I SA/Łd 299/08

Dnia 9 grudnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Porczyńska Asesor WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.) Protokolant: Asystent sędziego Joanna Skrzypczak-Zajger po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2008 roku przy udziale sprawy ze skargi A Spółki jawnej z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za sierpień 2002 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz A Spółki jawnej z siedzibą w S. kwotę 777 (siedemset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] r., ustalającą spółce jawnej A L.R. i L. R. dodatkowe zobowiązanie podatkowe za miesiąc sierpień 2002 roku w wysokości 3.976 złotych. Organ ustalił, iż spółka jawna A będąca podatnikiem podatku VAT prowadziła działalność gospodarczą polegającą na handlu paliwami na stacji paliw. W toku kontroli podatkowej mającej na celu sprawdzenie prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług stwierdzono, że w miesiącu sierpniu 2002 roku spółka odliczyła podatek naliczony w kwocie 4.540,80 zł z wystawionej przez firmę "B" faktury, która nie dokumentowała rzeczywistych zdarzeń gospodarczych oraz w kwocie 8.712 zł z faktury wystawionej przez firmę Handlowo – Finansową T. K., która nie została przez tego podatnika rozliczona w deklaracji VAT-7 za miesiąc sierpień 2002 r. Opierając się na wynikach niniejszej kontroli Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. dnia [...] roku wydał decyzję, w której określił nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia za miesiąc sierpień 2002 r. w kwocie 16.464 zł. W konsekwencji powyższej decyzji Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. wydał na podstawie art. 109 ust. 4 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm.), ściśle z nią związaną decyzję ustalającą dodatkowe zobowiązanie w podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2002 r. w kwocie 3.976 zł, tj. w wysokości odpowiadającej 30% kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego. Po rozpatrzeniu odwołania strony od decyzji organu I instancji Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Na decyzję organu odwoławczego Spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę, w której zarzuciła wskazanej decyzji naruszenie art. 120, art. 180, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. - dalej o.p.), przepisy ustawy o podatku VAT – art. 109 ust. 5 i 6, § 48 ust. 4 pkt. 1 lit. a i § 48 ust. 4 pkt. 5 lit. a rozporządzenia wykonawczego oraz art. 2 Konstytucji i art. 27 ust. 1 VI Dyrektywy. Z uwagi na zakres zaskarżenia strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazała, iż w całości kwestionuje decyzję dotyczącą "wymiaru", na którą również została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, a nadto że podtrzymuje wszystkie zarzuty wskazane w odwołaniu, tj. rażące naruszenie podstawowych zasad postępowania podatkowego, a w szczególności oparcie rozstrzygnięcia na dowodach gromadzonych w innych postępowaniach, bez udziału spółki i przed wszczęciem postępowania w obecnie toczącej się sprawie. Podatnik powinien mieć możliwość czynnego udziału w postępowaniu, a zwłaszcza, gdy sygnalizował, iż ma pytania do konkretnych osób. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W związku z tym zgodnie z treścią art. 145 § 1 punkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Na wstępie należy wskazać na art. 188 o.p., z którego wynika, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba, że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Żądania strony nie należy uwzględniać, jeśli okoliczności mające znaczenie dla sprawy stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. A zatem jeżeli strona zgłasza dowód, to w świetle art. 188 o.p. organ podatkowy może nie uwzględnić wniosku, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony; jeżeli jednak strona wskazuje dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną, taki dowód powinien być dopuszczony (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2002 roku, I SA/Ka 2164/00, ONSA 2003, nr 1, poz. 33). Dowód należy odrzucić, gdy jest fałszywy lub nie pozostaje w związku z badanym faktem. Kolejna przesłanka nieuwzględnienia żądania strony pojawia się wówczas, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności niemające znaczenia dla sprawy. To, czy okoliczności powoływane przez stronę mają znaczenie dla sprawy, podlega ocenie wyłącznie organu podatkowego. Nie jest przesłanką negatywną przeprowadzenia żądanego dowodu - założenie z góry nieprzydatności zeznań świadków w sprawie. Organ podatkowy może bowiem nie dać wiary świadkom, ale nie wolno mu dezawuować ich bez przesłuchania. Organ podatkowy nie może dyskwalifikować prawdomówności świadka przed złożeniem przez niego zeznania. Nie można twierdzić z góry, że zeznania będą nieobiektywne i z tego powodu odrzucić wniosek dowodowy (por. wyrok Najwyższego Trybunału Administracyjnego z dnia 23 listopada 1936 r., 5487/34, Orzecznictwo buchalteryjno-podatkowe 1937, nr 24, s. 367). W niniejszej sprawie organy podatkowe dokonały niewłaściwej interpretacji i zastosowania art. 188 o.p. Uznały bowiem, że jeśli strona wnosi o przeprowadzenie dowodu, a okoliczność została udowodniona, nawet sprzecznie z tezą dowodową to istnieje podstawa do oddalenia wniosku. W ocenie Sądu stanowisko to nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ podatkowy ma obowiązek przeprowadzenia dowodu, jeśli dotyczy okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, nawet w sytuacji, gdy wszystkie dowody budują sprzeczny obraz stanu faktycznego sprawy. W tym zakresie strona nie może zostać ograniczona, bowiem możliwość żądania przeprowadzenia dowodu jest podstawową gwarancją procesową. Organ podatkowy może odmówić przeprowadzenia dowodu jedynie w sytuacji, gdy dowód nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, nie jest możliwy do przeprowadzenia lub okoliczność została udowodniona zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy. Rozpoznając niniejszą sprawę organy podatkowe naruszyły również art. 123 o.p. stanowiący przełamanie zasady inkwizycyjności towarzyszącej postępowaniu podatkowemu. Sąd doszukał się również naruszenia art. 190 § 1 i § 2 cytowanej ustawy. Strona postępowania podatkowego powinna mieć zapewniony czynny udział w każdym jego stadium. Strona powinna zostać zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków (...) przynajmniej na 7 dni przed terminem, ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania. W sytuacji, gdy organy nie zawiadomiły strony o czynności działają w granicach prawa, chyba, że strona miała zamiar zadawać pytania wynikające np. ze skargi i mające znaczenie dla sprawy. Należy podkreślić, że przesłuchanie świadka ma charakter dynamiczny, w jego trakcie mogą nasunąć się stronie nowe pytania, których nie miała zamiaru zadać wcześniej. Organ podatkowy nie może tego prawa strony w jakikolwiek sposób ograniczać. Dlatego też niezrozumiałe jest postępowanie organów podatkowych odmawiające przesłuchania wskazanego świadka w obecności strony i uznanie, że dotyczą okoliczności, które zostały w wyczerpujący sposób ustalone innymi dowodami. Powyższe okoliczności wskazują, że organy podatkowe przeprowadziły postępowanie podatkowe bez zachowania wymogów art. 123 oraz art. 190 o.p., co stanowi naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy podatkowe powinny zapewnić stronie czynny udział w postępowaniu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 litera c i art. 152 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się orzeczenia. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 powołanej ustawy oraz § 6 punkt 3 i §14 ust. 2 punkt 1a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). t.n.