I SA/Łd 364/11

Dnia 1 czerwca 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku G. R. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok od dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu - G. R. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. G. R wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł z dnia [...] roku w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok od dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 9.972 zł skarżący wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W złożonym następnie, na wezwanie Sądu, urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z córkami: K. i K. Córki uczą się i nie posiadają majątku. Jedyny majątek rodziny stanowi nieruchomość rolna o pow. 50 ha. Jednocześnie w uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że nie posiada środków na uiszczenie wpisu od skargi, urząd skarbowy zajął wszystkie posiadane przez niego rachunki. Ponosi miesięczne wydatki z tytułu leasingu samochodu w wysokości 2.500 zł, rachunków za telefon w wysokości 1.400 zł, wynajęcia lokalu w B. w wysokości 6.000 zł, alimentów na rzecz córek w wysokości 1.000 zł. Dodatkowe wydatki związane są ze spłatą kredytu w wysokości 3.000 zł, zakupem żywności i odzieży w kwocie 1.000 zł. Podkreślił przy tym, że obecnie utrzymuje się z kredytu zaciągniętego w banku. Do wniosku skarżący załączył kserokopię umowy kredytowej z dnia [...] roku, zawartej z A BP, na kwotę kredytu w wysokości 150.000 zł. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z dnia [...] roku wezwano skarżącego do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do nadesłania wyciągów z posiadanych rachunków i lokat bankowych, w tym także rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą - za ostatnie 3 miesiące, wyjaśnienia kwestii partycypowania jego żony w kosztach utrzymania dwóch córek: K. i K. wraz ze wskazaniem kwoty środków przeznaczanych na ten cel oraz kwestii posiadania nieruchomości położonych na terenie miasta i gminy P. wskazanych w zaskarżonej decyzji, złożenia odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego za dwa ostatnie lata kalendarzowe (2009 i 2010), udokumentowania faktu braku osiągania dochodu z tytułu rolnictwa oraz prowadzenia restauracji w B. poprzez złożenie stosownych deklaracji podatkowych, a ponadto wskazania tytułu prawnego do nieruchomości, pod adresem której skarżący zamieszkuje - w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w drodze pisma, nadanego w dniu [...] r., wyjaśnił, że alimenty na rzecz młodszej córki wypłaca żonie w wysokości 500 zł. Córkę tę zabiera także na obiady i kupuje jej rzeczy potrzebne do szkoły, ubrania, zabawki i książki. Starszą córkę K. utrzymuje wspólnie z żoną. K. ma 21 lat i studiuje w związku z tym skarżący pomaga córce finansowo i kupuje jej różne rzeczy osobistego użytku oraz niezbędne na studiach. Skarżący wskazał przy tym, że nie liczy wydatków, jakie ponosi na rzecz dzieci. Obecnie zamieszkuje u matki, nieruchomość przy ul. A jest jej własnością. Do pisma skarżący załączył zeznania podatkowe CIT-8, PIT-36, PIT-37, PIT-38, potwierdzenie stanu zadłużenia w A BP S.A., kserokopię aktu notarialnego dotyczącego kupna nieruchomości oraz druki dotyczące opłat uiszczanych na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 243 § 1 tej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularzawniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykładnia zawartego w tym przepisie zwrotu "gdy osoba ta wykaże", sprowadza się do przyjęcia, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wykazanie tych przesłanek powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że analiza materialnych i finansowych warunków życia skarżącego w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia i nadesłane dokumenty źródłowe wskazuje, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. W tym względzie przede wszystkim uwagę zwraca okoliczność, iż skarżący mimo braku dochodu, jak podał, ponosi wydatki znacznej wartości, które łącznie zamykają się kwotą 14.900 zł. Skarżący wprawdzie wskazał, że utrzymuje się z kredytu udzielonego przez A BP w wysokości 150.000 zł w ramach zawartej w dniu [...] roku umowy kredytowej, niemniej jednak w ocenie Referendarza sądowego przy wykazanych obciążeniach skarżącego trudno dać wiarę tym oświadczeniom. Za brakiem uznania za wiarygodne oświadczeń skarżącego w tym względzie przemawiają także wnioski