I SA/Łd 378/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski po rozpoznaniu w dniu 12 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 3 sierpnia 2018 r., wydanego w przedmiocie wniosku Ł. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Ł. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. Nr [...] UNP: [...] w przedmiocie określenia zobowiązań w podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r. i poszczególne miesiące 2014 r. oraz określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do rozliczenia w następnym miesiącu, za kwiecień 2014 r. i do zwrotu za sierpień 2014 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Ł. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. w sprawie określenia zobowiązań w podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r. oraz poszczególne miesiące 2014 r. oraz określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do rozliczenia w następnym miesiącu, za kwiecień 2014 r. oraz do zwrotu za sierpień 2014 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I WSA w Łodzi z 7 czerwca 2018 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 2.324 zł. W odpowiedzi skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że od ponad półtora roku znajduje się w trudnej sytuacji finansowej z uwagi na prowadzone przez organ podatkowy postępowania egzekucyjne. Oświadczył, że od pewnego czasu nie mieszka już z żoną i dziećmi, tylko u znajomych i nie ponosi kosztów związanych z mieszkaniem. Skarżący podniósł, że w listopadzie 2017 r. zawiesił działalność gospodarczą, a w roku 2017 poniósł stratę z działalności gospodarczej. Stwierdził, że od ponad dwóch lat nie jest w stanie płacić składek na ubezpieczenia społeczne i jego zaległości z tego tytułu wynoszą 40.000 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący złożył oświadczenie, zgodnie z którym kredyt odnawialny, który został skarżącemu przyznany w A. wynosi 50.000 zł. Pożyczka, która według oświadczenia stanowi źródło utrzymania wnioskodawcy, została skarżącemu udzielona przez A. Spółkę z o.o. spółkę komandytową w dniu 1 lutego 2018 r., w wysokości 40.000 zł. Skarżący oświadczył, że obecnie nie spłaca kapitału od zaciągniętych zobowiązań. Wskazał, że posiada kredyt konsumpcyjny, który spłaca w ratach wynoszących 2.500 zł miesięcznie ze środków z pożyczki od ww. spółki. Na wezwanie referendarza skarżący złożył wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego przez A. za okres od 9 maja do 9 lipca 2018 r., których wynika, że saldo na koniec tego okresu jest ujemne i wynosi -46.961,53 zł. Postanowieniem z 3 sierpnia 2018 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie referendarza wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie ponieważ zawarte w nim oświadczenie o sytuacji majątkowej nie jest kompletne ani wiarygodne. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że analiza poszczególnych operacji prowadzonych za pośrednictwem rachunku bankowego pozwala wyciągnąć wniosek, iż skarżący posiada środki finansowe, których nie ujawnił we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym kontekście referendarz wskazał na wpłaty gotówkowe dokonywane we wpłatomatach, np. 5.000 zł w dniu 9 czerwca 2018 r. i 4.000 zł w dniu 2 lipca 2018 r. oraz przelew przychodzący z 25 maja 2018 r. (500 zł). Referendarz zwrócił uwagę, że z powszechnie dostępnych informacji wiadomo, że skarżący jest kierowcą rajdowym, co potwierdzają dokonywane za pośrednictwem rachunku bankowego wydatki związane z uczestnictwem w rajdach, w tym m.in. wpłaty na rzecz przedsiębiorstwa leasingowego. W tym kontekście referendarz stwierdził, że zarówno wydatki związane w uczestnictwem w rajdach samochodowych, jak i wydatki na rzecz przedsiębiorstwa leasingowego nie są wydatkami o charakterze koniecznym dla własnego utrzymania, w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Biorąc pod uwagę powyższe referendarz uznał, że pomimo zawieszenia wykonywanej przez skarżącego działalności gospodarczej prowadzonej pod nazwą