I SA/Łd 372/07
WyrokWSA w Łodzi2007-08-02
Skład orzekający: Anna Świderska, Teresa Porczyńska, Joanna Grzegorczyk-Drozda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnik może odliczyć podatek naliczony wynikający z faktur VAT wystawionych przez spółkę, która zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, nie składa deklaracji podatkowych i nie odprowadza należnego podatku, ale formalnie istniała w rejestrach w momencie wystawienia faktur?Ratio decidendi
Sąd uznał, że podatnik ma prawo odliczyć podatek naliczony wynikający z faktur VAT wystawionych przez spółkę, która formalnie istniała w rejestrach w momencie wystawienia faktur, mimo że zaprzestała ona prowadzenia działalności, nie składała deklaracji podatkowych i nie odprowadzała należnego podatku. Sąd podkreślił, że brak obowiązku przerejestrowania do Krajowego Rejestru Sądowego nie powoduje automatycznie nieistnienia podmiotu, a odpowiedzialność za nieprowadzenie działalności i nieodprowadzanie podatku obciąża wystawcę faktur, a nie odbiorcę, który nie dopuścił się żadnej nieprawidłowości.Stan faktyczny
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej zakwestionował prawo M. G. do odliczenia podatku naliczonego z faktur VAT wystawionych przez A spółkę z o.o. w S., uznając tę spółkę za podmiot nieistniejący, ponieważ zaprzestała ona prowadzenia działalności, nie składała deklaracji podatkowych i nie odprowadzała podatku VAT. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy. M. G. złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących definicji podmiotu nieistniejącego i błąd w ustaleniach faktycznych. Sąd uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. wraz z poprzedzającą ją decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącego zwrot wpisu sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 2 sierpnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Świderska, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Porczyńska, Asesor WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.), Protokolant asystent sędziego Joanna Skrzypczak - Zajger, po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2007 roku przy udziale sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 roku 1. uchyla zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącego kwotę 254 (dwieście pięćdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. zakwestionował m.in. dokonane przez M. G., w miesiącu lutym 2004 r., odliczenie podatku naliczonego wynikającego z pięciu faktur VAT wystawionych przez A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił jej naruszenie § 48 ust. 4 pkt. 1 ppkt. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że podmiot który nie wywiązuje się ze swoich podstawowych obowiązków w zakresie składania deklaracji podatkowych oraz wykazywania i płacenia podatku VAT jest podmiotem nieistniejącym a także błąd w ustaleniach faktycznych , polegający na przyjęciu, że A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. jest podmiotem nieistniejącym.
W związku z powyższym wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz uchylenie jej w części dotyczącej ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego od towarów i usług na kwotę 6.292 zł stanowiącą łączną kwotę podatku naliczonego, który został przez skarżącego odliczony w miesiącu lutym 2004 r. w związku z zakupem usług od A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S.
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji a następnie decyzją z [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, podzielając stanowisko przyjęte w decyzji z [...].
M. G. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zarzucając jej naruszenie 48 ust. 4 pkt. 1 ppkt. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że podmiot nieistniejący to podmiot formalnie zarejestrowany w oparciu o nieaktualne dane, który nie składa deklaracji podatkowych i nie wykazuje podatku należnego wynikającego z wystawionych faktur a także błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. jest podmiotem nieistniejącym.
Wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i uchylenie jej oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby skarbowej w Ł. podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zagadnieniem spornym występującym w rozpatrywanej sprawie, wpływającym na treść rozstrzygnięcia, jest kwestia definiowania podmiotu nieistniejącego.
Nie jest bowiem kwestionowana możliwość odliczenia przez podatnika odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur VAT wystawionych przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością.
W przedmiotowej sprawie opisane odliczenie zostało zakwestionowane przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej a następnie przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., gdyż przyjęli oni że podatnik, który nie wywiązuje się ze swoich podstawowych obowiązków w zakresie składania deklaracji podatkowych oraz wykazywania i płacenia podatku VAT jest podmiotem nieistniejącym. Za podmiot fikcyjny występujący w obrocie należy, według organu, uznać należy nie tylko podmiot faktycznie nieistniejący, lecz także podmiot faktycznie zarejestrowany bądź to w oparciu o nieprawdziwe lub nieaktualne dane, który nie składa właściwych deklaracji podatkowych i nie wykazuje podatku należnego wynikającego z wystawianych faktur oraz w konsekwencji nie płaci takiego podatku. Podmiotem nieistniejącym jest także podmiot stwarzający formalne pozory istnienia, który jednak rzeczywiście nie uczestniczy w obrocie prawnym.
W ocenie organu A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. była właśnie podmiotem stwarzającym jedynie pozory formalnego istnienia. Świadczy o tym fakt zaprzestania przez tą spółkę wykonywania wszelkich obowiązków wynikających z prawa podatkowego już w okresie 3 lat poprzedzających wystawienie spornych faktur, jak również przepisów o Krajowym Rejestrze Sadowym.
W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. wykonała na rzecz M. G. usługę polegającą na dbaniu o estetyczny wygląd reklam i usuwanie ich po zakończeniu akcji promocyjnej. Informacje te zostały wskazane przez skarżącego i potwierdzone przez T. L., który oświadczył, że jest prezesem zarządu A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. od 2002 r. do chwili składania zeznań w dniu 18 września 2006 r. Wskazał on również, że za wykonana usługę wystawił w lutym 2004 r., na rzecz M. G., faktury.
W toku prowadzonego postępowania ustalono, iż firma A nie prowadzi już żadnej działalności gospodarczej od 2002 r. Od tego czasu nie prowadzono żadnej księgowości i nie składano żadnych deklaracji do Urzędu Skarbowego. Nie dokonano również wpisu Spółki do Krajowego Rejestru Sadowego.
Siedziba firmy A w 2001 r. lub 2002 r. została przeniesiona z P. do S. na ul. A 3/15, ale nadal nie prowadziła żadnej działalności i nie byli tam zatrudnieni pracownicy.
Na uwagę zasługuje okoliczność, iż firma A nie została wykreślona z Rejestru Handlowego, i w chwili wystawiania faktur była w tym rejestrze ujawniona.
Na podstawie tak ustalonego, bezspornego, stanu faktycznego organ przyjął, iż A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. jest podmiotem nieistniejącym, gdyż w 2004 r. nie prowadziła działalności , nie odprowadzała należnego podatku oraz nie dopełniła obowiązku przerejestrowania się z Rejestru Handlowego do Krajowego Rejestru Sądowego.
Wywodząc powyższe wnioski organ nie kwestionował wykonania przez firmę A usługi na rzecz M. G. w ramach zarejestrowanej działalności gospodarczej.
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega m.in. odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju (art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.). Przez świadczenie usług rozumie się natomiast każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej mniemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów (art. 8 ust. 1 cytowanej ustawy).
Istotą opisanego powyżej podatku VAT jest możliwość odliczenia przez podatnika od podatku należnego, w związku z dokonaniem sprzedaży.
W rozpatrywanym sporze bezsporne jest, iż firma A wykonała w 2004 r. na rzecz M. G. usługę na terenie Polski polegającą na dbaniu o estetyczny wygląd reklam i usuwanie ich po zakończeniu akcji promocyjnej. Nie kwestionowany przez żadną ze stron był również fakt odpłatnego charakteru tej czynności. Okoliczność ta potwierdzona została przez wystawienie przez A spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w S. pięciu faktur VAT oraz zeznaniami złożonymi przez skarżącego i prezesa firmy A w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ.
W ocenie Sądu chybione jest stanowisko przyjęte przez organ, zgodnie z którym odmówiono podatnikowi M. G. możliwości dokonania w miesiącu lutym 2004 r. odliczenia podatku naliczonego wynikającego z 5 faktur VAT wystawionych przez A spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w S., gdyż uznano, że wystawca faktury był podmiotem nieistniejącym.
Z okoliczności wskazanych powyżej, w sposób jednoznaczny wynika, iż firma A istniała w chwili świadczenia na rzecz M. G., prowadzącego w tym okresie działalność gospodarczą pod nazwą B, że za wykonaną usługę otrzymała od skarżącego odpowiednie wynagrodzenie a także, że wystawiła faktury VAT potwierdzające fakt wykonania usługi. stanowisko prezentowane przez organ nie zasługuje na uwzględnienie.
Bezspornym jest również, że Spółka A już w 2002 r. zaprzestała odprowadzania należnego podatku oraz, iż nie dopełniła obowiązku przerejestrowania z Rejestru Handlowego do Krajowego Rejestru Sądowego.
W ocenie Sądu fakt nie dopełniania obowiązków podatkowych obciąża podatnika, który z tego rodzaju obowiązku się nie wywiązał a nie innego podmiotu. Niedopuszczalne jest zatem, i pozbawione jakiejkolwiek podstawy prawnej, przeniesienie ciężaru odpowiedzialności za nie odprowadzanie przez A spółkę z ograniczona odpowiedzialnością w S. należnego podatku na M. G., który nie dopuścił się żadnej nieprawidłowości chcąc skorzystać z przysługującego mu prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego wprost z faktur VAT wystawionych na niego.
Na uwagę zasługuje również fakt, iż brak było, i nadal jest, przepisu regulującego, iż podmiot który nie dokonał obowiązku przerejestrowania do Krajowego Rejestru Sadowego staje się podmiotem nieistniejącym.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...] zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) ppsa.
O kosztach Sąd orzekł w oparciu o treść art.200 ppsa oraz art. 210 § 2 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło