I SA/Łd 32/26
WyrokWSA w Łodzi2026-03-18
Skład orzekający: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda, Sędzia WSA Grzegorz Potiopa, Asesor WSA Tomasz Furmanek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zapłata części zaległości podatkowej dokonana w tym samym dniu, co wszczęcie egzekucji administracyjnej (poprzez zajęcie rachunku bankowego), ale przed doręczeniem zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, może stanowić podstawę do uwzględnienia zarzutu wygaśnięcia obowiązku w części?Ratio decidendi
Sąd uznał, że kluczowe dla rozstrzygnięcia zarzutu wygaśnięcia obowiązku jest precyzyjne ustalenie chwili dokonania płatności przez zobowiązanego oraz chwili wszczęcia egzekucji administracyjnej, z dokładnością do godziny i minuty. Samo utożsamienie wszczęcia egzekucji z datą dzienną, bez uwzględnienia dokładnego momentu, jest błędne. Niewyjaśnienie tej kwestii przez organy administracji stanowi naruszenie przepisów postępowania, skutkujące uchyleniem zaskarżonego postanowienia.Stan faktyczny
Spółka B. z o.o. wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Łodzi. Spółka podniosła zarzut wygaśnięcia obowiązku w części z uwagi na dokonanie płatności kwoty 29 000,00 zł w dniu 28 lipca 2025 r., która zbiegła się z datą wszczęcia egzekucji administracyjnej poprzez zajęcie rachunku bankowego. Organy uznały zarzut za niezasadny, przyjmując, że płatność nastąpiła w trakcie egzekucji, a wszczęcie egzekucji następuje z dniem.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 18 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda, Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Potiopa, Asesor WSA Tomasz Furmanek (spr.), Protokolant : Asystent sędziego Katarzyna Nadolska-Góra, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2026 roku sprawy ze skargi B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 28 listopada 2025 roku nr SKO.418.53.2025 w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I SA/Łd 32/26
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 listopada 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpatrzeniu zażalenia B. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (dalej: Spółka, strona, skarżąca), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 27 sierpnia 2025 r. w sprawie zarzutu w egzekucji administracyjnej.
Z akt sprawy wynika, że w piśmie z dnia 5 sierpnia 2025 r. zatytułowanym "skarga na czynności egzekucyjne" (zakwalifikowanym przez organ egzekucyjny – na podstawie art. 33 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 132 z późn. zm. –dalej u.p.e.a.) - jako zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej) Spółka podniosła, że brak było podstawy do wszczynania egzekucji w zakresie kwoty 38 395,12 zł, gdyż w dniu 28 lipca 2025 r. dokonała płatności kwoty 29 000,00 zł na rzecz wierzyciela, zgodnie z upomnieniem. Na potwierdzenie swoich twierdzeń Spółka załączyła potwierdzenie płatności.
Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2025 r. Prezydenta Miasta Łodzi oddalił zarzut wygaśnięcia obowiązków w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec Spółki na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 25 lipca 2025 r.
Od powyższego postanowienia strona wniosła zażalenie.
Organ odwoławczy, wskazując na treść art. 59 § 1 pkt 1 i 60 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - dalej O.p.) wywiódł, że terminem dokonania zapłaty części zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (29.000,00 zł) był dzień 28 lipca 2025 r.
Następnie przytaczając treść art. 26 § 3a i art. 26 § 5 i art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. zauważono, że pewne wątpliwości może budzić, czy chodzi o wygaśnięcie obowiązku przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, czy przed wszczęciem egzekucji administracyjnej o ile nastąpiły w różnych datach, jak w przedmiotowej sprawie. W ocenie Kolegium właściwa wykładnia prowadzi do wniosku, że chodzi o wygaśnięcie obowiązku przed wszczęciem egzekucji administracyjnej.
W ocenie organu II instancji chwilą wszczęcia egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 26 § 5 u.p.e.a. jest dzień (konkretna data dniowa), w którym dochodzi do prawem określonego zdarzenia wywołującego po myśli tej regulacji określony w niej skutek w postaci wszczęcia egzekucji. W wyjątkowych przypadkach istotne jest umiejscowienie danego zdarzenia (czynności) w czasie z dokładnością do godziny i minuty. Wówczas jednak istnieją konkretne regulacje prawne, które taki sposób postępowania przewidują. Na gruncie przepisów normujących postępowanie egzekucyjne w administracji takich rozwiązań prawnych nie przewidziano.
Skoro egzekucja administracyjna wszczęta została w dniu 28 lipca 2025 r., poprzez doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności (bankowi) zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, wierzyciel wydając rozstrzygnięcie w sprawie zasadnie przyjął, iż dokonanej w tym samym dniu wpłaty nie można uznać za wcześniejsze wykonanie obowiązku.
Wobec powyższego zarzut wygaśnięcia w części obowiązku uznano zatem za niezasadny.
Na postanowienie przez Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 28 listopada 2025 roku wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
1. art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm., dalej jako: "K.p.a") w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych polegających na zbadaniu, która czynność była pierwsza w czasie, a co za tym idzie niewzięcie pod uwagę faktu, że zapłata przez Spółka nastąpiła w tym samym dniu, ale przed dokonaniem zajęcia rachunków bankowych strony oraz przed doręczeniem zawiadomienia o zajęciu wierzytelności,
2. art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a. polegającego na wydaniu błędnego rozstrzygnięcia, które uwzględnia chwile wszczęcia egzekucji administracyjnej rozumianą wyłącznie jako datę zajęcia rachunków bankowych Skarżącej, a nie uwzględnia dokładnego momentu jej dokonania, w sytuacji gdy okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia,
3. art. 33 § 1 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie prawidłowo sformułowanego i złożonego w przewidzianym przez prawo terminie przez skarżącą zarzutu spłaty zobowiązania,
4. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez nieprawidłowe oddalenie zarzutu wygaśnięcia zobowiązania, w sytuacji której dochodzone należności były w znacznej mierze zapłacone w dacie doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, także w chwili dokonania zajęcia rachunków bankowych, wobec czego ewentualna egzekucja powinna być wszczęta w zakresie znacznie niższej kwoty zaległości.
Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") wniesiono o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci wydruku z internetowego słownika języka polskiego PWN na okoliczność ustalenia znaczenia pojęcia "chwila" na gruncie języka polskiego.
Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie podniesionego zarzutu, że doszło do wygaśnięcia obowiązków w sprawie egzekucji administracyjnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.
W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Przechodząc do omówienia mających zastosowanie w sprawie przepisów w pierwszej kolejności należy podnieść, że organ administracji publicznej, niezależnie od jego umiejscowienia w systemie instytucjonalnym, w momencie wystąpienia po jego stronie wierzytelności – należności pieniężnej mającej charakter publicznoprawny – powinien podjąć odpowiednie działania w celu jej odzyskania i egzekucji.
Obowiązek dochodzenia należności materializuje się w przypadku przekształcenia się zobowiązania w zaległość z powodu upływu terminu płatności obowiązku o charakterze pieniężnym Ponieważ u.p.e.a. nie definiuje pojęcia "uchylanie się", wierzyciel utożsamia ten fakt z brakiem dobrowolnego świadczenia ze strony zobowiązanego. Przepisy prawa umożliwiają wierzycielowi przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego w administracji podejmowanie wobec zobowiązanego działań informacyjnych, które powinny zmotywować go do zapłaty zaległości bez konieczności stosowania wobec niego środków egzekucyjnych. Instytucja działań informacyjnych umożliwia wierzycielowi również ustalenie zaistnienia lub braku wystąpienia ustawowej okoliczności uchylania się dłużnika od spełnienia obowiązku o charakterze pieniężnym, a także przesądza o konieczności stosowania wobec dłużnika bardziej dolegliwych środków w ramach wszczętej na jego wniosek egzekucji. Dlatego w kontekście ustawowego zwrotu "w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku" uzasadnione jest twierdzenie, że taka sytuacja wystąpi w szczególności wtedy, gdy po etapie bezskutecznych działań informacyjnych, a następnie po doręczeniu wymaganego prawem upomnienia zobowiązany konsekwentnie nie realizuje ciążącego na nim obowiązku świadczenia pieniężnego. Po wyczerpaniu przez wierzyciela pozaegzekucyjnych form windykacji należności dalsza bierność podmiotu w uregulowaniu zobowiązania bezspornie stanowi o unikaniu wykonania tego obowiązku.
W realiach rozpatrywane sprawy upomnienie z dnia 23 czerwca 2025 r. zostało doręczone podatnikowi w dniu 30 czerwca 2025 r. i od tego dnia zaczął biec 7 dniowy termin po upływie, którego organ był uprawniony do wszczęcia egzekucji administracyjnej. W dniu 25 lipca 2025 r. wystawiono tytuły wykonawcze obejmujące nieuiszczone opłaty, a egzekucja administracyjna wszczęta została w dniu 28 lipca 2025 r., poprzez doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności (bankowi) zawiadomienia o zajęciu wierzytelności.
W myśl art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu poprzez podpisanie albo opatrzenie pieczęcią, o której mowa w art. 26e § 1 pkt 4 albo 5, wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego.
Stosownie do art. 26 § 3a u.p.e.a., wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje z chwilą:
1) doręczenia wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej i tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu, jeżeli wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym;
2) podpisania tytułu wykonawczego przez osobę upoważnioną do działania w imieniu wierzyciela, jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, albo opatrzenia pieczęcią, o której mowa w art. 26e § 1 pkt 4 albo 5;
3) wystawienia tytułu wykonawczego w przypadku przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne.
Zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a.: "Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą:
1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego;
2) doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego dłużnikowi zajętej wierzytelności albo podmiotowi, o którym mowa w art. 95a pkt 2 lit. b, lub urzędowi, o którym mowa w art. 96g § 2, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego;
3) podpisania protokołu zajęcia prawa majątkowego, protokołu odbioru dokumentu lub protokołu zajęcia i odbioru ruchomości przez pracownika obsługującego organ egzekucyjny, jeżeli to podpisanie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego;
4) wpisu w księdze wieczystej o wszczęciu egzekucji z nieruchomości lub złożenia wniosku o wpis o wszczęciu egzekucji z nieruchomości do zbioru dokumentów, jeżeli ten wpis lub to złożenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., gdzie zgodnie z § 1 zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Natomiast § 2 wskazuje, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
W niniejszej sprawie skarżąca oparła zarzut na art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. czyli na przesłance wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części.
W myśl art. 59 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek:
1) zapłaty;
2) pobrania podatku przez płatnika lub inkasenta;
3) potrącenia;
4) zaliczenia nadpłaty lub zaliczenia zwrotu podatku;
5) zaniechania poboru;
6) przeniesienia własności rzeczy lub praw majątkowych;
7) przejęcia własności nieruchomości lub prawa majątkowego w postępowaniu egzekucyjnym;
8) umorzenia zaległości;
9) przedawnienia;
10) zwolnienia z obowiązku zapłaty na podstawie art. 14m o.p.;
11) nabycia spadku w całości przez Skarb Państwa albo jednostkę samorządu terytorialnego stwierdzonego przez prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku – ze skutkiem na dzień otwarcia spadku.
Natomiast zgodnie z art. 60 § 1 pkt 2 O.p. za termin dokonania zapłaty podatku uważa się w obrocie bezgotówkowym - dzień obciążenia rachunku bankowego podatnika, rachunku podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub rachunku płatniczego podatnika w instytucji płatniczej, w małej instytucji płatniczej lub instytucji pieniądza elektronicznego na podstawie polecenia przelewu, a w przypadku zapłaty za pomocą instrumentu płatniczego innego niż polecenie przelewu, zwanego dalej "innym instrumentem płatniczym" - dzień uzyskania potwierdzenia autoryzacji transakcji płatniczej, o której mowa w art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz.U. z 2024 r. poz. 30, 731 i 1222).
Procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. W myśl § 1 tego przepisu, organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Stosownie do § 2 wskazanego przepisu, wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Natomiast z § 4 omawianego przepisu, organ egzekucyjny po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia o:
1) oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej albo stwierdzeniu jego niedopuszczalności - kontynuuje postępowanie egzekucyjne albo podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne;
2) uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku, niemająca charakteru trwałego, wystąpiła po wszczęciu egzekucji administracyjnej - zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części;
3) uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w: a) art. 33 § 2 pkt 1-5, b) art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku ma charakter trwały lub wystąpiła przed wszczęciem egzekucji administracyjnej - umarza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części.
Z powyższych przepisów wynika, że postępowanie w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych jest ściśle sformalizowane, a podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie mogą być dowolne okoliczności, ale okoliczności wymienione w art. 33 u.p.e.a. Jego granice wyznacza sam zobowiązany decydując, czy w ogóle wnieść zarzuty, jakie zarzuty sformułować oraz jak je uzasadnić, przy czym katalog możliwych zarzutów jest zamknięty.
Podstawowym elementem – niekwestionowanego przez strony – stanu faktycznego jest okoliczność, że wszczęcie egzekucji w postaci zajęcia rachunków bankowych zobowiązanej Spółki zbiegło się z płatnością kwoty 29 000,00 zł przez skarżącą na rzecz wierzyciela w tym samym dniu tj. 28 lipca 2025 r.
Skarżąca uważa, iż zapłata nastąpiła w tym samym dniu, ale czasowo wcześniej niż dokonanie zajęcia rachunków bankowych czyli przed wszczęciem egzekucji.
Zdaniem organu, że wpłata nastąpiła w trakcie egzekucji ponieważ chwilą wszczęcia egzekucji jest konkretna data dzienna.
Zatem istotą sporu i kluczową okolicznością dla oceny zarzutu wniesionego w trybie art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. jest ustalenie czy zapłata nastąpiła przed czy po wszczęciu egzekucji.
Nie ulega wątpliwości, że wykonanie w całości lub w części obowiązku jest trwałą przeszkodą materialnoprawną w zakresie wszczęcia oraz prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji. Zasadniczym celem tego postępowania jest bowiem doprowadzenie do wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego. Wykonanie obowiązku przed wszczęciem egzekucji sprawia, że postępowanie egzekucyjne w administracji jest niedopuszczalne (L. Klat-Wertelecka, Niedopuszczalność egzekucji, s. 230–234). Zarzut oparty na wykonaniu obowiązku realizuje zasadę niezbędności. Została ona wyrażona w art. 7 § 3 u.p.e.a., który stanowi, że stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. W literaturze zasadę tę określa się także mianem zasady niedopuszczalności stosowania środka egzekucyjnego, gdy odpadła podstawa egzekucji [M. Szubiakowski, Zasady ogólne, w: J. Niczyporuk, S. Fundowicz, J. Radwanowicz (red.), System egzekucji administracyjnej, s. 125]. Zasada ta znajduje obecnie swoje urzeczywistnienie w ramach zarzutu z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. w instytucji odstąpienia od czynności egzekucyjnych (art. 45 § 1 u.p.e.a. Zasada niezbędności wynika z celu postępowania egzekucyjnego, którym jest przymuszenie zobowiązanego do wykonania obowiązku, a nie wyrządzenie mu dolegliwości z powodu uchylania się od jego wykonania.
W tym miejscu zauważyć należy, że zobowiązanie podatkowe, stosownie do art. 59 § 1 pkt 1 O.p., wygasa w całości tylko wówczas, gdy podatnik wpłaci podatek w takiej samej lub w wyższej kwocie, niż wynikająca ze zobowiązania podatkowego powstałego z mocy prawa. W takiej sytuacji zobowiązanie podatkowe ustaje; termin przedawnienia zobowiązania podatkowego nie biegnie dalej. Odmienna sytuacja zachodzi, gdy podatnik wpłaca kwotę podatku mniejszą niż rzeczywista wysokość zobowiązania podatkowego. W tym wypadku następuje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego w części uregulowanej, natomiast w pozostałym zakresie zobowiązanie nadal trwa.
Sąd jednocześnie podziela ocenę organu, że zarzuty wnosi się w sprawie egzekucji administracyjnej, a nie w sprawie postępowania egzekucyjnego, a prawidłowa wykładnia art. 26 § 3a i art. 26 § 5 i art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że chodzi o wygaśnięcie obowiązku przed wszczęciem egzekucji administracyjnej.
W ocenie Sądu (a wbrew ocenie organów wskazującym w tym zakresie na orzeczenie NSA z dnia 8 listopada 2011 r., II FSK 844/10 ) treść art. 26 § 5 u.p.e.a. nie pozostawia jednak wątpliwości, że posłużenie się przez ustawodawcę sformowania "z chwilą" nie uprawnia do jego interpretacji sprawdzającej się do utożsamienia go ze sformowaniem "z dniem". Zdaniem Sądu posłużenie się pojęciem "z chwilą" wskazuje na istotność precyzyjnego umiejscowienie danego zdarzenia w czasie z dokładnością do godziny i minuty. Tym samym ocena organu (podniesiona przez Prezydenta Miasta Łodzi i zaakceptowana przez organ odwoławczy), zgodnie z którą "o wadzie egzekucji można mówić tylko jeżeli należności zostaną uregulowane najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień jej wszczęcia" nie może spotkać się z akceptacją Sądu. Innymi słowy, stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia mogłoby znaleźć akceptację Sądu jednie w przypadku posłużenia się przez ustawodawcę "następuje z dniem" co zgodnie z obecnym brzmieniem omawianej regulacji nie ma miejsca.
W ocenie Sądu, w ślad za powyżej przedstawionymi rozważaniami, ta koincydencja czasowa powinna mieć kluczowe znaczenie dla kierunku prowadzonego postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia faktów mających znaczenia dla oceny wniesionego zarzutu.
Z akt sprawy wynika, że chwila wszczęcia egzekucji to konkretny moment w czasie, a mianowicie dzień 28 lipca 2025 r. z podaniem precyzyjnej chwili określonej jednostkach czasu (znajdujące się w aktach administracyjnych dokumenty "kir – ognivo")
Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie pozwala natomiast na ustalenie, w której chwili (momencie) dnia 28 lipca 2025 r. skarżąca dokonała płatności kwoty 29 000,00 zł na rzecz wierzyciela (w aktach sprawy znajduje się jedynie wydruk potwierdzenia z konta w banku skarżącej dokumentujące datę dzienną operacji przedmiotowego przelewu zaopatrzoną w opis "express" co może sugerować natychmiastowe zaksięgowanie na koncie wierzyciela).
W tym miejscu należy zauważyć, że wydanie dyspozycji w bankowości elektronicznej przelewu określonej kwoty na konto wierzyciela jest równoznaczne z obciążeniem rachunku dającego zlecenie w dniu wydania tej dyspozycji, o ile na koncie dłużnika znajdowały się środki pozwalające na uznanie rachunku wierzyciela, to jest środki pozwalające na realizację przelewu. Skuteczne zlecenie płatnicze w systemie bankowości elektronicznej powoduje automatyczne zmniejszenie środków na koncie zleceniodawcy o kwotę określoną w tym zleceniu już w momencie przyjęcia polecenia przelewu przez bank. Pogląd ten jest akceptowany w orzecznictwie sądowym (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 kwietnia 2020 r. I SA/Bd 95/20 i powołane tam orzecznictwo - wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt III AUa 748/16; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt III AUa 825/15; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt III AUa 579/18).
W ocenie Sądu, dopiero ustalenie tego faktu – momentu przyjęcia polecenia przelewu przez bank - pozwoli na stwierdzanie czy zapłata nastąpiła przed, czy po wszczęciu egzekucji, a w konsekwencji pozwoli na ocenę czy wniesiony zarzut jest zasadny czy też nie.
Stosownie do treści art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei w myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast według art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Tymczasem, w niniejszej sprawie, brak ustalenia chwili przyjęcia w dniu 28 lipca 2025 r.. polecenia przelewu przez bank świadczy o zaniechaniu przez organ poczynienia obowiązków wynikających z powyższych przepisów postępowania, co w efekcie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji, omówione powyżej, niedostatki postępowania wyjaśniającego doprowadziły do błędnego (co najmniej przedwczesnego) zastosowania normy prawa wynikającej z art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.
Organ, w ponownie prowadzonym postępowaniu, ustali dokładną chwilę (tzn. określoną w jednostkach czasu umożliwiającą skonfrontowanie z jednostkami czasowymi uwidocznionymi w dokumentach "kir-ognivo"), w której - w dniu 28 lipca 2025 r.. - skarżąca dokonała zlecenia zapłaty zobowiązania podatkowego na swoim rachunku bankowym i odniesie ją do ustalonej godziny wszczęcia egzekucji. Dopiero zostawienie tych dwóch okoliczności czasowych pozwoli na bezsprzeczne stwierdzenie czy wygaśnięcie obowiązku w części nastąpiło przed czy po wszczęciu egzekucji. Po tak przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym organ ponownie oceni zarzut skarżącej wniesiony w trybie art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.
Sąd nie uwzględnił inicjatywy dowodowej strony ponieważ po pierwsze, w ocenie sądu, wydruk ze słownika jeżyka polskiego nie stanowi dokumentu spełanijącego kryteria art. 106 § 3 p.p.s.a., a po drugie ustalenie znaczeń poszczególnych pojęć użytych przez ustawodawcę sąd podejmuje z urzędu w fazie orzekania i uzasadniania rozstrzygnięcia, bez potrzeby prowadzenia, na okoliczność ustalenia tych znaczeń, postępowania dowodowego.
Wobec powyższego Sąd, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
aj
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło