I SA/Łd 360/14

WyrokWSA w Łodzi2014-10-24

Skład orzekający: Joanna Tarno, Paweł Janicki, Paweł Kowalski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca uchylenia ostatecznej decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, wydana w trybie wznowienia postępowania, narusza prawo, jeśli podstawą wznowienia było rzekome popełnienie przestępstwa przez urzędników państwowych, a jedynym dowodem jest zawiadomienie o wszczęciu śledztwa oraz wyrok sądu cywilnego stwierdzający nieważność umowy cywilnoprawnej?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły uchylenia ostatecznej decyzji podatkowej. Wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej wymaga stwierdzenia popełnienia przestępstwa prawomocnym orzeczeniem sądu karnego, chyba że przestępstwo jest oczywiste. W niniejszej sprawie ani zawiadomienie o wszczęciu śledztwa, ani wyrok sądu cywilnego stwierdzający nieważność umowy cywilnoprawnej nie stanowiły wystarczającego dowodu na oczywistość popełnienia przestępstwa, które miałoby wpływ na wydanie decyzji podatkowej.
Stan faktyczny
Podatnicy wnieśli o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją ustalającą wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 1996 r., powołując się na art. 240 § 1 pkt 2 i 5 Ordynacji podatkowej (przestępstwo, nowe okoliczności). Prezydent Miasta Ł. wznowił postępowanie, ale następnie odmówił uchylenia decyzji, uznając, że nie zaszły przesłanki wznowienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało tę decyzję w mocy. Podatnicy zaskarżyli decyzję SKO do WSA, zarzucając naruszenie prawa poprzez nieuwzględnienie podstawy wznowienia z art. 240 § 1 pkt 2 O.p. i wskazując na wyrok Sądu Najwyższego stwierdzający nieważność umowy cywilnoprawnej, na podstawie której nabyli prawo użytkowania wieczystego.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Tarno Sędziowie: sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) sędzia WSA Paweł Kowalski Protokolant Asystent sędziego Maciej Dębski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2014 r. sprawy ze skargi J. W. i Ja. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 1996 oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. ustalił J. W. i Jo. W. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 208/214 za 1996 r. w kwocie 8.345,30 zł. Strony nie złożyły od tej decyzji odwołania. Następnie, w piśmie z 22 lipca 2013 r. podatnicy wnieśli o wznowienie postępowań zakończonych decyzjami wydanymi w przedmiocie podatku od nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 208/214. Jednocześnie strony wniosły o zawieszenie postępowania w sprawie wznowienia do czasu stwierdzenia, orzeczeniem sądu lub innego organu, sfałszowania dowodów lub popełnienia przestępstwa. Domagały się też by Prezydent Miasta Ł. wystąpił do Starosty Powiatowego o niezwłoczne podjęcie działań w celu uregulowania stanu prawnego wskazanej wyżej nieruchomości. Precyzując wniosek podatnicy, jako podstawę wznowienia, wskazali art. 240 § 1 pkt 5 zdanie pierwsze i art. 240 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.; dalej "O.p."). Zaznaczyli, że wznowieniem powinny być objęte postępowania podatkowe prowadzone od 1994 r. do chwili obecnej. Postanowieniem z [...] r. Prezydent Miasta Ł. wznowił postępowanie podatkowe w sprawie podatku od nieruchomości za 1996 r. zakończonej decyzją ostateczną tego organu z [...] r. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. odmówił uchylenia decyzji własnej z [...] r. ustalającej J. W. i Jo. W. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Uznał, że nie wystąpiły przesłanki z art. 240 § 1 O.p. W ocenie organu za podstawę wymiaru podatku od nieruchomości należało przyjąć dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, w myśl art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, a w ewidencji tej podatnicy są wpisani jako użytkownicy wieczyści nieruchomości będącej przedmiotem opodatkowania. Powyższe rozstrzygnięcie podatnicy zaskarżyli odwołaniem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że postępowanie wznowieniowe nie służy załatwieniu sprawy podatkowej. Jego podstawowym celem jest zbadanie orzeczenia wydanego w postępowaniu zwykłym pod kątem zaistnienia przesłanek, wymienionych w art. 240 § 1 O.p., dlatego postępowanie to nie może przerodzić się w postępowanie o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo okoliczności sprawy. Kolegium wskazało, że podatnicy oparli swój wniosek na przesłankach z art. 240 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 4, pkt 5 i pkt 7 O.p. Zgodnie z tymi unormowaniami, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe - art. 240 § 1 pkt 1 O.p.; 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa — art. 240 § 1 pkt 2 O.p.; 3) strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu - art. 240 § 1 pkt 4 O.p.; 4) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję - art. 240 § 1 pkt 5 O.p.; 5) decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji - art. 240 § 1 pkt 7 O.p. Odnosząc się do pierwszej z wymienionych wyżej przesłanek SKO argumentowało, że strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy, musi przedstawić organowi orzeczenie sądowe stwierdzające, że dowód był sfałszowany. W przedmiotowej sprawie strony nie przedstawiły takiego orzeczenia. W ocenie organu II instancji, załączone do wniosku o wznowienie postępowania zawiadomienie z Prokuratury Ł.-Ś. z 1 lipca 2013 r. o wszczęciu śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień przez urzędników państwowych poprzez poświadczenie nieprawdy w decyzjach administracyjnych jest w tym zakresie niewystarczające. Jednocześnie SKO wskazało, że nie ma podstaw do zastosowania art. 240 § 2 i § 3 O.p., z uwagi na brak oczywistości sfałszowania dowodu. W ocenie organu odwoławczego nie zachodziła również przesłanka z art. 240 § 1 pkt 2 O.p., ponieważ także w tym przypadku strony nie przedstawiły dowodu w postaci wyroku sądowego stwierdzającego, że decyzja ostateczna wydana została w wyniku przestępstwa. W kwestii zastosowania art. 240 § 1 pkt 4 O.p. SKO stwierdziło, że w aktach sprawy brak jest dowodów na to, że podatnicy nie z własnej winy nie brali udziału w postępowaniu podatkowym zakończonym kwestionowaną decyzją ostateczną. Zdaniem organu odwoławczego nie zachodzi również przypadek opisany w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. W tym zakresie SKO wskazało, że do wniosku o wznowienie postępowania strony załączyły: - zawiadomienie z Prokuratury Ł.-Ś. z [...] r. sygn. akt [...] o wszczęciu śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień przez urzędników państwowych poprzez poświadczenie nieprawdy w dokumentach urzędowych - decyzjach administracyjnych, - odpisy z ksiąg wieczystych o nr [...], [...], [...], [...], [...] z [...] r. dotyczące nieruchomości przy ul. A 208/214, - decyzję Naczelnika Dzielnicy Ł.-G. - Rejonowego Zarządu Gospodarki Terenami w Ł. z [...] r. w sprawie przekazania Z.P.W. D. w Ł. w użytkowanie przedmiotowej nieruchomości przy ul. A, - decyzję Wojewody [...] z [...] r. znak [...] stwierdzającą nabycie przez Z.P.W. im. A. S. w likwidacji prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu, - zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie (w stosunku do Jo. W.) u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą z 17 lipca 2013 r. Odnosząc się do powyższych dowodów SKO oceniło, że zawiadomienie z Prokuratury o wszczęciu śledztwa jest nowym dowodem, po raz pierwszy zgłoszonym przez strony, który nie był znany organowi pierwszej instancji, ale dowód ten ani nie jest dla sprawy istotny, ani nie istniał w dniu wydania decyzji ostatecznej. Co do: odpisów z ksiąg wieczystych, decyzji Naczelnika Dzielnicy Ł.-G. - Rejonowego Zarządu Gospodarki Terenami w Ł. i decyzji Wojewody [...] z [...] r. organ odwoławczy wskazał, że są to nowe dowody, po raz pierwszy zgłoszone przez strony i istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, ale prawdopodobnie były one znane organowi pierwszej instancji, a ponadto nie są one dla sprawy istotne. Z kolei zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego SKO zakwalifikowało jako nowy dowodów, po raz pierwszy zgłoszony przez strony, który nie istniał w dniu wydania decyzji ostatecznej i który był znany organowi pierwszej instancji jako organowi egzekucyjnemu i wierzycielowi. Ponadto nie jest to dowód istotny dla sprawy. Organ II instancji nie stwierdził także, by zachodziła podstawa wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 7 O.p. Wyjaśnił, że w zakresie tej przesłanki strony powołały się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2003 r. sygn. akt [...]. Wyrok ten dotyczył powództwa J. W., Jo. W. i D. W. przeciwko A w Ł. w likwidacji o odszkodowanie i eksmisję, a Sąd Najwyższy wyrokiem tym oddalił kasację powodów. W ocenie organu odwoławczego powyższe orzeczenie Sądu Najwyższego nie świadczy o tym, że w/w decyzja ostateczna została wydana na podstawie orzeczenia sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Wobec tego, że Kolegium nie stwierdziło istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 4, pkt 5 i pkt 7 O.p., za zasadne uznało odmówienie uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł.. Dodatkowo organ wskazywał, że powołany wyżej wyrok Sądu Najwyższego oprócz tego, że nie potwierdził istnienia przesłanki wznowienia postępowania, to przede wszystkim nie został wydany w sprawie o ustalenie między stronami umowy sprzedaży nieważności tej umowy. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Jo. i J. W. zarzucili powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. rażące naruszenie prawa poprzez niezastosowanie art. 233 § 1 pkt 2 i art. 233 § 3 w związku z art. 240 § 1 pkt 2 O.p. Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji SKO, poprzedzającej ją decyzji organu l instancji wydanej w trybie wznowienia oraz decyzji podatkowej wymiarowej, a nadto o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi. W uzasadnieniu skarżący wywodzili, że jakkolwiek wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2003 r. sygn. akt [...] nie został wydany w sprawie ustalenia nieważności umowy, to umowa została oceniona przez Sąd Najwyższy jako bezwzględnie nieważna i takiej samej ocenie podlega w każdym innym postępowaniu. Skoro nabycie przez skarżących prawa użytkowania wieczystego zostało dokonane na podstawie czynności prawnej obciążonej wadą bezwzględnej nieważności, to stan nieważności datuje się od początku, tzn. od chwili dokonania czynności i powinien być brany pod uwagę z urzędu przez organy stosujące prawo, w tym sądy administracyjne, w każdym postępowaniu. Co więcej, bezwzględną nieważnością dotknięte są wszystkie czynności prawne, których podstawą jest czynność bezwzględnie nieważna, w tym wpisy w ewidencji gruntów i budynków, będące według organu podatkowego podstawą wymiaru podatku. Tej okoliczność nie uwzględnił organ l instancji oraz SKO. Zdaniem podatników decyzje w sprawie podatku, począwszy od 1996 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, a w razie ich wykonania wywołały czyn zagrożony karą. Nadto decyzje te były skierowane do podmiotów niebędących stroną. Skarżący wskazali również, że organy podatkowe w sposób nieuzasadniony uchyliły się od zastosowania art. 189¹ Kpc. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 30 maja 2014 r. skarżący wyjaśnili, że D. W. – wymieniona w decyzji objętej wnioskiem o wznowienie jako podatnik, zmarła 26 października 2009 r., a jedynym jej spadkobiercą jest J. W. i do pisma dołączyli kserokopię aktu poświadczenia dziedziczenia. W kolejnym piśmie z dnia 18 czerwca 2014 r. podatnicy podnieśli, że wznowienie postępowania nastąpiło z urzędu, a nie na wniosek. Postępowanie zostało wznowione wyłącznie w oparciu o art. 240 § 1 pkt 5 O.p., natomiast organ podatkowy zbadał z urzędu, czy nie występują okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 240 § 1 pkt 1, 2, 4 i 7 O.p. Zdaniem strony organ nie mógł wyjść poza zakres podstawy wznowienia. W ocenie skarżących stanowisko Sądu Najwyższego w zakresie bezwzględnej nieważności aktu notarialnego przeniesienia prawa użytkowania wieczystego było wystarczające do stwierdzenia przez organ podatkowy wadliwości wpisu w ewidencji gruntów i budynków, a w konsekwencji do uchylenia decyzji w podatku od nieruchomości. Wskazali, że ze względu na upływ czasu wydanie nowej decyzji obciążającej samoistnego posiadacza jest już niemożliwe. Zdaniem podatników, źródłem wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków powinien być wyrok SN z dnia 23 stycznia 2003 r. W sytuacji, gdy podatnik wykaże sprzeczność danych ze stanem rzeczywistym, organ podatkowy jest zobowiązany do krytycznej oceny danych z ewidencji gruntów i budynków, aby uczynić zadość zasadzie prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 122 O.p. Skarżący podali nadto, że przedmiotowa nieruchomość stała się własnością gminy Miasto Ł. 27 maja 1990 r. Decyzją z [...] r. Urząd Wojewódzki w Ł. stwierdził, iż nieruchomość ta stała się z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przedmiotem użytkowania wieczystego, a użytkownikiem wieczystym są ZPW im. A. S.. Decyzja z [...] r. była podstawą sporządzenia aktu notarialnego z [...] r., którym likwidator ZPW im. A. S. sprzedał skarżącym prawo użytkowania wieczystego gruntu. Wiedza o tym, że decyzja z [...] r. tworzyła fikcyjne prawo użytkowania wieczystego spowodowała, że prawo to nigdy nie zostało ujawnione przez ZPW im. A. S. w księdze wieczystej, a także nie zostało ujęte w bilansie ZPW im. A. S. za 1992 r. po stronie aktywów. Brak możliwości rozliczenia zapłaty za prawo użytkowania wieczystego uiszczonej przez skarżących gotówką, ze względu na brak w bilansie pozycji uzasadniającej jej rozlicznie spowodował, że cała kwota uiszczona przez skarżących powędrowała do prywatnych kieszeni. W ocenie strony, działanie takie wyczerpuje znamiona oszustwa dokonanego w celu uzyskania nienależnej korzyści majątkowej znacznej wartości i aby to stwierdzić orzeczenie sądu nie jest konieczne. Zaznaczyli, że do 16 kwietnia 2014 r. nie znali ustawy z dnia 10 maja 1990 r., z której wynika, że przedmiotowa nieruchomość jest z mocy prawa własnością gminy Miasto Ł. od 27 maja 1990 r. Ta wiedza uświadomiła im, że padli ofiarą przestępstwa. Nie tylko stracili majątek będący dorobkiem życia dwóch pokoleń, ale na skutek wpisu w ewidencji gruntów i budynków, którego dokonanie wyczerpuje znamiona poplecznictwa, zostali bezzasadnie zobowiązani do świadczenia na rzecz gminy podatku od nieruchomości. Do chwili obecnej organ podatkowy egzekwuje z wynagrodzenia za pracę skarżącej zobowiązanie wynikające z decyzji podatkowych w podatku od nieruchomości. W kolejnym piśmie z dnia 21 lipca 2014 r. skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności wszystkich aktów administracyjnych wydanych w sprawie wznowienia postępowania, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniem z dnia 29 lipca 2014 r. WSA w Łodzi odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku w związku z wnioskiem skarżących z dnia 24 lipca 2014 r. Sąd wyjaśnił, że rozprawa wyznaczona na dzień 23 lipca 2014 r. została odroczona i nie w związku z tym nie zapadł w niniejszej sprawie wyrok. