I SA/Łd 373/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński po rozpoznaniu w dniu 23 października 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. L. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004r. postanawia: - przywrócić termin do wniesienia skargi. W dniu 15 lutego 2012r. pełnomocnik J. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004r. Jednocześnie wraz ze skargą pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że na wniosek skarżącego postanowieniem z dnia 29 grudnia 2011r. przyznano mu prawo pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. Pismem z dnia 5 stycznia 2012r. Krajowa Rada Doradców Podatkowych poinformowała doradcę podatkowego J. P. o tym, że wyznaczyła go do wykonywania prawa pomocy. Pismo to doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 16 stycznia 2012r. Okoliczność ta świadczy o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia skargi, uznając wniosek ten za spóźniony. W ocenie Sądu przeszkoda, która uniemożliwiała skarżącemu wniesienie skargi ustała w dniu 16 stycznia 2012r., kiedy to jego pełnomocnik dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu. Od tej daty należało zatem liczyć termin 7 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, który upłynął w dniu 23 stycznia 2012r. W wyniku rozpoznania zażalenia skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 6 września 2012r., sygn. akt l FZ 276/12 uchylił postanowienie z dnia 19 kwietnia 2012r. w całości. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko zajęte przez ten Sąd w postanowieniu z dnia 8 czerwca 2006r., sygn. akt I FZ 198/06 odnośnie ustalania momentu ustania przyczyny uchybienia terminowi do dokonania czynności procesowych, w sytuacji podobnej jak w niniejszej sprawie, w której pełnomocnik strony został ustanowiony w trybie art. 244 p.p.s.a., że w wypadku ustanowienia adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) w trybie art. 244 p.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 87 § 1 p.p.s.a.) jest dzień, w którym adwokat (radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Formułując ogólną zasadę w nim wyrażoną, odnośnie ustalania momentu ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia danego środka odwoławczego przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu po upływie tegoż terminu, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż można by wskazać, że przyczyna ta ustaje w dniu, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia danego środka odwoławczego, nie później jednak niż z dniem upływu terminu do jego wniesienia, liczonego od dnia zawiadomienia go o ustanowieniu pełnomocnikiem. W konsekwencji tego za niezasadne uznał stanowisko Sądu pierwszej instancji zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, iż przyczyna uchybienia terminowi do złożenia skargi w niniejszej sprawie ustała 16 stycznia 2012r., tj. w dniu, w którym pełnomocnik skarżącego dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu i od tej daty należało liczyć termin 7 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęcie takiego założenia w praktyce prowadziłoby bowiem do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi do 7 dni, liczonego od momentu, w którym mógł on zaznajomić się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie takiego środka zaskarżenia. Ponadto stawiałoby to w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru, którzy teoretycznie na sporządzenie i wniesienie skargi dysponują 30 dniami. Pełnomocnik skarżącego otrzymał zawiadomienie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w dniu 16 stycznia 2012r., zaś wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi wraz z tą skargą został nadany w placówce pocztowej w dniu 15 lutego 2012r., a zatem w tej dacie ustała przyczyna uchybienia terminowi do złożenia skargi. Tym samym wniosek o przywrócenie terminu został złożony w stosownym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Nadto w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Wniosek o przywrócenie terminu dla swej skuteczności wymaga równoczesnego dokonania czynności procesowej, której termin dotyczy. Warunkiem dopuszczalności przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest więc uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie. Kwestię oceny braku winy ustawodawca pozostawił natomiast do uznania sądu. Z akt sprawy oraz okoliczności przedstawionych we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wynika, że zaskarżoną decyzję doręczono skarżącemu w dniu 8 grudnia 2011r., wobec czego trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi określony w art. 53 § 1 p.p.s.a. upłynął w dniu 9 stycznia 2012r. (poniedziałek). W otwartym terminie do wniesienia skargi – w dniu 20 grudnia 2012r. – skarżący złożył jednak wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2012r., sygn. akt I SO/Łd 4/11 referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w powyższym zakresie. Pismem z dnia 5 stycznia 2012r. Krajowa Rada Doradców Podatkowych wyznaczyła doradcę podatkowego J. P. do wykonywania prawa pomocy przyznanego na podstawie postanowienia z dnia 29 grudnia 2011r. Pismo to doręczono wyznaczonemu doradcy podatkowemu w dniu 16 stycznia 2012r. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą został nadany w placówce pocztowej w dniu 15 lutego 2012r. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 września 2012r., sygn. akt I FZ 276/12 w tej dacie ustała przyczyna uchybienia terminu. Sąd ten nie zgodził się ze stanowiskiem zajętym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w postanowieniu z dnia 19 kwietnia 2012r., że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 16 stycznia 2012r., tj. w dniu, w którym pełnomocnik skarżącego dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu, i od tej daty należało liczyć termin 7 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wyraził przy tym pogląd, iż przyjęcie takiego założenia w praktyce prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi do 7 dni, liczonego od momentu, w którym mógł on zaznajomić się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie takiego środka zaskarżenia. Ponadto stawiałoby to w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru, którzy teoretycznie na sporządzenie i wniesienie skargi dysponują 30 dniami. Postanowienie to jest prawomocne i zgodnie z art. 170 p.p.s.a. wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Należy też mieć na względzie, że z uwagi na konstrukcyjną niesamodzielność przepisów o postępowaniu zażaleniowym, art. 197 § 2 p.p.s.a. zawiera odesłanie w zakresie nieuregulowanym do przepisów o skardze kasacyjnej. Oznacza to, że z uwagi na brak odpowiedniego uregulowania dotyczącego sytuacji, gdy na skutek uwzględnienia zażalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zaszła konieczność ponownego rozpoznania wniosku skarżącego przez wojewódzki sąd administracyjny, zastosowanie ma art. 190 p.p.s.a. Z mocy tego ostatniego przepisu sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Mając na względzie przedstawione wyżej uwagi oraz wskazania zawarte w uzasadnieniu postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2012r., za uzasadnione sąd uznał uwzględnienie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W tej sytuacji uznać trzeba, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi i podjął niezwłocznie po ustaniu przyczyny uchybienia terminu konieczne czynności procesowe związane z wniesieniem skargi oraz wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Z tych też względów, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w postanowieniu. A.D.