B. oraz braku zysków Spółki C. (według oświadczenia), skarżący dysponuje środkami finansowymi, o czym świadczą wydatki na działalność sportową i spłatę zobowiązań kredytowych. Należało zatem jego zdaniem przyjąć, że skarżący może uiścić wpis od skargi i ewentualne dalsze koszty sądowe bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący wskazał, że dokonana przez referendarza ocena sytuacji finansowej wnioskodawcy i jego możliwości płatniczych, a także stanowisko odmawiające przyznania prawa pomocy są nieprawidłowe i wynikają z braku wnikliwej analizy wniosku, sytuacji skarżącego oraz załączonych na żądanie sądu dokumentów. Uzasadniając sprzeciw skarżący zwrócił uwagę na inne postępowania, w których jest stroną, i które toczą się przez tut. Sądem. Jego zdaniem związane z nimi wydatki pozbawiły go środków pieniężnych oraz możliwości dysponowania swoim majątkiem, a spółki, w których jest wspólnikiem zostały pozbawione możliwości prowadzenia działalności. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego zawartym w sprzeciwie, jego wszelki majątek jest przedmiotem egzekucji, zajęć lub zabezpieczeń dokonywanych przez organy podatkowe oraz egzekucyjne, a on sam nie dysponuje jakimikolwiek środkami, które uniemożliwiałyby poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Skarżący oświadczył, że wszelkie jego działania o charakterze zarobkowym zostały wstrzymane, a jego konta zostały zablokowane. Stanowisko referendarza o tym, że skarżący posiada nieujawnione źródła dochodów skarżący uznał za dowolne, oparte jedynie na incydentalnych wpłatach na konto. Wobec powyższego wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swych spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: "p.p.s.a."). Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Z treści art. 243 § 1, art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy strona wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie pomocy. Ponadto powinna należycie uzasadnić i jasno wykazać okoliczności, na które się powołuje. Z treści oświadczeń skarżącego wynika, że nie uzyskuje dochodu z działalności gospodarczej wykonywanej indywidualnie, ani z umowy pracę lub innego źródła przychodu. Skarżący z dniem 30 listopada 2017 r. zawiesił działalność gospodarczą prowadzoną pod nazwą B. Do wniosku załączył zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2017, z którego wynika, że osiągnął przychód z działalności gospodarczej w wysokości 16.171,55 zł, poniósł koszty jego uzyskania w wysokości 17.764,01 zł, a w konsekwencji poniósł stratę w wysokości 1.574 zł. Skarżący oświadczył również, że jest prezesem Sp. z o.o. C., ale nie osiągnął z tego tytułu żadnego dochodu, ponieważ spółka nie przynosi zysków. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika ponadto, że skarżący nie posiada żadnego majątku, zamieszkuje samotnie u znajomych, nie ponosząc z tego tytułu żadnych kosztów. Jako źródła utrzymania skarżący wskazał pożyczkę i kredyt odnawialny. W odpowiedzi na dodatkowe wezwanie referendarza skarżący złożył oświadczenie, zgodnie z którym kredyt odnawialny, który został skarżącemu przyznany w A. wynosi 50.000 zł., natomiast pożyczka, która według oświadczenia stanowi dodatkowe źródło utrzymania wnioskodawcy, została skarżącemu udzielona przez A. Spółkę z o.o. Spółkę komandytową w dniu 1 lutego 2018 r., w wysokości 40.000 zł. Termin spłaty wynosi 10 lat. Skarżący oświadczył, że obecnie nie spłaca kapitału od zaciągniętych zobowiązań. Dodatkowo wskazał, że posiada w banku A. kredyt konsumpcyjny, który jest dla niego obciążeniem w kwocie około 2500 zł miesięcznie, który spłaca ze środków pożyczki od A. Sp. z o. o. Sąd rozpoznający sprzeciw podziela uwagi zawarte w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia, podważające wiarygodność oświadczeń skarżącego dotyczących jego sytuacji majątkowej. Zdaniem sądu zarówno oświadczenia skarżącego złożone we wniosku, jak i te zawarte w sprzeciwie od postanowienia referendarza są albo niewiarygodne, albo też nie dają