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W przedmiotowej sprawie sporne jest, czy zaistniała wskazana przez stronę w skardze przesłanka do wznowienia postępowania podatkowego (art. 240 § 1 pkt 2 O.p.) w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta Ł. z [...] r. ustalającej wymiar podatku od nieruchomości za rok 1996. Mimo bowiem powoływania przez skarżących na wcześniejszych etapach postępowania różnych podstaw wznowienia w skardze wyraźnie wskazali, że błąd organów polega na nieuwzględnieniu podstawy wznowienia z art. 240 § 1 pkt 2 O.p. Na wstępie rozważań należy podnieść, że instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, jeżeli postępowanie podatkowe przed organem podatkowym było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w art. 240 O.p. Trzeba bowiem pamiętać, że wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem postępowania. Nie może ono zastępować trybu odwoławczego. Jedną z podstawowych zasad postępowania jest zasada trwałości decyzji ostatecznych (art. 128 O.p.). Doznaje ona ograniczenia tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy decyzja jest obarczona kwalifikowanymi wadami prawnymi. Granice postępowania w trybie wznowienia postępowania zakreślone są wnioskiem strony. W związku z tym również jego kontrola dokonywana przez sąd administracyjny dotyczy decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania i to w zakresie wyznaczonym przez wniosek strony. Istotnym jest zatem to, czy wystąpiły przesłanki do wznowienia postępowania. W rozpoznawanej sprawie strona nie wnosiła odwołania od decyzji wymiarowej, a po kilku latach skorzystała z wszczęcia nadzwyczajnego trybu postępowania, a mianowicie wznowienia postępowania. Dotychczasowe uwagi wskazują więc, że istota zagadnienia sprowadza się do tego, czy istniały podstawy wznowienia postępowania. Przedmiotem postępowania o wznowienie nie jest bowiem ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności wyliczone w art. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2003 r. III SA 2367/01, lex nr 145008). Zgodnie z art. 240 § 1 O.p. wznawia się postępowanie między innymi, gdy decyzja wydana została w wyniku przestępstwa (pkt 2). Natomiast stosownie do § 2 art. 240 O.p., jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne w celu ochrony interesu publicznego, postępowanie z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i pkt 2 może być wznowione również przed wydaniem przez sąd orzeczenia stwierdzającego sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa. Podstawowym argumentem zawartym w skardze przemawiającym zdaniem strony skarżącej za naruszeniem przez SKO, a wcześniej Prezydenta Miasta, prawa, była stwierdzona wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2003 r. w sprawie sygn. akt [...] nieważność umowy z dnia [...] r., na podstawie której skarżący nabyli prawo wieczystego użytkowania gruntu (udział w tym prawie wynoszący 1/10 i 9/10 udział nieżyjącej już D.W.). W oparciu o tę umowę zostały dokonane zapisy w ewidencji gruntów i budynków, które z kolei zgodnie z art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego były podstawą wydania spornej, ostatecznej decyzji wymiarowej. Przechodząc do oceny stanowiska organu zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że jest ono prawidłowe, usprawiedliwione okolicznościami i przywołanymi na ich poparcie dowodami zgromadzonymi przez organy. Dokonana ocena nie budzi zastrzeżeń. Tytułem wstępu, za utrwalonymi poglądami judykatury i piśmiennictwa, wskazać należy, że w kwestii czy doszło do popełnienia przestępstwa, którego wynikiem miała być sporna decyzja (art. 240 § 1 pkt 2 O.p.), winien wypowiedzieć się właściwy sąd (sąd karny w postępowaniu karnym), albowiem wynika to z ustawowego podziału kompetencji organów państwowych, następstwem czego jest wyłączenie możliwości orzekania organów właściwych w sprawie wznowienia postępowania o przestępstwie. Innymi słowy fakt popełnienia przestępstwa musi zostać stwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu karnego. Organy podatkowe i sądy administracyjne nie zastępują bowiem organów postępowania karnego w ustalaniu dokonania, sprawstwa i winy przestępstwa. Ustawodawca przewidział odstępstwa od tego rygorystycznego wymogu w sytuacji, gdy sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste (§ 2 art. 240 O.p.). Z tej właśnie regulacji stara się skorzystać strona argumentując o zasadności zgłaszanego wniosku. Co istotne, podkreślić należy, że przy ocenie cytowanej "oczywistości" należy zachować daleko idącą ostrożność, ażeby nie doprowadzić do sytuacji, w której po zakończeniu postępowania wznowieniowego zapadnie wyrok wykluczający np. fałsz dowodu, który legł u podstaw wydanej decyzji lub stwierdzający brak popełnienia przestępstwa towarzyszącego wydaniu decyzji. Jeżeli zaistnienie przesłanki z art. 240 § 1 pkt 2 O.p. budzi jakiekolwiek wątpliwości, organ jest zobowiązany do odmowy uchylenia ostatecznej decyzji - por. wyrok WSA z 23 marca 2004 r. sygn. akt III SA 2545/02, wyrok WSA w Kielcach sygn. I SA/Ke 747/07, wyrok NSA z 20.01.2012 r. sygn. II FSK 997/10, Barbara Adamiak [w:] Ordynacja podatkowa Komentarz 2011 – B. Adamiak, J.Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki. W rozpoznawanej sprawie na oczywistość przytoczonych przesłanek wznowienia wskazuje strona, argumentując o zasadności zgłaszanego wniosku o wznowienie postępowania. Odnosząc powyższe do okoliczności przedmiotowej sprawy zauważyć należy, co jest niesporne między stronami, że nie zostało wydane orzeczenie stwierdzające, że popełniono przestępstwo rzutujące na wydanie decyzji. Takiego związku nie tworzy okoliczność, że sądy cywilne (Sąd Okręgowy, Sąd Apelacyjny i Sąd Najwyższy) stwierdziły, że umowa, na podstawie, której skarżący mieli nabyć prawo wieczystego użytkowania gruntu położonego w Ł. była nieważna. Po pierwsze, orzeczenia te zapadły w innym niż postępowanie karne trybie, po wtóre w sprawie o odszkodowanie i eksmisję, nawet nie w postępowaniu opartym o treść art. 189 k.p.c. Takiego związku pomiędzy potencjalnym popełnieniem przestępstwa, a będącej jego wynikiem decyzji nie tworzy jeszcze okoliczność, że Prokuratura Rejonowa Ł.-Ś. w dniu 14 maja 2013 r. wszczęła postępowanie przygotowawcze w sprawie przekroczenia uprawnień przez urzędników państwowych poprzez poświadczenie nieprawdy w dokumentach urzędowych – decyzjach administracyjnych (tj. o czy z art. 231 § 1 kk, art. 271 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i art. 12 kk). Zawiadomienie takie nie jest przede wszystkim orzeczeniem sądu stwierdzającym popełnienie przestępstwa, nie będzie nim także okoliczność, że określonym osobom przedstawiono zarzuty, czy nawet wniesiono akt oskarżenia. Należy przy tym wskazać, że podobny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 21 listopada 2007 r., w sprawie I SA/Ke 474/07. Na marginesie wspomnieć wypada, że J. W. nie dostarczył organom podatkowym w tej sprawie jakichkolwiek informacji o przebiegu śledztwa, w ramach którego występuje jako pokrzywdzony. Jak już wyżej wskazano, w sytuacjach enumeratywnie opisanych w § 2 art. 240 O.p. możliwe jest wznowienie postępowania z przyczyn wskazanych w art. 240 § 1 pkt 1 i 2 O.p. nawet wówczas, gdy orzeczenie sądu stwierdzające fakt popełnienia przestępstwa nie zostało jeszcze wydane (albo nie może być wydane - § 3 art. 240 O.p.). Zasadniczą przesłanką umożliwiającą skuteczne wznowienie postępowania jest "oczywistość" popełnienia przestępstwa. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie przesłanka "oczywistości" nie jest spełniona. W znaczeniu semantycznym "oczywiste" oznacza, pewne, jasne, niebudzące wątpliwości, rzucające się w oczy. Otóż podstawę zaskarżonej decyzji stanowił wpis w ewidencji gruntów i budynków, z którego wynikało, że strona jest użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości. Wpis ten oparty był na umowie zawartej w formie aktu notarialnego, która zresztą stanowiła także podstawę dokonania stosownych zmian w księgach wieczystych. Skoro ani notariusz sporządzający umowę sprzedaży prawa wieczystego użytkowania działek gruntu położonych