I SA/Łd 343/17

Dnia 30 maja 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Paweł Janicki po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. spółki z o.o. w Ł. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 26 kwietnia 2017 roku w sprawie ze skargi A. spółki z o.o. w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł.) z dnia [...] roku nr [...] UNP [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania decyzji określającej i zabezpieczającej na majątku spółki przyszłe zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2014 rok p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. A. spółka z o.o. w Ł. zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania decyzji określającej i zabezpieczającej na majątku spółki przyszłe zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2014 rok W skardze wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPPr oświadczenia o majątku i dochodach oraz dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że spółka prowadzi działalność gospodarczą w zakresie hurtowej i detalicznej sprzedaży paliw płynnych oraz usług transportowych. Rok obrotowy 2016 strona zakończyła stratą w wysokości ok. 432 000 zł. Za rok 2015 również odnotowała stratę bilansową na poziomie 134 000 zł, zaś w zeznaniu podatkowym CIT-8 wykazała stratę w wysokości ok. 120 000 zł. Kapitał zakładowy spółki stanowi kwota 200 000 zł, strona posiada także kapitał zapasowy w wysokości ok. 327 000 zł. Wartość posiadanych przez wnioskodawczynię środków trwałych na koniec 2016 roku wynosiła ok. 337 000 zł, przy czym jej aktywa trwałe stanowią budynki i lokale oraz środki transportu. Aktywa obrotowe spółki zamykają się kwotą ok. 1 790 000 zł i stanowią je towary w kwocie ok. 249 000 zł oraz należności z tytułu dostaw towarów i usług w kwocie 957 000 zł, oraz należności z tytułu podatków i innych tytułów. Na koniec 2016 roku spółka posiadała też ponad 300 000 zł w kasie i na rachunkach bankowych. Z przedstawionych deklaracji VAT- 7 wynika, że w listopadzie 2016 roku spółka uzyskała przychód w wysokości 300 326 zł, w grudniu 2016 roku jej przychód wyniósł 201 533 zł, w styczniu 2017 roku przychody spółki wyniosły 192 815 zł zaś jej przychód za luty 2017 roku zamknął się kwotą 35 532 zł. Starszy referendarz sądowy, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, w związku z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 270 ze zm.), postanowieniem z 26 kwietnia 2017 r. odmówił spółce przyznania prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, że uwzględniając przedstawione przez spółkę okoliczności w zestawieniu z wysokością wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie (100 zł) uznać należało, że skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. Rozmiar działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą przeczy twierdzeniom strony o braku jakichkolwiek środków z których mogłaby opłacić wpis od skargi w najniższej możliwej wysokości. Dodał, że z nadesłanej informacji wynika, że istotnie ograniczeniu uległ rozmiar działalności skarżącej jednak wnioskodawczyni w dalszym ciągu obraca środkami wielokrotnie przewyższającymi obciążającą ją opłatę sądową brak więc podstaw do przyznania jej wnioskowanego zwolnienia od kosztów sądowych. W sprzeciwie od powyższego postanowienia spółka zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na dokonaniu oceny sytuacji majątkowej spółki bez uwzględnienia faktu zajęcia wszelkich przysługujących spółce praw majątkowych w postępowaniu zabezpieczającym, co uniemożliwia dysponowanie jakimikolwiek środkami finansowanymi przez spółkę, a w szczególności wpływa na niemożliwość uiszczenia opłat w postępowaniu sądowym. Spółka zaznaczyła, że wskazane w uzasadnieniu postanowienia informacje dotyczące jej działalności dotyczą wyłącznie roku 2016. Tymczasem obecnie spółka z uwagi na "zamrożenie" wszystkich swoich składników majątkowych na skutek dokonanych zabezpieczeń na poczet postępowań podatkowych praktycznie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. W takich okolicznościach wnioski wskazane w uzasadnieniu postanowienia częściowo oparte są na nieaktualnym już stanie faktycznym. Obecnie spółka nie generuje bowiem żadnych zysków jednocześnie nie mogąc korzystać z zabezpieczonych