jasnego obrazu jego możliwości finansowych. W treści sprzeciwu skarżący wskazał, że jego wszelki majątek jest przedmiotem egzekucji, zajęć lub zabezpieczeń dokonywanych przez organy podatkowe oraz egzekucyjne, a jego wszelkie konta bankowe są zablokowane. Odnosząc się do tych oświadczeń należy w pierwszym rzędzie zauważyć, że na wezwanie referendarza do złożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i lokat z ostatnich dwóch miesięcy skarżący nadesłał jedynie wyciągi z jednego rachunku, prowadzonego w banku A. Oddział 1 w Z.. Skarżący nie wykazał zatem ani, że w ogóle posiada inne rachunki bankowe, ani tym bardziej, że inne rachunki bankowe zostały i pozostają nadal zajęte. Nadesłane wyciągi z rachunku w A. w oczywisty sposób przeczą tymczasem złożonemu w treści sprzeciwu oświadczeniu o zajęciu wszelkich rachunków, ponieważ na wskazanym rachunku skarżący swobodnie dokonuje operacji bankowych, w tym reguluje systematycznie swoje zobowiązania kredytowe, ponosi wydatki związane z uczestnictwem w rajdach samochodowych oraz realizuje wpłaty na rzecz przedsiębiorstwa leasingowego. Analiza operacji na ujawnionym rachunku wskazuje także, że skarżący posiada inne źródła dochodów, których nie ujawnił we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym zakresie referendarz słusznie powołał się na przelew przychodzący i wpłaty gotówkowe dokonywane przez skarżącego. Ponadto, analiza uzasadnienia postanowienia tut. Sądu z 31 maja 2017 r. w przedmiocie wniosku Ł. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 226/17 (dwie wpłaty w wysokości 4000 zł w dniu 19.12.2016 r. oraz 4100 zł. w dniu 2.01.2017 r., a zatem w dwóch kolejnych miesiącach) wobec dwóch innych wpłat w kolejnych dwóch miesiącach w niniejszej sprawie, wskazuje na duże prawdopodobieństwo, że wpłaty gotówkowe skarżącego we wpłatomatach mają charakter cykliczny i potwierdzają jego dodatkowe, nieujęte we wniosku źródła dochodów. W tym świetle, ale przede wszystkim biorąc pod uwagę aktywną działalność skarżącego na ujawnionym rachunku, w szczególnie dokonywanie wielu przelewów wychodzących, związanych nie tylko z zobowiązaniami kredytowymi, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, iż nie dysponuje środkami, które umożliwiałby poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Przeczy mu w oczywisty sposób jeden z nadesłanych przez skarżącego wyciągów z rachunku, z którego wynika, że już po wezwaniu do wpisu sądowego i po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący dokonał jednej z wpłat gotówkowych na konto w kwocie 4000 zł., przewyższającej przecież znacznie kwotę wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Skarżący bezsprzecznie dysponuje zatem fizycznie środkami pieniężnymi, które może przeznaczyć na uiszczenie kosztów postępowania, które na obecnym etapie sprawy wynoszą 2.324 zł. Fakt ten potwierdzają dodatkowo także ponoszone przez skarżącego, fakultatywne koszty związane z zastępstwem prawnym przez różnych pełnomocników w jego sprawach, które toczyły się przed tut. Sądem, w niniejszej sprawie, ale także w postępowaniach, które aktualnie toczą się jeszcze przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (np. I SA/Łd 398/17, I SA/Łd 399/17, I SA/Łd 1035/16, I SA/Łd 1036/16). Wszystkie wyżej wymienione okoliczności pozostają w oczywistej sprzeczności z twierdzeniem skarżącego o braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie obligatoryjnych kosztów sądowych należnych Skarbowi Państwa. Uwzględniając powyższe Sąd za uznał za właściwą ocenę wyrażoną przez referendarza w kwestionowanym postanowieniu, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na względzie powyższe uwagi oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a w konsekwencji przyjąć, że referendarz sądowy trafnie ocenił, iż przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie została spełniona. W związku z tym sąd – na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a.– utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego. AKE.