I SA/Łd 368/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Tarno Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk – Drozda /spr./ Protokolant Asystent sędziego Jarosław Szkudlarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zabezpieczeniu należności pieniężnych oddala skargę. Sygnatura akt I SA/Łd 368/10 UZASADNIENIE Pismem z dnia 30 czerwca 2009 roku D.K. wystąpiła do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] o zabezpieczeniu na majątku podatniczki należności pieniężnych z tytułu przewidywanej zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 rok wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w wysokości 60.930 zł. D.K. od decyzji z dnia [...] złożyła odwołanie. Po jego rozpoznaniu Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. dnia [...] umorzył postępowanie odwoławcze podnosząc, iż kwestionowana decyzja wygasła z chwilą wydania decyzji wymiarowej, a zatem postępowanie odwoławcze jest bezprzedmiotowe. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia na żądanie strony nieważności ww. decyzji z dnia [...]. W uzasadnieniu wskazał, iż decyzja określająca stronie przedmiotowe zobowiązanie została wydana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. w dniu [...], a doręczona stronie – 8 grudnia 2005 roku. Doręczenie to skutkowało wygaśnięciem z dniem 8 grudnia 2005 roku decyzji zabezpieczającej. A zatem brak jest podstaw do wszczęcia (również z urzędu) postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności nie funkcjonującego już w obrocie prawnym rozstrzygnięcia. Od powyższej decyzji D.K. wniosła odwołanie, w którym ponownie wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...]. W uzasadnieniu strona zarzuciła, iż organ I instancji błyskawicznie sporządził a nie wydał omawianą decyzję o zabezpieczeniu. Celem tych pośpiesznych działań nie była "uzasadniona obawa co do możliwości wyegzekwowania należności podatkowej" lecz jednoznaczny zamiar natychmiastowego przerwania biegu terminu przedawnienia, które miało nastąpić za kilka tygodni. Podatniczka wskazała, że zajęcie zabezpieczające miało wartość około 3.000 zł w stosunku do roszczenia podatkowego za 1999 rok wraz z odsetkami w wysokości 60.930 zł, gdyż zastosowany środek egzekucyjny stanowił jedynie jej współwłasność. Nadto wskutek zabezpieczenia jego przedmiot przez wiele miesięcy po terminie przedawnienia mógł zostać zbyty zgodnie z prawem. W ocenie D.K. nieskuteczne zajęcie zabezpieczające nie może przekształcić się w zajęcie egzekucyjne. Nadto podatniczka przyznała, że decyzja w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego wygasa z dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Niemniej jednak, zdaniem skarżącej, doręczenie decyzji wymiarowej nie powoduje braku podstaw do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie zabezpieczenia, ani tym samym o jego niedopuszczalności. Skutek taki nie wynika bowiem z żadnego przepisu prawa. Tym bardziej, że decyzja o zabezpieczeniu, wbrew twierdzeniom Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Wygaśnięcie decyzji, o którym mowa w art. 33a § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. Dz 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) – powoływanej dalej jako "o.p." nie tworzy stanu bezprzedmiotowości, gdyż nadal istnieją skutki prawne decyzji o zabezpieczeniu. Zaakceptowanie poglądu o bezprzedmiotowości powodowałoby uniemożliwienie kontroli decyzji o zabezpieczeniu, jeżeli tylko doręczona zostałaby decyzja wymiarowa. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...]. Strona złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższe rozstrzygnięcie podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie "zasad ogólnych" sprecyzowanych w dziale IV, rozdziale I, w art. 120, 121 § 1, 122 oraz art. 249 § 1, 248 § 1 i 247 § 1 o.p. W ocenie skarżącej, działającej przez pełnomocnika, w sytuacji stwierdzenia, że decyzja o zabezpieczeniu z dnia [...] jest dotknięta wadą prawną, skutkowałoby jej nieważnością i wywołałoby ten skutek, że zajęcie zabezpieczające z chwilą wydania i doręczenia decyzji wymiarowej z dnia [...] nie przekształciłoby się w zajęcie egzekucyjne. W konsekwencji nie można byłoby przyjąć, iż zastosowany został środek egzekucyjny, o którym podatnik został powiadomiony i nie zachodziłyby konsekwencje przerwania biegu terminu przedawnienia z art. 70 § 4 o.p. W ocenie skarżącej, wygaśnięcie decyzji o zabezpieczeniu nie oznacza, że jej skutki w postaci zarządzenia zabezpieczenia będą uchylone. Oznacza to natomiast, iż decyzja ta wywołała określone skutki, a skoro tak, to musi istnieć możliwość uchylenia tychże skutków, a drogą do tego, zdaniem strony, jest stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. W dalszej części uzasadnienia podniesione zostały zarzuty odnoszące się bezpośrednio do decyzji o zabezpieczeniu z dnia [...]