I SA/Łd 335/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki Sędziowie Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Asesor WSA Cezary Koziński Protokolant Asystent sędziego Paweł Pijewski po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 25 stycznia 2008 r. przy udziale --- sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego prowadzonego w sprawie zwolnienia z obowiązku składania deklaracji VAT-7 oddala skargę. W dniu [...] roku Z. K. złożył wniosek do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] o zwolnienie z obowiązku składania deklaracji VAT-7 i wpłacania podatku od towarów i usług. Wniosek złożony został w związku z wezwaniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...]roku nr [...] do złożenia deklaracji VAT-7 za okres styczeń-lipiec 2006 roku. W uzasadnieniu Z. K. wskazał na swoją trudną sytuację rodzinną i materialną. W toku postępowania ustalono, że podatnik z tytułu sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych w okresie styczeń-grudzień 2005 roku osiągnął obrót w wysokości 42.400,- złotych. Podatnik od dnia 1 stycznia 2006 roku utracił prawo do zwolnienia podmiotowego w podatku od towarów i usług. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] w dniu [...] roku wydał decyzję nr [...] umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie podatkowe w sprawie zwolnienia z obowiązku składania deklaracji VAT-7. W odwołaniu z dnia [...] roku Z. K. wskazał na wątpliwości związane z zastosowaniem kwoty uprawniającej do zwolnienia od podatku od towarów i usług w roku 2005 na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 listopada 2005 roku określającego kwotę uprawniającą do zwolnienia na 2006 rok. W piśmie z dnia [...] roku podatnik uzupełnił swoje odwołanie. Stwierdził, że rozlicza się w formie ryczałtu i w 2005 roku nie powinien przekroczyć 10.000 euro, której wartość w przeliczeniu na polskie złote pod koniec 2004 roku i na początku 2005 roku wynosiła 43.800 złotych. Decyzją z dnia [...] roku nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., działając na podstawie art. 233 § 1 punkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, utrzymał mocy zaskarżoną decyzję. W myśl art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług zwalnia się podatników, u których wartość sprzedaży opodatkowanej nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty wyrażonej w złotych odpowiadającej równowartości 10.000 euro. Do wartości sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 15 listopada 2005 roku w sprawie określenia kwoty uprawniającej do zwolnienia od podatku od towarów i usług kwota uprawniająca do zwolnienia od podatku od towarów i usług odpowiadająca równowartości 10.000 euro, w roku 2006 wynosi 39.200,- złotych. Wysokość osiągniętego przez Z. K. obrotu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w roku 2005 wyniosła 42.400 złotych, co oznacza, że z dniem 1 stycznia 2006 roku podatnik utracił prawo do zwolnienia podmiotowego, bowiem wartość sprzedaży opodatkowanej przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwotę 39.200 złotych, uprawniającą do zwolnienia od podatku od towarów i usług w 2006 roku na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 listopada 2005 roku. Organ wskazał, że żaden przepis prawa podatkowego nie przewiduje możliwości zwolnienia z obowiązku składania deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7, ale istnieje możliwość odraczania terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego. W skardze z dnia [...] roku Z. K. wniósł o uchylenie powyższej decyzji. Stwierdził, że jest ona krzywdząca i niezgodna z prawem. Wskazał, że zgodnie z zarządzeniem Ministra Finansów z dnia 26 listopada 2004 roku podatnik, który rozlicza się podatkiem zryczałtowanym nie powinien w 2005 roku przekroczyć kwoty utargu wynoszącej 10.000 euro, co stanowi 43.800 złotych. Od stycznia 2006 roku rozliczał się jak ryczałtowiec płacąc co miesiąc podatek zryczałtowany. Dopiero w lipcu 2006 roku otrzymał informację, że rozlicza się niezgodnie z prawem. W odpowiedzi na skargę z dnia [...]roku Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W związku z tym zgodnie z treścią art. 145 § 1 punkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do tego czy organ I instancji miał prawo do umorzenia postępowania, a organ II instancji do utrzymania w mocy tej decyzji. Zgodnie z art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.), gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, a w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość zachodzi wówczas, gdy w sposób oczywisty organ podatkowy stwierdził brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Umorzenie postępowania jest w tym zakresie orzeczeniem formalnym, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Należy podkreślić, iż bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to m.in. brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa. Przenosząc powyższe rozważania dotyczące problematyki umorzenia postępowania na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, że decyzje organów podatkowych I i II instancji znajdują podstawę w przepisach prawa. We wniosku z dnia 17 sierpnia 2006 roku Z. K. zawarł prośbę o zwolnienie z wypełnienia deklaracji VAT-7 i jednocześnie z opłat w podatku VAT. Obowiązujące prawo podatkowe nie przewiduje możliwości zwolnienia z obowiązku nałożonego na podatników ustawą. Naczelnik urzędu skarbowego nie ma kompetencji do zwolnienia podatnika z obowiązku składania deklaracji dla podatku od towarów i usług. Zgodnie z treścią art. 22 Ordynacji podatkowej minister właściwy do spraw finansów publicznych może w drodze rozporządzenia w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników zaniechać w całości lub w części poboru podatków, określając rodzaj podatku, okres oraz grupy podatników oraz zwolnić niektóre grupy płatników z obowiązku pobierania podatków lub zaliczek na podatki. Zaniechanie dokonywane przez Ministra Finansów ma postać rozporządzenia, co oznacza, że musi być adresowane do pewnej kategorii podmiotów, czyli musi mieć charakter ogólny ze względu na adresata. Powyższa regulacja wskazuje, że zwolnienie albo zaniechanie poboru podatku dotyczy określonej grupy podmiotów. Na podstawie tego przepisu organ podatkowy nie jest uprawniony do wydania decyzji w konkretnej, indywidualnej sprawie. Dlatego też prośba Z. K. o zwolnienie z obowiązku złożenia deklaracji i poboru podatku nie ma racji bytu, bowiem nie zostało wydane żadne rozporządzenie, na podstawie którego skarżący mógłby zostać zaliczony do kręgu podmiotów zwolnionych od zapłaty należnego podatku. Poza tym należy wskazać na treść art. 48 Ordynacji podatkowej, z którego wynika, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może odraczać terminy przewidziane w przepisach prawa podatkowego, z wyjątkiem terminów określonych w art. 68-71, art. 77 §1-3, art. 79 §2, art. 80 § 1, art. 87 § 3 i 4, art. 88 i art.118. Przesłanki odraczania terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego są zbieżne z przesłankami stosowania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych (takich jak umorzenie, odroczenie terminu płatności czy rozłożenie na raty zapłaty podatku lub zaległości podatkowej). Przedmiotowy wniosek o odroczenie terminu musi być złożony przed upływem terminu, o którego odroczenie wnosi podatnik. Jednakże rozstrzygnięcie w sprawie odroczenia terminu może nastąpić później. Nie jest możliwe odroczenie terminu, który w chwili złożenia wniosku już upłynął. Odroczenie terminu oznaczające przesunięcie w czasie końcowej daty określonej czynności prawnej możliwe jest jedynie w odniesieniu do tych terminów, które w dniu złożenia wniosku przez podatnika jeszcze nie upłynęły (por. wyrok NSA z 6 grudnia 1995 roku sygn. akt III SA 423/95, Monitor podatkowy 1996/6/185). Podanie podatnika o odroczenie terminu, który już upłynął należałoby traktować jako bezprzedmiotowe, a postępowanie wszczęte takim wnioskiem należałoby umorzyć na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. W postępowaniu przed organami podatkowymi nie zostały wydane żadne decyzje wymiarowe, które określałyby kwotę należnego podatku, bowiem podatnik w ogóle nie złożył wymaganej deklaracji VAT-7, a zatem nie powstała zaległość podatkowa. Natomiast instytucje przewidziane w art. 48 cytowanej ustawy pozwalają na ich zastosowanie w sytuacji, gdy decyzja wymiarowa istnieje, natomiast nie upłynął jeszcze termin płatności, czyli mogą być wykorzystane ex ante. Na marginesie należy wskazać, że argumenty związane z zastosowaniem art. 113 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) i rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 15 listopada 2005 roku w sprawie określenia kwoty uprawniającej do zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 229, poz. 1949) podatnik mógłby podnieść w postępowaniu podatkowym określającym kwotę zobowiązania podatkowego. Powyższe rozważania wskazują, że postępowanie wszczęte wnioskiem Z. K. było bezprzedmiotowe i organ podatkowy zasadnie wydał decyzję o jego umorzeniu. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. D.T.