płynące z analizy nadesłanych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. W szczególności z dokumentów tych wynika, że skarżący w okresie wnoszenia skargi, a następnie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tj. na przestrzeni lutego i kwietnia 2011 r.) dokonywał wpłat na tenże rachunek w wysokości odpowiednio: 2.607 zł – wpłata w dniu 4 lutego 2011 r.; 4.700 zł – wpłata w dniu 14 kwietnia 2011 r.), a zatem dysponował w tym okresie konkretnymi środkami finansowymi, mimo wykazanego braku osiągania dochodu, w tym zwłaszcza braku dochodu z tytułu prowadzenia restauracji. Jednocześnie za uwzględnieniem wniosku nie przemawia także okoliczność nabycia przez skarżącego nieruchomości w drodze umowy z dnia [...]roku zawartej z Agencją Nieruchomości Rolnych. Z umowy tej wynika, że skarżący nabył w dniu 28 października 2009 roku nieruchomości położone w gminie P. za łączną kwotę 909.200 zł. Uiścił zarazem na poczet ceny kwotę 189.200 zł i zobowiązał się, że resztę ceny w kwocie 720.000 zł spłacał będzie w równych 9 ratach o wysokości 80.000 zł, poczynając od zapłaty pierwszej raty w roku 2010, a kończąc w 2018 roku. Mimo tak znaczącej kwoty obciążeń z tego tytułu skarżący nie wykazał, że posiada trudności związane ze spłatą owych rat, co niewątpliwie także wpływa na ocenę wiarygodności złożonego oświadczenia w kwestii braku osiągania dochodu, z którego mógłby pokryć koszty sądowe w niniejszej sprawie. Wartość nabytych nieruchomości nie pozwala przy tym uznać, że sytuacja skarżącego jest na tyle trudna, iż nie jest on w stanie ponieść kosztów związanych z wniesioną skargą. Ponadto argumentów przesądzających o braku wykazania przez skarżącego spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy dostarcza także analiza nadesłanych zeznań podatkowych za lata 2009 i 2010. W szczególności z zeznania podatkowego PIT-36 wynika, że skarżący osiągnął w 2009 roku dochód w wysokości 72.391,95 zł, a w 2010 roku dochód w wysokości 83.776,05 zł (według PIT-37). Ponadto w 2010 roku według deklaracji PIT-38 skarżący osiągnął przychód, o którym mowa w art. 30b ustawy o podatku od osób fizycznych, w kwocie 522.114,26 zł, przy kosztach jego uzyskania stanowiących kwotę 420.403,40 zł, co skutkuje dochodem w wysokości 101.710,86 zł. Niewątpliwie dane te świadczą o dobrej kondycji finansowej skarżącego. Powyższej oceny nie zmienia przy tym fakt, że w zeznaniu CIT-8 za 2010 rok wykazano stratę w wysokości 102.397,91 zł. Strata ta bowiem jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami. Wszakże z akt sprawy i nadesłanych dokumentów źródłowych nie wynika, aby Spółka C Sp. z o.o. w Z. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej bądź złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości w związku z poniesioną stratą. Ponadto nie bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych skarżącego pozostaje okoliczność, iż mimo wezwania nie przedstawił on dokumentów potwierdzających fakt braku osiągania dochodu z tytułu "rolnictwa". Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Referendarz sądowy uznał, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie wykazał bowiem dostatecznie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Referendarz sądowy nie kwestionuje przy tym znacznych obciążeń spoczywających na skarżącym, nie może jednak budzić wątpliwości fakt, że tak wysokie wydatki związane z obciążeniem kredytowym i ratami związanymi z zakupem nieruchomości na łączną kwotę 909.200 zł są w stanie bez znacznych opóźnień ponosić osoby, których dochody przekraczają te wydatki. Ponadto zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w postanowieniu z dnia 18 lutego 2010 r., I FZ 447/09, (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), który Referendarz sądowy w niniejszej sprawie w pełni podziela, koszty sądowe nie mogą być stawiane w ostatniej kolejności ich zaspokojenia. Skarżący ma obowiązek podjąć starania o ich wygospodarowanie, a dopiero brak takiej możliwości uzasadnia uwzględnienie wniosku o prawo pomocy. Tym bardziej, że instytucja ta, będąca wyjątkiem od zasady odpłatności postępowania sądowego, powinna umożliwiać dostęp do sądu przede wszystkim podmiotom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, do których, zdaniem Referendarza sądowego, skarżący nie należy. W tych okolicznościach nie było możliwe uznanie, aby skarżący wykazał, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. P.Z-C.