I SA/Łd 331/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Tomasz Naraziński po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł.) z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 roku oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu i do przeniesienia na następny miesiąc p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. W dniu 19 grudnia 2017 r. S. K. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 4 października 2017 r. oddalającego jego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. w sprawie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 roku oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu i do przeniesienia na następny miesiąc. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z dnia 27 grudnia 2017 r. zawierające wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 1.773 zł, na rachunek bankowy sądu wpłynęły w dniach 22 i 23 stycznia 2018 r. trzy przelewy w łącznej wysokości odpowiadającej opłacie sądowej od skargi kasacyjnej (karty 235-237 akt). Równocześnie w dniu 23 stycznia 2018 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF. W uzasadnieniu wniosku podał, że obecnie nie pracuje i nie prowadzi działalności gospodarczej. Mieszka z rodziną, tj. dwójką dzieci i żoną "przy rodzicach w ich domu". Nie posiada oszczędności. W związku z prowadzoną wcześniej działalnością gospodarczą skarżący posiada kredyt w BANKU A w wysokości 7.200.000 zł, który został wykupiony przez A S.A. Ponadto jako prezes spółki z o.o. skarżący zaciągnął kredyt "firmowy" w Baku B w wysokości 1.350.000 zł. Skarżący oświadczył, że obecnie prowadzona jest windykacja z należących do niego nieruchomości. Stwierdził, że nie jest w stanie opłacić wpisu w pełnej wysokości z powodu braku gotówki. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, synem i córką. Posiada mieszkanie komunalne o powierzchni 76 m2. Ponadto jest właścicielem dwóch nieruchomości przemysłowych: w C. o powierzchni 4 ha o wartości 15.000.000 zł oraz w B. o powierzchni 2 ha i wartości 4.000.000 zł. Skarżący oświadczył również że posiada podstawowy sprzęt agd i rtv o wartości około 20.000 zł. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem skarżący nie osiąga żadnego dochodu, natomiast żona skarżącego uzyskuje dochód z umowy zlecenia w wysokości 1.000 zł miesięcznie oraz świadczenie "500+" w wysokości 1.000 zł. Na skarżącym ciążą zobowiązania kredytowe, o których mowa powyżej oraz zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości w wysokości 1.100.000 zł oraz 500.000 zł. Skarżący nie wskazał żadnych wydatków na utrzymanie miejsca zamieszkania, zakup żywności, ubrań itp. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Przedstawiony powyżej wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych jest drugim wnioskiem złożonym przez skarżącego w niniejszej sprawie. Po raz pierwszy skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z dnia 14 marca 2017 r. zawierające wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 3.546 zł. Starszy referendarz sądowy postanowieniem z 31 maja 2017 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Po rozpoznaniu sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 5 lipca 2017 r. zmienił postanowienie referendarza sądowego i przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 2.000 (dwa tysiące) zł, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił (tom I, karta 177 akt). W dniu 8 sierpnia 2017 r. skarżący uiścił tytułem wpisu od skargi kwotę 2.000 zł. Wobec złożonego przez skarżącego, po prawomocnym rozpoznaniu przez sąd uprzednio złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, ponownego wniosku w tym przedmiocie, o tożsamym zakresie żądania, należało go zakwalifikować, jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia. Możliwość taką stwarza art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, z późn. zm., powoływanej dalej w skrócie jako: P.p.s.a.), zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie, a do takich należą postanowienia wydawane w przedmiocie prawa pomocy, mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Cytowany przepis przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć wojewódzkiego sądu administracyjnego pod warunkiem, że zmianie uległ stan faktyczny sprawy w sposób na tyle istotny, że zachodzą przesłanki do zmiany wydanego uprzednio orzeczenia. Podkreślenia wymaga, że złożenie przez stronę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych lub ewentualnie o przyznanie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu nie obliguje sądu (referendarza sądowego) do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 P.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 282/12 dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl). W tego typu sytuacjach nie jest więc możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego, tj. w oparciu o analogiczną do zawartej we wcześniejszym wniosku argumentację. W związku z tym, jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności, bądź też podane przez niego fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, skorzystanie z art. 165 P.p.s.a. nie będzie możliwe. W orzecznictwie wskazuje się, że badając przesłanki zastosowania w okolicznościach danej sprawy art. 165 P.p.s.a. referendarz sądowy (sąd) jest zobowiązany do porównania wniosku złożonego pierwotnie i argumentacji przywoływanej przez wnioskodawcę w toku pierwotnego postępowania o przyznanie prawa pomocy z powtórnym wnioskiem w tym zakresie. Przez "zmianę okoliczności sprawy" należy rozumieć zarówno wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści niż uprzednio wydane. W ocenie referendarza pomimo pewnych różnic w treści oświadczeń zawartych w obu wnioskach, skarżący nie przedstawił nowych i wiarygodnych okoliczności, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 5 lipca 2017 r. i przyznaniem zwolnienia od kosztów sądowych w szerszym zakresie niż do tej pory. W aktualnie złożonym wniosku skarżący wymienił jako osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym jedynie żonę i dzieci, natomiast we wniosku z dnia 6 kwietnia 2017 r. wskazał również swoich rodziców. Jednocześnie według aktualnie złożonego oświadczenia skarżący wraz z żoną i dwójką dzieci mieszka "przy rodzicach w ich domu". W tej sytuacji należało przyjąć, że we wspólnym gospodarstwie domowym nadal pozostają rodzice skarżącego, mimo że skarżący pominął ich w nowym wniosku. Nie uległy zmianie dochody skarżącego i jego żony. W obu wnioskach skarżący oświadczył, że nie uzyskuje dochodu, natomiast jego żona otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.000 zł i świadczenie wychowawcze w wysokości 1.000 zł. Z uprzednio złożonego wniosku wynika, że koszty stałe dotyczące utrzymania ponoszą rodzice skarżącego. Referendarz przyjął, że aktualnie również koszty te ponoszą rodzice wnioskodawcy. Skarżący oświadczył bowiem, że nie uzyskuje żadnego dochodu i nie wymienił żadnych wydatków, które ponosiłaby jego żona lub on sam. Nie uległ zmianie stan posiadania skarżącego. Z obu wniosków wynika, że skarżący posiada dwie nieruchomości przemysłowe z których prowadzona jest egzekucja. W aktualnie złożonym wniosku skarżący podał, że posiada mieszkanie komunalne o powierzchni 76 m2, którego wcześniej nie wykazał. Na skarżącym ciążyły i nadal ciążą zobowiązania kredytowe i z tytułu podatku od nieruchomości. Reasumując, w ocenie referendarza nie doszło do istotnej zmiany sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego uzasadniającej zmianę prawomocnego postanowienia sądu z dnia 5 lipca 2017 r. W tej sytuacji postępowanie w przedmiocie prawa pomocy należy umorzyć. Za umorzeniem tego postępowania przemawia również to, że skarżący uiścił wpis od skargi kasacyjnej, który stanowi zasadniczy element kosztów sądowych w aktualnym stanie sprawy. Zapłata wpisu od skargi kasacyjnej oznacza, że zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych stało się zbędne. Stosownie do art. 249a P.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Mając na uwadze powyższe referendarz nie znalazł podstaw do uchylenia lub zmiany ww. postanowienia sądu i na podstawie art. 165 i art. 167a § 1 oraz art. 249a P.p.s.a. postanowił jak w sentencji. E.B.