochodzenia do prawdy materialnej, w toku postępowania, stosownie do art. 122 Ordynacji podatkowej, mają obowiązek podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Wyraźnie sformułowany przepis art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej modyfikuje generalną zasadę dotyczącą ciężaru dowodowego, przenosząc go w postępowaniu podatkowym na organ podatkowy. Należy dodać, że powyższy pogląd również znajduje odbicie w orzecznictwie (por. np. wyrok z 28.01.2000 r., sygn. akt I SA/Lu 1432/98) i piśmiennictwie (por. W. Sawa, Ciężar dowodu w postępowaniu podatkowym, [w:] "Przegląd Podatkowy" 2001/3/53, czy też Glosa krytyczna A. Mariańskiego do wyroku NSA z 24.07.2002 r., SA/Sz 1508/01). W sprawie niniejszej zabrakło działań w zakresie zgromadzenia materiału dowodowego. Rację ma skarżąca, że art. 229 Ordynacji podatkowej daje organom możliwość prowadzenia postępowania z urzędu i z tej możliwości organy podatkowe powinny skorzystać. Wynika to z zasady prawdy obiektywnej w związku z zasadą dysponowania zakresem postępowania dowodowego przez organ orzekający w sprawie. Organ obowiązany jest podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienia sprawy (art. 122 Ordynacji), w tym celu obowiązany jest zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 Ordynacji). Z uzasadnienia zaskarżonego aktu wynika, że organy podatkowe ograniczyły się do stwierdzenia, że skarżąca nie poparła żadnymi przekonywującymi dowodami swych argumentów o ciężkiej chorobie męża. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, skoro podanie skarżącej z dnia 12 listopada 2003r. zawierające prośbę o przesunięcie terminu odwołania o 14 dni, zostało potraktowane jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to okoliczności uchybienia terminowi powinny zostać ustalone i dopiero wówczas ocenione. Stosownie do powołanych wyżej przepisów art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej, organy zobowiązane były wyjaśnić okoliczności, które świadczyć mogą o zawinionym bądź niezawionym zachowaniu strony. Podstawową kwestią w tym zakresie, w trakcie ponownego postępowania, będzie danie skarżącej możliwości wykazania przyczyn nie zachowania terminu. Konieczne będzie ustalenie prawdziwości samego faktu choroby męża skarżącej, czasu jej trwania, a następnie dopiero dokonanie oceny co do winy bądź jej braku w uchybieniu terminowi przez stronę, oraz ustalenie pozostałych przesłanek niezbędnych do przywrócenia terminu, wynikających z art. 162 ustawy Ordynacja podatkowa. Brak jakichkolwiek ustaleń co do okoliczności niezachowania terminu uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny wiarygodności twierdzeń zawartych w skardze. Należało zatem stwierdzić, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania podatkowego, a w szczególności art. 122 i art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, i uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie, że nie istniały niezawinione przyczyny, które spowodowały złożenie odwołania po upływie terminu do jego wniesienia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § l ust. l pkt. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.