I SA/Łd 330/09
WyrokWSA w Łodzi2009-06-19
Skład orzekający: Bogdan Lubiński, Teresa Porczyńska, Cezary Koziński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wydając decyzję w przedmiocie umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy, prawidłowo zastosował przepisy dotyczące przedawnienia należności oraz czy rozważył wszystkie aspekty przedawnienia, w tym dotyczące składek na Fundusz Pracy?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, ponieważ organ odwoławczy nie zastosował się w pełni do wskazań sądów administracyjnych zawartych w poprzednich wyrokach, w szczególności w zakresie wyjaśnienia wątpliwości dotyczących przedawnienia zaległych składek. Organ jednostronnie przyjął dziesięcioletni okres przedawnienia, nie odnosząc się do wcześniejszych ustaleń sądu o pięcioletnim terminie przedawnienia obowiązującym w okresie powstania należności oraz o tym, że dziesięcioletni termin dotyczy tylko należności, które nie przedawniły się przed 1 stycznia 2003 r. Ponadto, organ nie rozważył przedawnienia należności z tytułu składek na Fundusz Pracy, co stanowiło kluczowe zagadnienie podnoszone przez skarżącą.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni W. W. wystąpiła o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy za okres od maja 1993 r. do września 1998 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, a decyzję tę utrzymał w mocy Prezes ZUS. Sprawa była już dwukrotnie przedmiotem rozpatrzenia przez WSA w Warszawie, który uchylił poprzednie decyzje Prezesa ZUS z uwagi na niewyjaśnienie kwestii przedawnienia należności oraz inne uchybienia proceduralne. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ, Prezes ZUS wydał kolejną decyzję, która została zaskarżona przez W. W. do WSA w Łodzi. Skarżąca zarzuciła m.in. naruszenie przepisów dotyczących przedawnienia składek oraz wydanie decyzji przez organ niewłaściwy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogdan Lubiński Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.) Protokolant: Ewa Jodełka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2009 roku sprawy ze skargi W. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy uchyla zaskarżoną decyzję.
I SA/Łd 330/09
UZASADNIENIE
Wnioskiem z dnia 24 marca 2005 r. W. W. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. M. o umorzenie składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych i Fundusz Pracy za okres od maja 1993 r. do września 1998 r. Podniosła, że postępowanie restrukturyzacyjne dotyczące zaległości wobec Zakładu zakończyło się niepowodzeniem, ponieważ nie była w stanie uiścić opłaty restrukturyzacyjnej.
Decyzją z dnia [...]r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawczyni umorzenia należności za okresy od maja 1993 r. do marca 1994 r. oraz od grudnia 1994 r. do września 1998 r. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w łącznej kwocie 40.539,58 zł oraz na Fundusz Pracy w łącznej kwocie 3.041,08 zł wraz z odsetkami za zwłokę.
Po rozpatrzeniu wniosku W. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] r. o nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podając w uzasadnieniu, iż w przypadku skarżącej nie wystąpił stan całkowitej nieściągalność zadłużenia, o którym mowa w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) – zwanej dalej "u.s.u.s.", a skarżąca nie wykazała, że znajduje się w wyjątkowej sytuacji majątkowej i rodzinnej, która uniemożliwiałaby spłatę zadłużenia ze względu na zbyt ciężkie skutki dla niej lub jej rodziny.
Wyrokiem z dnia 22 listopada 2006r. o sygn. akt III SA/Wa 2425/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ZUS z dnia [...]r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja podpisana została przez pracownika podlegającego wyłączeniu, co doprowadziło do jej uchylenia. Podkreślił również, że kolejną okolicznością skutkującą uchyleniem zaskarżonej decyzji było niewyjaśnienie przez organ rentowy, czy należności objęte decyzjami nie wygasły wcześniej na skutek przedawnienia. W tym kontekście Sąd wyjaśnił, że w okresie, kiedy upłynął termin płatności należności, obowiązywał pięcioletni termin przedawnienia należności z tytułu składek, a dopiero z dniem 1 stycznia 2003 r., ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074 z późn. zm.), wprowadzony został dziesięcioletni termin przedawnienia należności, poprzez zmianę art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Brak przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej oznaczało zdaniem Sądu, że przedawnienie należności winno być oceniane w oparciu o przepisy w brzmieniu znowelizowanym. Okoliczność, że należność powstała przed dniem wejścia w życie nowelizacji nie miała znaczenia, a z dniem wejścia w życie przepisu w nowym brzmieniu stosowanie przepisu dotychczasowego wymagało wyraźnego ustawowego odesłania. Sąd wyjaśnił również, że dziesięcioletni termin przedawnienia mógł dotyczyć tylko należności, które nie przedawniły się przed 1 stycznia 2003 r.