. Strona wskazała, iż żadna z przesłanek, od których prawo uzależnia możliwość wydania decyzji o zabezpieczeniu, nie miała miejsca. Z uwagi na zakres zaskarżenia podatniczka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w którym z kolei w całości podzielił zarówno ustalenia jak i stanowisko wyrażone przez organ I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Artykuł 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) – powoływanej dalej jako "p.u.s.a.", stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej w aspekcie zgodności z prawem. Zatem Sąd sprawując kontrolę zaskarżonego aktu bada jedynie jego legalność. Kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest poprzez ustalenie, czy nie narusza ona przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania. Przedmiotem kontroli jest wyłącznie decyzja organu administracyjnego, a więc stanowisko i argumentacja organu wyrażona w decyzji oraz w jej uzasadnieniu. Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie jest bezsporny. Kwestią sporną jest natomiast jego ocena w świetle obowiązujących przepisów a także skutków prawnych powstałych w wyniku wydania decyzji o zabezpieczeniu z dnia [...] i możliwość ich wzruszenia. Przedmiotowy spór dotyczy wniosku D.K. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] o zabezpieczeniu na jej majątku należności pieniężnych z tytułu przewidywanej zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 rok wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w wysokości 60.930 zł. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia na żądanie strony nieważności ww. decyzji z dnia [...] wskazując, iż decyzja określająca stronie przedmiotowe zobowiązanie została wydana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. w dniu [...], a doręczona stronie – 8 grudnia 2005 roku. To skutkowało wygaśnięciem z dniem 8 grudnia 2005 roku decyzji zabezpieczającej. Brak jest zatem podstaw do wszczęcia (również z urzędu) postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności nie funkcjonującego już w obrocie prawnym rozstrzygnięcia. Z powyższym stanowiskiem organów strona nie zgadza się, wskazując że pomimo nie funkcjonowania już w obrocie prawnym decyzji o zabezpieczeniu nadal funkcjonują i są aktualne czynności dokonane na jej podstawie. Nie budzi wątpliwości strony fakt, że z uwagi na doręczenie skarżącej w dniu 8 grudnia 2005 roku decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 rok, decyzja o zabezpieczeniu z dnia [...] wygasła z mocy prawa (art. 33 § 4 pkt. 2 o.p.). Sąd podziela pogląd organu, iż wygaśnięcie decyzji o zabezpieczeniu jest równoznaczne z utratą jej bytu prawnego. Decyzja, która wygasła z mocy prawa nie kształtuje już praw i obowiązków strony. W doktrynie ugruntowany jest pogląd, iż decyzja w przedmiocie zabezpieczenia ma charakter tymczasowy. Po jej wygaśnięciu, wskutek wydania decyzji wymiarowej, nie ma już możliwości badania jej poprawności. W konsekwencji, co również zgodnie przyjmują autorzy komentarzy, bezprzedmiotowe będzie rozpoznanie odwołania od tego rodzaju decyzji, a postępowanie wszczęte tym środkiem winno ulec umorzeniu (wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2000 r. w sprawie o sygn. akt III SA 7499/98, Prz. Pod. z 2001 r., nr 7; wyrok NSA z dnia 10 października 2002 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 51/01, POP z 2003 r., z. 2, poz. 23). Skoro zaś w powyżej opisanej sytuacji nie jest dopuszczalna kontrola aktu administracyjnego w trybie zwykłym, to tym bardziej nie można żądać przeprowadzenia takiej kontroli w trybie nadzwyczajnym, jakim niewątpliwie jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności spornej decyzji z dnia 10 listopada 2005 roku. W ocenie podatniczki, wyeliminowanie decyzji będącej przedmiotem niniejszego sporu z obrotu prawnego w konsekwencji spowoduje wyeliminowanie zajęcia egzekucyjnego, a ostatecznie – cofnie skutki przerwy biegu terminu przedawnienia. Mając na uwadze powyżej przytoczone okoliczności, należy uznać, iż zaprezentowane przez skarżącą stanowisko jest ze wszech miar wadliwe i nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia może być decyzja a nie jej skutki. A w rozpatrywanej sprawie omawiana decyzja już nie istnieje. Skoro już raz dana decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego, to nie istniejącego już rozstrzygnięcia nie można ponownie z tego obrotu wyeliminować stwierdzając jego nieważność. Dla rozpoznania niniejszej sprawy znaczenie ma również fakt, że D.K. od decyzji z dnia [...] złożyła odwołanie. Po jego rozpoznaniu Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. dnia [...] umorzył postępowanie odwoławcze podnosząc, iż kwestionowana decyzja wygasła z chwilą wydania decyzji wymiarowej, a zatem postępowanie odwoławcze jest bezprzedmiotowe. Na marginesie należy zauważyć, iż podniesione przez stronę okoliczności mające uzasadnić tezę o wadliwości decyzji o zabezpieczeniu nie mają znaczenia w niniejszym postępowaniu. Zaskarżona decyzja nie rozstrzyga bowiem merytorycznie wniosku strony, a jedynie stanowi o jego niedopuszczalności. Biorąc pod uwagę przytoczone powyżej argumenty, Sąd nie stwierdził uchybień, na które wskazywała strona w rozpatrywanej skardze oraz naruszeń opisanych w jej treści przepisów, a co za tym idzie - nie znalazł również podstaw do uwzględnienia niniejszej skargi. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. P.Pij.