przez organy podatkowe środków finansowych, które mogłaby w szczególności uiścić na poczet postępowania sądowo administracyjnego. Co więcej wniosek o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie nie obejmuje jedynie zwolnienia od opłaty sądowej za wniesienie skargi (tj. 100 zł), ale ogół wszystkich kosztów potencjalnie wygenerowanych w postępowaniu, które będą zdecydowanie wyższe niż podstawowa kwota płatna za zainicjowanie postępowania przed sądem. Dodatkowo wskazano, iż w poprzedniej dokumentacji finansowej za 2016 rok (w szczególności w bilansie i rachunku zysków i strat) przedstawionej przez spółkę, w wyniku sprawdzenia dokonanego przez księgowość spółki zostały wykryte błędy. Na koniec 2016 roku spółka rozwiązała umowę z poprzednim biurem rachunkowym, którego pracownicy sporządzili bilans za 2016 rok, który został załączony do poprzedniego pisma z dnia 19 kwietnia 2017 roku. Obecnie spółka posiada informację, że dokumenty te były obarczone rażącymi błędami i czynione są przygotowania do złożenia pozwu przeciwko autorom tych błędów. Obecnie nowe biuro rachunkowe sporządziło CIT-8 oraz jest w trakcie sporządzania nowego bilansu za 2016, który po zatwierdzeniu przez zarząd spółka prześle. Z załączonego CIT-8 za 2016 rok wynika, że przychody spółki to kwota 7 024 136, 64 zł, koszty ich uzyskania to kwota 7 416 267,94 zł, zatem strata za 2016 rok jest na poziomie 392 131,30 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podzielił ocenę referendarza sądowego zwartą w zaskarżonym postanowieniu. Zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swych spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności udzielania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Z treści art. 243 § 1, art. 245 § 2 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie prawnej następuje, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie pomocy. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, na które się powołuje. W ocenie sądu referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu trafnie ocenił treść oświadczeń skarżącej spółki zawartych w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Oceny tej nie zmienia nadesłane wraz ze sprzeciwem zeznanie CIT-8 za 2016 rok. Analiza wniosku skarżącej spółki nie pozwala na przyjęcie, że wykazała ona brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przede wszystkim należy wskazać, że w rozpatrywanej sprawie strona jest zobowiązana do pokrycia wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Innych kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania spółka nie ponosi. Z nadesłanych dokumentów wynika, iż kapitał zakładowy spółki stanowi kwota 200 000 zł, posiada ona także kapitał zapasowy w wysokości ok. 327 000 zł. Wartość posiadanych środków trwałych na koniec 2016 roku wynosiła ok. 337 000 zł, przy czym aktywa trwałe stanowią budynki i lokale oraz środki transportu. Aktywa obrotowe spółki zamykają się kwotą ok. 1 790 000 zł i stanowią je towary w kwocie ok. 249 000 zł oraz należności z tytułu dostaw towarów i usług w kwocie 957.000 zł, oraz należności z tytułu podatków i innych tytułów. Na koniec 2016 roku spółka posiadała też ponad 300.000 zł w kasie i na rachunkach bankowych. Nie jest również bez wpływu na ocenę żądania strony fakt, że w ubiegłym roku spółka prowadziła działalność znacznych rozmiarów wykazując, w nadesłanym przy sprzeciwie zeznaniu CIT-8 przychody na poziomie przekraczającym 7 milionów złotych. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, iż o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z prowadzonej działalności, a nie dochody (bądź strata), będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez osoby prowadzące działalność gospodarczą (por. postanowienie NSA z dnia 17 października 2011r., sygn. akt II FZ 542/11, LEX 987763). W obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FZ 327/13). Sąd podkreśla przy tym, że fakt ponoszenia kosztów działalności gospodarczej jest związany z istotą aktywności gospodarczej nastawionej na zysk, nie ma zatem podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie, generowane aktualną postawą przedsiębiorcy. Mając na względzie powyższe okoliczności, sąd na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. AKE.