w Ł., ani Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych nie dostrzegły wady prawnej oświadczenia stron, to tym bardziej takiej wady mógł nie dostrzec urzędnik dokonujący wpisu do ewidencji gruntów i budynków. "Oczywistość" popełnienia przestępstwa też przez długi czas nie była dla strony pewna, skoro w toku długotrwałego procesu cywilnego swoje roszczenie o eksmisję i odszkodowanie wywodziła z zawartej w dniu 23 grudnia 1993 r. umowy. Z akt sprawy wynika, że wyrok Sądu Najwyższego i wynikająca z niego nieważność umowy sprzedaży użytkowania wieczystego była znana organowi pierwszej instancji prawdopodobnie od grudnia 2004 r., kiedy to Minister Skarbu Państwa przesłał Prezydentowi Miasta Ł. odpis tego wyroku, co oznacza, że w chwili wydawania decyzji wymiarowej za 1996 r. organ podatkowy nawet mógł nie mieć żadnych podstaw do podejrzeń, co do ważności umowy nabycia przez skarżących prawa do nieruchomości. Wyrażonego wyżej stanowiska sądu o braku podstaw do uwzględnienia skargi nie zmieniła treść pisma procesowego skarżących złożonego z dnia 18 czerwca 2014 r. zawierającego rozszerzenie skargi na przesłankę z art. 240 § 1 punkt 5 O.p. Zgodnie z tym przepisem przesłanką wznowienia jest wyjście na jaw nowych faktów lub okoliczności faktycznych, istotnych dla sprawy, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Strona skarżąca upatruje istnienia powyższej przesłanki w treści cytowanego już wyżej wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2003r. Tymczasem w ocenie sądu I instancji stanowisko wyrażone w treści przywoływanego wyroku sądowego jest tylko oceną prawną wyrażoną na marginesie istoty sporu toczonego na podstawie przepisów prawa cywilnego, dotyczącą ważności i skuteczności przedmiotowej umowy z dnia [...]. Organy podatkowe wymierzając podatek są związane danymi z rejestru gruntów i budynków. Wynika to wprost z treści art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo kartograficzne i geodezyjne (tekst jednolity Dz. U. nr 193, z 2010r., poz. 1287 ze zmianami). Zgodnie z przepisami powołanej wyżej ustawy z dnia 17 maja 1989r. istnieje możliwość podważenia zapisów rejestru gruntów i budynków. Z całą pewnością jednak nie są do tego uprawnione organy podatkowe w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym wznowienia postępowania w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości, gdyż są związane treścią cytowanego wyżej przepisu. W tej sytuacji wysiłki strony skarżącej polegające na próbie wzruszenia ostatecznej decyzji wymiarowej są bezprzedmiotowe. Wzruszyć domniemanie wynikające z rejestru gruntów i budynków można jedynie po przeprowadzeniu stosownej akcji procesowej, w wyniku, której zostanie wykazane, że skarżący nie są, ani nie byli w roku podatkowym 1996 właścicielami przedmiotowej nieruchomości. W tym właśnie zakresie pogląd wyrażony w cytowanym wyroku Sądu Najwyższego może okazać się pomocny. Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że dopiero zreformowanie stanu prawnego we wskazanym trybie pozwoli na zmianę w rejestrze, a to z kolei może stać się podstawą do wzruszenia decyzji wymiarowej w podatku od nieruchomości. Tryb odmienny, który wybrała strona skarżąca, to jest próba wzruszenia decyzji wymiarowych w podatku od nieruchomości bez uprzedniego wyeliminowania zapisów rejestru nie może przynieść oczekiwanych skutków w zakresie prawa podatkowego. Jednocześnie zaś wielokrotnie przywoływany wyrok Sądu Najwyższego nie jest nowym dowodem, ani nową okolicznością, która uzasadniałaby wznowienie postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji wymiarowej za rok 1996. Jest to zapatrywanie prawne wyrażone w orzeczeniu sądu, a nie dowód ani okoliczność faktyczna, jak chce tego art. 240 § 1 punkt 5 O.p. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012 r. poz. 270 ze zm.) oddalił skargę. E.B.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło