I SA/Łd 323/14

Dnia 5 lutego 2015 roku P O S T A N O W I E N I E Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Kasprzak po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za poszczególne miesiące 2007 roku oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości zlikwidowanej spółki jawnej p o s t a n a w i a: 1. umorzyć postępowanie sądowe w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych; 2. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Postanowieniem z [...] roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał K. S. prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 200 zł w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku określającą zobowiązanie w podatku od towarów i usług oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za poszczególne miesiące 2007 roku oraz orzekającą o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości zlikwidowanej spółki jawnej. W dniu 16 czerwca 2014 roku skarżący uiścił na rachunek tutejszego sądu kwotę 200 zł tytułem kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia [...] roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] roku. W dniu 19 listopada 2014 roku skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w osobie adw. K. W. – G., która obecnie reprezentuje skarżącego w sprawie z wyboru, bowiem nie ma on już środków na poniesienie kosztów pełnomocnika. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, oraz dołączonych do niego dokumentów wynika, że K. S. w dalszym ciągu prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoją matką, którego źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę wnioskodawcy w wysokości 1.932 zł brutto miesięcznie, które podlega zajęciu komorniczemu (wobec powyższego do wypłaty wnioskodawca otrzymuje kwotę 1.181 zł) oraz emerytura jego matki w wysokości 1.032 zł netto miesięcznie. Skarżący nie posiada żadnego majątku, zamieszkuje w mieszkaniu o powierzchni 46 m2 należącym do jego mamy. Miesięczne udokumentowane koszty utrzymania mieszkania zamykają się kwotą ok. 480 zł miesięcznie (czynsz, prąd, gaz, telefon i telewizja). Skarżący oświadczył także, że dobrowolnie tytułem alimentów na dwoje dzieci łoży kwotę 500 zł miesięcznie. Postanowieniem z [...] r. Referendarz sądowy umorzył postępowanie sądowe w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Od powyższego postanowienia wniesiono sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wskazał, że w chwili obecnej nie posiada już pełnomocnika z wyboru. Pismem z dnia 7 stycznia 2015 r. dotychczasowy pełnomocnik z wyboru skarżącego adwokat K. W. – G. oświadczyła, że w dniu 30 października 2014 r. skarżący wypowiedział jej dotychczasowe pełnomocnictwo. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Instytucję zwolnienia od kosztów sądowych reguluje rozdział 3 dział V ppsa. Przepis art. 244 tej ustawy, stanowi, że prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do przepisu art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje, zgodnie z § 2 tegoż przepisu, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast, według § 3 powołanego przepisu, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki przyznania pomocy osobie fizycznej określa przepis art. 246 § 1 ppsa. Istotne przy tym jest, iż na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie należy do Sądu, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Pomoc finansowa ze strony Państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 326/08 opubl. CBOIS). W orzecznictwie sądowym, na tle omawianego przepisu ukształtował się pogląd, zgodnie z którym obowiązkiem podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest wykazanie faktu podjęcia starań o uzyskanie środków finansowych, niezależnie od efektów (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2008 r. sygn. akt II OZ 1220/08 opubl. CBOIS). Badając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy sąd winien mieć również na uwadze, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 ppsa. Zauważyć nadto należy, że zgodnie z art. 260 ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy traci więc moc niezależnie od treści rozstrzygnięcia. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące. W pierwszej kolejności podnieść należy, że w sprawie niniejszej na mocy postanowienia Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z [...] roku skarżący korzysta już z prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 200 zł, które nie zostało cofnięte. W dniu 16 czerwca 2014 roku skarżący uiścił wymaganą kwotę obciążających go kosztów sądowych, dlatego jego żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, wobec prawomocnego przyznania mu prawa pomocy w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowe, a postępowanie w tym zakresie umorzyć zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Uwzględniając natomiast okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy i argumentację sprzeciwu, jak również wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie (100.000 zł), należało uznać, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny, dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wobec powyższego, Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.