Po przekazaniu akt sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem Sądu, decyzją z dnia [...]r., o nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (w imieniu którego działał Prezes ZUS) orzekając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98. poz. 1071) uchylił w części decyzję z dnia [...]r. znak [...] w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne za okres 05.1993-03.1994r. i 12.1994r. i odsetek za zwłokę wyliczonych na dzień przedawnienia w łącznej kwocie 5.791,53 zł i w tym zakresie umorzył postępowanie, a w pkt 2 zaskarżonej decyzji odmówił umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne za okres 01.1995-09.1998r. i 05.1999r. oraz należnych odsetek za zwłokę w kwocie 37.812,84 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż należności W. W. z tytułu składek za okres 05.93-03.1994r. i 12.1994r. uległy przedawnieniu, skutkiem czego brak jest możliwości zastosowania instytucji umorzenia należności natomiast konieczne stało się umorzenie prowadzonego postępowania administracyjnego, jako bezprzedmiotowego.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy analizując materiał dowodowy w sprawie stwierdził, że w przypadku W. W. nie zachodzi żadna okoliczność dająca podstawę do umorzenia należności z powodu całkowitej nieściągalności. Nie nastąpiło umorzenie egzekucji administracyjnej przez właściwy organ, a działalność gospodarcza jest na bieżąco prowadzona i z tej działalności płacone są składki ubezpieczeniowe. Zdaniem Prezesa ZUS wnioskodawczyni nie wykazała również, że znajduje się w sytuacji majątkowej lub rodzinnej, która uniemożliwia jej spłatę zaległych składek. Ponadto w ciągu roku skarżąca zapłaciła bieżące składki ubezpieczeniowe w kwocie stanowiącej ok. 18% ogólnej kwoty zaległości z tytułu składek i odsetek za zwłokę i tym samym - zdaniem organu - opłacenie składek nie pozbawiłoby W. W. i jej rodziny niezbędnych środków do życia. W ocenie organu także problemy zdrowotne wnioskodawczyni nie pozbawiły jej również zdolności do prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskiwania dochodu umożliwiającego spłatę należności składkowych.
Także i ta decyzją Prezesa ZUS został uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 marca 2008 r. o sygn. akt V SA/Wa 2137/07. Sąd zwrócił uwagę, iż decyzją z dnia 28.11.2005r. o nr 57/05/B Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącej W. W. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w łącznej kwocie 40.539,58 zł oraz na Fundusz Pracy w łącznej kwocie 3.041,08 zł. Orzekając ponownie w sprawie - na skutek uchylenia wyrokiem WSA w Warszawie decyzji Prezesa ZUS z dnia [...]r. utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...]r. - Zakład Ubezpieczeń Społecznych (w imieniu którego działał Prezes ZUS) zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. uchylił w części decyzję z dnia [...]r. (uwaga Sądu: błędnie podana data jako 18.11.2005r.) w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne za okres 05.1993-03.1994r. i 12.1994r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz odmówił umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne za okres 01.1995-09.1998r. i 05.1999r.
Sąd zauważył, że orzekając co do istoty sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ odwoławczy winien był orzec nie tylko w zakresie należności zaległych składek na ubezpieczenie społeczne ale również co do należności z tytułu składek na Fundusz Pracy. Podniesione prze Sąd uchybienie organu skutkuje powstaniem rozbieżności pomiędzy uwzględnionym przez organ I instancji zakresem składek objętych decyzją z [...]r., a zaskarżoną decyzją z dnia [...]., co doprowadziło do wydania orzeczenia w oparciu o niepełny, ustalony stan prawny sprawy.
Z zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS (działającego w imieniu Zakładu) nie wynikało ponadto, czy organ odwoławczy w oparciu o przepis art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych rozważył, czy zachodzi okoliczność przedawnienia należności również z tytułu składek na Fundusz Pracy i w jakiej kwocie, co jest kluczowym, podnoszonym przez skarżącą, zagadnieniem.
Wyjaśnienie powyższej kwestii było istotnym - zdaniem Sądu - uchybieniem proceduralnym i pociągało za sobą konieczność uchylenia decyzji wydanej w wyniku postępowania obarczonego wadą.
Kolejną decyzją z dnia [...] r. nr [...]Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uchylił w całości decyzję z dnia [...] r. (znak [...]) i orzekł o:
1. umorzeniu postępowania w zakresie umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy za okres 06.1993 – 03.1994 i 12.1994 w kwocie 1.045,83 zł oraz odsetek od tych składek, liczonych na dzień przedawnienia należności głównej w kwocie 4.745,70 zł;
2. odmowie umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy za okres 05. – 06.1993, 01. – 06.1995, 05.1999 w kwocie 825,71 zł oraz odsetek od tych zaległości w kwocie 2.614,90 zł;
3. odmowie umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy za okres 06.1995 – 09.1998 w kwocie 9.464,74 zł oraz odsetek za zwłokę od tych zaległości w kwocie 24.524,00 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił przebieg prowadzonego postępowania administracyjnego oraz wskazał na dwa w/w wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Prezes ZUS podkreślił, iż przedawnienie składek na Fundusz Pracy ocenia się na podstawie przepisów regulujących kwestie przedawnienia dla składek na ubezpieczenie społeczne. Na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem – art. 24 ust. 5 u.s.u.s. Zadłużenie za okres 06.1993 – 03.1994, 12.1994 przedawniło się w całości 11 stycznia 2005 r. należności te nie zostały objęte ponownie wdrożoną przeciwko W. W. egzekucją z dnia 19 marca 2001 r. Kwota przedawnienia wynosi 1.045,83 zł i obejmuje 972,87 zł z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz 72.96 zł z tytułu składek na Fundusz Pracy. Składka na ubezpieczenie społeczne za okres 06.1995 przedawniłaby się 24 października 2006 r., po uwzględnieniu dziesięcioletniego terminu przedawnienia i okresu zawieszenia biegu przedawnienia w czasie trwania postępowania restrukturyzacyjnego (okres 3 styczeń 2003r. – 23 kwiecień 2004r.). Przed nadejściem daty przedawnienia zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne wobec dłużniczki, gdyż odpisy tytułów wykonawczych doręczono płatnicze 5 czerwca 2006 r. Zatem zawieszeniu uległ bieg przedawnienia z dniem doręczenia tytułów i zawieszenie to trwa nadal, ponieważ na dzień wydania decyzji egzekucja nie została umorzona.
W ocenie organu rentowego, skutkiem wygaśnięcia zobowiązania na skutek przedawnienia jest brak możliwości zastosowania instytucji umorzenia należności składkowych i umorzenie prowadzonego postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego.
Prezes ZUS wskazał ponadto, iż zadłużenie za okres 01-02.1995, 04.1995 i 05.1999r. zostało spłacone po dniu złożenia przez płatniczkę podania o umorzenie. W toku egzekucji własnej ZUS wyegzekwował zadłużenie za okres 05-06.1993, 01.1995, 03 – 06.1995 i 05.1999 z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy. Wobec tego na dzień wydania decyzji nie istnieje zadłużenie za okres 05-06.1993, 01.1995, 03 – 05.1995 i 05.1999; natomiast w mniejszej kwocie istnieje zadłużenie za czerwiec 1995 r. Organ uznał, że należności spłacone w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego po dacie złożenia wniosku o umorzenie zadłużenia, jak i pozostałe należności nieprzedawnione, podlegają jednak rozpatrzeniu, gdyż stosownie do przyjętej linii orzecznictwa Sądu Najwyższego nie można umorzyć postępowania jako bezprzedmiotowego w sprawie o umorzenie, jeżeli w trakcie postępowania zaległość ta z odsetkami za zwłokę została wyegzekwowania przymusowo w trybie postępowania egzekucyjnego. Płatnik ma bowiem w takiej sytuacji interes prawny w tym, aby jego sprawa została rozpatrzona.
W dalszej części uzasadnienia Prezes ZUS wskazał dodatkowo, że zgodnie z art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Stosownie natomiast do art. 28 ust. 3a należności z tytułu składek mogą być umarzane przez Zakład pomimo braku ich całkowitej nieściągalności - na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (Dz.U. Nr 141, poz. 1365).
Organ odwoławczy analizując materiał dowodowy w sprawie stwierdził, że w przypadku W. W. nie zachodzi żadna okoliczność dająca podstawę do umorzenia należności z powodu całkowitej nieściągalności. Od 19 marca 2001 r. prowadzona jest egzekucja administracyjna przez Urząd Skarbowy w B. Zdaniem Prezesa ZUS, wnioskodawczyni nie wykazała również, że znajduje się w sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej, która uniemożliwia jej spłatę zaległych składek (pomimo wezwania organu rentowego nie przedstawiła żadnych dowodów na swoją sytuację majątkową, rodzinną i zdrowotną). Płatnicza mieszka wraz z mężem i dwojgiem dzieci w mieszkaniu spółdzielczym; aktualnie prowadzi działalność gospodarczą i opłaca na bieżąco składki ubezpieczeniowe. W okresie od 10 stycznia 2008 r. zapłaciła bieżące składki ubezpieczeniowe w kwocie 7.000 zł.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W. W. wniosła o stwierdzenie nieważności w/w decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi właściwemu do rozpoznania sprawy.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
- art. 73 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez wydanie przez Prezesa ZUS w T. M. decyzji z przekroczeniem kompetencji tego organu;
- art. 127 § 3 k.p.a, polegające na wydaniu decyzji z naruszeniem właściwości instancyjnej;
- naruszenie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na wydaniu decyzji przez organ, który był niewłaściwy w sprawie;
- naruszenie art. 127 § 1 i 2 k.p.a., polegające na jego niezastosowaniu, co doprowadziło do braku uznania, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony przez skarżącą do Prezesa ZUS stanowił w istocie odwołanie, od którego przysługiwał skarżącej środek zaskarżenia do organu wyższego stopnia;
- art. 28 ust. 3 u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, poprzez niesłuszne uznanie, że w stosunku do skarżącej nie zachodzą okoliczności umożliwiające wydanie decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i na Fundusz Pracy, w sytuacji gdy materiał dowodowy zgromadzony przez organ dawał wystarczające podstawy do zastosowania uznania administracyjnego i wydania decyzji umarzającej w/w należności;
- art. 24 ust. 1 pkt 4 u.s.u.s., polegające na uznaniu, że nie nastąpiło przedawnienie składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy, pomimo upływu terminu przewidzianego przepisami prawa.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych przyczyn niż w niej wskazano.
Na wstępie należy stwierdzić, iż sprawa w przedmiocie umorzenia składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych i Fundusz Pracy za okres od maja 1993 r. do września 1998 r., obciążających W. W., była już dwukrotnie rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokami z dnia 22 listopada 2006 r. i 11 marca 2008 r. uchylił decyzje Prezesa ZUS w tym przedmiocie.
W orzeczeniu z dnia 22 listopada 2006 r. Sąd dokonał oceny prawnej przepisów art. 83 ust. 4 i art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Wskazał mianowicie, iż "stosownie do art. 83 ust. 4 u.s.u.s. od decyzji Zakładu w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Nie budzi zatem wątpliwości, iż w sprawach umarzania należności decyzje wydawane są przez dwa różne organy, tj. w pierwszej instancji - Zakład, a następnie przez Prezesa Zakładu". Z kolei w odniesieniu do okoliczności niewyjaśnienia przez organy rentowe, czy należności objęte ich decyzjami nie wygasły wcześniej na skutek przedawnienia, Sąd wskazał, iż "w okresie, kiedy to upłynął termin płatności tych należności, obowiązywał pięcioletni termin przedawnienia należności z tytułu składek. Dopiero z dniem 1 stycznia 2003 r., ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074 z późn. zm.), wprowadzony został dziesięcioletni termin przedawnienia należności poprzez zmianę art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Brak przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej oznacza, że przedawnienie należności winno być oceniane w oparciu o przepisy w brzmieniu znowelizowanym. Okoliczność, że należność powstała przed dniem wejścia w życie nowelizacji nie ma tu znaczenia. Z dniem wejścia w życie przepisu w nowym brzmieniu stosowanie przepisu dotychczasowego wymaga wyraźnego ustawowego odesłania. (...) Dziesięcioletni termin przedawnienia może dotyczyć tylko należności, które nie przedawniły się przed 1 stycznia 2003 r. (...) W sytuacji zatem, gdy wniosek Skarżącej obejmował należności z lat 1993-1998 obowiązkiem organów rentowych było przede wszystkim ustalenie okoliczności istotnych dla stwierdzenia, czy nie doszło do przedawnienia części tych należności".
W wyroku z dnia 11 marca 2008 r. Sąd wskazał, iż "z zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS (działającego w imieniu Zakładu) nie wynika ponadto, czy organ odwoławczy w oparciu o przepis art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych rozważył, czy zachodzi okoliczność przedawnienia należności również z tytułu składek na Fundusz Pracy i w jakiej kwocie, co w niniejszej sprawie jest kluczowym, podnoszonym przez skarżącą zagadnieniem".
Zgodnie zatem z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.) – powoływanej dalej jako "p.p.s.a." - ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
W związku z tym Sąd w tym składzie orzekającym, jak i Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, są związani oceną prawną i wskazaniami zawartymi w powyższych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie zastosował się w pełni do wskazań WSA w Warszawie, zawartych w uzasadnieniach wyroków z dnia 22 listopada 2006 r. i 11 marca 2008 r., a w szczególności do wyjaśnienia wątpliwości w zakresie przedawnienia zaległych składek. Organ jednostronnie przyjął, iż do przedmiotowych należności zastosowanie ma dziesięcioletni okres przedawnienia, nie odnosząc się do wskazań Sądu, który stwierdził, że w okresie, kiedy to upłynął termin płatności tych należności, obowiązywał pięcioletni termin przedawnienia należności z tytułu składek, a dziesięcioletni termin przedawnienia może dotyczyć tylko należności, które nie przedawniły się przed 1 stycznia 2003 r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika dlaczego należność za czerwiec 1995 r. przedawniłaby się dopiero 24 października 2006 r., skoro postępowanie restrukturyzacyjne obejmujące tą należność wszczęte zostało dopiero 3 stycznia 2003 r., a odpisy tytułów wykonawczych, obejmujących tę należność, zostały doręczone zobowiązanej w dniu 5 czerwca 2006 r. Organ sam wskazał na str. 4 uzasadnienia decyzji, że zaległość za ten okres nie została w całości wyegzekwowana, lecz istnieje w mniejszej kwocie.
Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych, stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Wobec tego organ odwoławczy ponownie powinien przeanalizować, uzupełnić i ocenić materiał dowodowy, celem usunięcia wątpliwości powziętych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z dnia z dnia 22 listopada 2006 r. i 11 marca 2008 r.
Skoro zatem organ rentowy nie ustalił w pełnym zakresie jakie kwoty z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy obciążają skarżącą, przedwczesnym wydaje się ocena zasadności odmowy umorzenie tych należności w świetle art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. (Dz.U. nr 141, poz. 1365).
Za niezasadny należy uznać zarzut strony skarżącej, co do wydania zaskarżonej decyzji przez organ niewłaściwy w sprawie – Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w cytowanym wyżej wyroku z dnia 22 listopada 2006 r. wyraźnie stwierdził, iż w sprawach umarzania należności decyzje wydawane są przez dwa różne organy, tj. w pierwszej instancji - Zakład, a następnie przez Prezesa Zakładu. Ocena ta była więc dla Prezesa ZUS wiążąca na mocy w/w art. 153 p.p.s.a.
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję.
M.Ko.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło